Bài thuốc gia truyền 5 đời chữa các bệnh về gan của lương y từng chữa cho Thứ trưởng nước Lào

Lương y Nguyễn Trọng Phùng chia sẻ về bài thuốc gia truyền của mình. Ảnh TG

 

Mới từ mờ sáng nhưng trước sân nhà lương y Nguyễn Trọng Phùng (SN 1934), làng Trung Minh, xã Minh Sơn, huyện Đô Lương (Nghệ An) đã chật kín bệnh nhân từ khắp nơi đến thăm khám, bốc thuốc. Ước tính có khoảng 50 người đang ngồi trật tự chờ đợi đến lượt mình. Theo tìm hiểu của phóng viên, những bệnh nhân này đến từ khắp các tỉnh thành trong cả nước: Sài Gòn, Hà Nội, Hà Tây, Ninh Bình, Thanh Hóa, Quảng Bình... Phải mất gần một buổi chờ đợi để ông thăm khám, bốc thuốc hết cho bệnh nhân, chúng tôi mới có dịp “diện kiến” vị thầy thuốc có tiếng một vùng này. Căn phòng nhỏ khoảng chừng mười mét vuông, cũ kỹ nhưng sạch sẽ là nơi lương y Phùng hành nghề hàng ngày. Ở phòng khám này, không có một dụng cụ y tế nào ngoài năm ngón tay hồng hào của ông Phùng.

Đã bước qua cái tuổi thất thập nhưng khuôn mặt của lương y Phùng vẫn rất hồng hào. Khi bắt mạch, khuôn mặt của vị lương y luôn lộ rõ vẻ đăm chiêu, như thể thần thái của ông bị từng mạch đập trong cơ thể người bệnh cuốn vào, lắng nghe, chẩn đoán. Ông cho hay, trừ những căn bệnh như ung thư thì ông cũng như tất cả các thầy thuốc khác trên thế giới đều phải bó tay, còn những bệnh liên quan đến gan như xơ gan cổ trướng, viêm gan A, viêm gan B, u gan, viêm gan cấp... thì chưa có trường hợp nào ông chịu bó tay. Sở dĩ ông dám khẳng định điều đó là nhờ những kiến thức y thuật do người cha để lại, cộng với sự miệt mài, ham học hỏi. “Gia đình tôi có nghề bốc thuốc gia truyền chuyên trị các loại bệnh về gan. Nhà có nhiều người, nhưng cha chỉ truyền lại cho mình tôi. Cụ bảo, làm nghề bốc thuốc, ngoài kinh nghiệm gia truyền, tài năng thì còn phải có đạo đức, lương tâm người làm nghề và cụ nhìn thấy điều đó ở tôi”, lương y Phùng kể lại.

Từ nhỏ, lương y Phùng đã được cha cho đi theo học nghề, những ngày đầu, ông chỉ đứng cạnh cha để được hướng dẫn cách bắt mạch đoán biết bệnh tình của bệnh nhân. Ông Phùng nhớ lại: “Sau khi nắm bắt được kỹ năng bắt mạch, khám bệnh, cha mới cho tôi làm quen với các cây thuốc. Tôi theo cha đi khắp nơi đến các vùng núi phía Tây Nghệ An, có lúc còn phải sang tận Lào để tìm cây thuốc mang về. Sau một thời gian theo cha, tôi tự mình đi tìm cây thuốc chữa bệnh giúp cha. Với mong muốn học hỏi thêm kiến thức, tôi xuống Tỉnh Hội Đông y Nghệ Tĩnh học thêm về Đông y do thầy Từ Hữu Đề (người xã Xuân Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) dạy. Học xong, tôi được Tỉnh Hội cấp giấy chứng nhận để chữa các bệnh lý về gan. Đến năm 1968, cha tôi mất. Kể từ đó, tôi bắt đầu kế thừa bài thuốc gia truyền của gia đình”.

Lương y Nguyễn Trọng Phùng cho biết, bài thuốc gia truyền ông kế thừa là bài thuốc kết hợp các vị thuốc Bắc và thuốc Nam, được làm từ 20 vị thuốc như: muy tiên, chút chít, qua lâu, mộc tặc, bòn bọt, tò ho, tho nan, xuyên khung, đẳng xâm, xuyên đá... Do lượng bệnh nhân quá đông nên những nguyên liệu này, gia đình ông phải nhập hàng ngày từ khắp các vùng từ Quảng Bình đến Hưng Yên rồi các vùng lân cận như Hà Tĩnh, các huyện miền núi Quế Phong (Nghệ An)… về rửa sạch, sao tẩm và đóng gói cẩn thận. Người bệnh về chỉ việc sắc uống theo đơn. Tuy nhiên, để thuốc phát huy hết tác dụng thì người bệnh phải thực hiện đúng tất cả những kiêng khem bắt buộc khi dùng thuốc Đông y.

Bệnh nhân đến khám, ông chỉ cần bắt mạch, phán bệnh rồi bốc thuốc cho họ mang về. Nếu những bệnh nhân đã đi khám tại bệnh viện, họ cần đưa các giấy tờ như phiếu xét nghiệm máu, xét nghiệm men gan, siêu âm tổng quát để ông gia giảm các thành phần thuốc cho phù hợp với thể trạng của người bệnh. Nguyên tắc trong cách chữa bệnh của lương y Phùng là chỉ cấp một lượng thuốc đủ dùng trong một tháng. Nếu người bệnh ở quá xa thì cho thuốc đủ dùng trong ba tháng, sau đó bệnh nhân phải đi xét nghiệm lại rồi cho biết tình hình tiến triển của bệnh tật để tiếp tục bốc thuốc điều trị. Ông Phùng cho biết thêm, nghề chữa bệnh gan gia truyền của gia đình ông đến nay đã qua 5 đời. Ông không thể nhớ nổi đã chữa khỏi bệnh cho bao nhiêu người nhưng theo chúng tôi quan sát, có nhiều cuốn sổ lưu tên bệnh nhân xếp chồng được lưu giữ rất cẩn thận trong căn phòng khám đơn sơ này.

 

 

Rất đông bệnh nhân chờ để được ông Phùng thăm khám. Ảnh TG

Trò chuyện với người viết, anh Nguyễn Thiện Kỳ, trú tại xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn (Nghệ An) cho biết: “Tôi bị bệnh viêm gan B, đã đi khắp nơi chữa trị nhưng bệnh tình không thuyên giảm. Nghe một người bạn giới thiệu, tôi tìm đến lương y Nguyễn Trọng Phùng. Sau hai tháng điều trị tại đây, bệnh tình tôi đã đỡ hẳn. Tôi mừng lắm, đã vậy tiền thuốc còn rất thấp. Nếu không có ông Phùng, những người nghèo như tôi sẽ không biết làm thế nào. Mong tiếng của ông được đồn xa, để những người nghèo tìm đến ông mà chữa bệnh”. Được biết, vào năm 1988, lương y Phùng đã chữa khỏi bệnh xơ gan cổ trướng cho Trung tướng Na - khỏn, Ủy viên TW Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Lào. Lần đó, trong dịp đến làm việc tại Quân khu 4, vị tướng này có hỏi thăm Trung tướng Tư lệnh Nguyễn Quốc Thước có biết ai chữa gan không, vì chính ông bị xơ gan cổ trướng. Ngay lúc đó, Trung tướng Thước điện sang Ban y tế Tỉnh ủy Nghệ An hỏi thăm vì cũng đã hơn một lần Trung tướng nghe nói đến ông Phùng. Khi đã biết thông tin chính xác, Tư lệnh cho xe về Minh Sơn đón ông Phùng xuống Vinh khám bệnh cho vị Tướng Lào. Sau khi chữa khỏi bệnh, Tướng Na - khỏn có nhã ý tặng ông Phùng một món quà có giá trị, là một chiếc xe ôtô con để tiện đi lại nhưng ông Phùng từ chối.

Y đức đó của lương y Phùng vẫn được ông gìn giữ đến hôm nay, ngoài tiền khám và tiền thuốc, ông không nhận một món quà nào của bệnh nhân. Trong khi đó, chi phí khám và chữa bệnh tại nhà lương y Phùng cũng rất hợp với túi tiền của người nghèo. Bệnh nhân cắt thuốc chỉ mất 20 nghìn đồng tiền khám cộng với 80.000 đồng/thang thuốc cho bệnh viêm gan B, 100.000đ/thang cho bệnh xơ gan cổ trướng. Thậm chí, đối với những người có hoàn cảnh khó khăn, lương y Phùng còn tình nguyện bốc thuốc không lấy tiền. Có câu chuyện cách đây vài năm, người trong làng ngoài xóm ai cũng nhớ, một người mù ở huyện Thanh Chương, Nghệ An cùng một đứa con nhỏ tìm đến nhờ ông Phùng chữa bệnh cho con bà, nhưng cuối cùng chính bà mới là người mắc bệnh viêm gan A. Ông Phùng đã bắt mạch và cho thuốc bà mà không lấy tiền vì hoàn cảnh của người đàn bà này rất khó khăn. Ông tâm sự: “Tôi chữa cho bệnh nhân để lấy phúc đức cho con cháu sau này thôi. Với tôi cứu người vẫn là trên hết. Việc chữa khỏi bệnh cho nhiều người là điều tôi cảm thấy hạnh phúc nhất”.          

 

Mang chữ “Đức” truyền cho con cháu 60 năm làm nghề, lương y Phùng luôn tâm niệm một chữ “Đức”, lấy lời răn “lương y như từ mẫu” làm đầu. Với bất kỳ người bệnh nào ông cũng tận tình, chu đáo, chữa bệnh vì cái tâm. Nhiều bệnh nhân nghèo, già cả không nơi nương tựa từ các tỉnh xa đế khám bệnh, ông còn cho ăn ở miễn phí ngay trong nhà. Với tài năng và tấm lòng y đức, lương y Phùng nhận được rất nhiều bằng khen, kỷ niệm chương và giấy chứng nhận của TW Hội Đông y Việt Nam cũng như tỉnh hội Nghệ An. Đặc biệt là những bức thư, bài thơ cảm ơn tấm lòng y đức từ các bệnh nhân khắp nơi gửi về. Tất cả, ông đều lưu giữ lại để làm gương cho con cháu, nhắc nhở con cháu luôn phải giữ chữ “Đức” khi làm nghề, như bao năm qua ông đã giữ. Bây giờ, tuổi cao đã cao nên ông Phùng đã không còn thường xuyên ngồi tại bàn để thăm khám cho bệnh nhân. Ông truyền y thuật và phương thuốc gia truyền của dòng tộc cho hai người con trai là Nguyễn Trọng Tạo và Nguyễn Trọng Chung. Cả hai người đều đã tốt nghiệp các trường Y khoa chuyên ngành Y học cổ truyền và mở phòng khám kê đơn, bốc thuốc, gìn giữ nghề truyền thống của gia đình.