5 tỉnh có tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh cao nhất Việt Nam

4 tỉnh tiếp theo có tỷ lệ chênh lệch cao khi sinh bé trai nhiều hơn gái là Hưng Yên 118,6 trai/100 gái; Bắc Ninh 117,6 trai; Thanh Hoá 117,2; Hải Dương 116,3. Mức chuẩn sinh học bình thường là 105 trẻ nam trên 100 trẻ gái chào đời.

Ảnh minh họa

Dân số Việt Nam hiện gần 94 triệu người, đứng thứ ba khu vực Đông Nam Á, thứ tám châu Á và thứ 13 thế giới. Mức sinh thay thế tiếp tục được duy trì (2,04 con trên một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ).

Tuy nhiên, mức sinh rất khác biệt giữa các địa phương. Đồng bằng sông Hồng là vùng có tỷ số chênh lệch giới tính khi sinh cao. Tỷ số này tăng liên tục trong 5 năm từ 115,3 trẻ trai/100 trẻ gái (năm 2009) tăng lên 118 trẻ trai/100 trẻ gái (năm 2014).

Cùng một thời điểm nhưng tỷ lệ chênh lệch giới tính ở đồng bằng sông Hồng dường như không có dấu hiệu chững lại thì ở khu vực Đông Nam Bộ, tỷ số này lại có xu hướng giảm, từ 109,9 trẻ trai/100 trẻ gái (năm 2009) xuống 108,9 trẻ trai/100 trẻ gái (năm 2014). 

Điều này chứng tỏ, tâm lý thích con trai tồn tại nhiều ở khu vực phía Bắc, nơi chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa, xã hội luôn coi đàn ông mới là trụ cột trong gia đình.

Theo một nghiên cứu của Bộ Y tế cho thấy, áp lực phải sinh con trai là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra trầm cảm sau sinh ở phụ nữ. Trung bình cứ 4 phụ nữ sau sinh thì có 1 phụ nữ trầm cảm nhưng tình trạng trầm cảm càng trầm trọng hơn (gấp 2 lần) ở lần mang thai thứ 2 trong trường hợp gia đình đã có con gái trước đó. Số phụ nữ sinh con gái một bề có nguy cơ bị chồng bạo hành trong quá trình mang thai (bao gồm cả bạo hành thể xác, bạo hành tinh thần) gấp 2 lần so với phụ nữ có con trai.

Không chỉ gây hậu quả về tinh thần, trầm cảm, hay ảnh hưởng sức khỏe mà trong những trường hợp nghiêm trọng, bạo hành gia đình hay áp lực phải sinh bằng được con trai có thể dẫn đến suy nghĩ và hành vi tự tử ở người mẹ hoặc gây tổn hại cho con…

Trong thực tế, việc mất cân bằng giới tính khi sinh không chỉ gây tổn thương tâm lý đối với trẻ gái mà còn dẫn đến những áp lực nặng nề cho trẻ trai.

Trước hết, cùng được sinh ra nhưng ngay từ khi chào đời, trẻ trai đã mang trong mình nhiều gánh nặng do ông bà, cha mẹ đặt lên. Đó là làm trụ cột gia đình, là người lo hương hỏa tổ tiên sau này, là người để cha mẹ cậy nhờ khi về già.

Chưa biết sức khỏe, trình độ và khả năng của đứa trẻ ấy ra sao, bản thân chúng có thích kỳ vọng trên hay không nhưng việc lớn lên với hàng loạt trách nhiệm ấy được nhắc nhở thường xuyên. Xã hội mà nam thanh niên trưởng thành kết hôn muộn do không kiếm được bạn gái hoặc phải sống cô đơn sẽ làm thay đổi cấu trúc dân số, tan vỡ cấu trúc gia đình, tỷ lệ ly hôn, tái hôn của phụ nữ tăng cao.

Điều này còn kéo theo hệ lụy về an ninh trật tự khi làm tăng tệ nạn mại dâm, HIV/AIDS, buôn bán phụ nữ, trẻ em, tăng bạo hành gia đình, tăng bất bình đẳng giới. Bên cạnh đó là một số ngành nghề sẽ bị thiếu hụt lao động. Trong trường hợp nam thanh niên phải lấy vợ từ nước khác hoặc ra nước ngoài sinh sống, lập gia đình sẽ nảy sinh nhiều vấn đề về văn hóa, lối sống.

Để giải quyết tình trạng này, từ năm 2009, Tổng cục DS-KHHGĐ đã triển khai Đề án Giảm thiểu tình trạng mất cân bằng GTKS, hiện nay ngành Dân số đang triển khai Đề án kiểm soát mất cân bằng GTKS giai đoạn 2016-2025 với nhiều giải pháp, trong đó chú trọng công tác truyền thông chuyển đổi hành vi.

Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới khẳng định: Mất cân bằng GTKS tại Việt Nam đang tăng nhanh đã ở mức nghiêm trọng. Vì vậy, để giảm thiểu TSGTKS thì bên cạnh các giải pháp của cơ quan chuyên môn thì cũng rất cần có sự chung tay giải quyết của toàn xã hội.

Lily (th)