Báo cáo Phát triển con người: Hướng tới sự phát triển bền vững

Các hoạt động của con người với nhịp độ và quy mô chưa từng thấy đã và đang làm biến đổi môi trường tự nhiên,  biến đổi khí hậu. Ảnh: T.L

Sự trỗi dậy của các nước Nam bán cầu

Báo cáo của UNDP cho thấy Trung Quốc đã vượt qua Nhật Bản và trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Sự thành công này của Trung Quốc đã giúp cho hàng trăm triệu người dân nước này thoát khỏi đói nghèo. Bên cạnh đó, Ấn Độ được đánh giá là nền kinh tế năng động và đang kiến tạo bước ngoặt lớn nhờ những sáng tạo trong kinh doanh và sự đổi mới chính sách xã hội. Brazil đã trở thành một động lực lớn cho sự tăng trưởng của các nước Nam bán cầu bởi các chương trình xoá đói giảm nghèo và giảm bớt bất bình đẳng giới.

“Thổ Nhĩ Kỳ, Thái Lan, Nam Phi, Mexico, Indonesia và các quốc gia đang phát triển năng động khác đang trở thành các diễn viên chính trên sân khấu thế giới ngày hôm nay. Các quốc gia này mang đến các bài học quan trọng về chính sách và quan hệ đối tác mới cho các nước Nam bán cầu cũng như cho toàn thế giới chúng ta, bao gồm cả các quốc gia kém phát triển hiện nay”- Báo cáo nhấn mạnh.

Các cộng đồng ở khu vực nông thôn cũng có khả năng và trở nên dẻo dai hơn nếu họ có nhiều sinh kế hơn. Họ còn có thể đưa vào sử dụng các phương thức làm ruộng hiện đại hơn, cũng như làm thêm các nghề thủ công hoặc du lịch sinh thái ở một số vùng. Ảnh: P. V

Giải quyết biến đổi khí hậu- nhu cầu cấp thiết

Các hoạt động của con người với nhịp độ và quy mô chưa từng thấy đã và đang làm biến đổi môi trường tự nhiên, biến đổi khí hậu. Đói nghèo tiếp tục giảm trong khu vực năng động này, nhưng biến đổi khí hậu có thể làm giảm những thành quả mà khó khăn lắm châu Á-Thái Bình Dương mới đạt được. Gần 900 triệu người nghèo nơi đây sẽ phải đối mặt nhiều hơn với những tác động phức tạp của biến đổi khí hậu như thay đổi lượng mưa, hạn hán, lũ lụt, mực nước biển dâng và làm biến mất những hòn đảo, vùng đất trên bản đồ thế giới. Giải quyết biến đổi khí hậu là một nhu cầu thực sự cấp thiết đối với phát triển bền vững của khu vực cũng như của hành tinh chúng ta.

Biến đổi khí hậu sẽ làm gia tăng các dòng di cư từ khu vực bị tác động bởi biến đổi khí hậu đến khu vực ít bị tác động hơn. Di cư sẽ làm gia tăng các căng thẳng xã hội đối với các nguồn tài nguyên đang cạn kiệt. Châu Á-Thái Bình Dương từng bị ảnh hưởng bởi các cuộc xung đột và biến đổi khí hậu có thể làm gia tăng bội phần mối đe dọa này. Khu vực Đông Á, Đông-Nam-Á và Nam Á, mực nước biển dâng cao từ 0,5-2 mét trong thế kỷ này, có thể phải di dời từ 53-125 triệu người. Tại một số đảo ở Thái Bình Dương như các đảo Carteret của Papua New Guinea, người ta đang cân nhắc việc di tản dân ra khỏi khu vực này.

Nâng cao chất lượng sống cho người dân

Có nhiều nguyên nhân làm biến đổi khí hậu như hiệu ứng nhà kính, khí thải cacbon, khai thác tài nguyên thiên nhiên vô tội vạ… nhưng tất cả các nguyên nhân đó đều từ con người mà ra. Châu Á-Thái Bình Dương đã chứng tỏ khả năng thích ứng và sức dẻo dai khi đối mặt với sự suy giảm kinh tế toàn cầu. Song liệu Chính phủ và người dân khu vực này có được điều đó trước biến đổi khí hậu?

Vấn đề có ý nghĩa quan trọng là giúp người tiêu dùng có nhiều lựa chọn, có thông tin và xanh hơn. Chính phủ, xã hội dân sự, các tổ chức người tiêu dùng cần cung cấp thông tin về các mức phát thải các-bon của các sản phẩm và dịch vụ, dán nhãn các bon để giúp người tiêu dùng mua sắm xanh hơn. Chính phủ khuyến khích người dân tăng cường sử dụng giao thông công cộng, sử dụng bóng đèn huỳnh quang và có sự trợ giá từ chính phủ… Xây dựng chương trình “3R” như ở Việt Nam, khuyến khích các nguyên tắc “giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế”.

Đối tượng dễ bị tổn thương nhất của biến đổi khí hậu lại là nông dân, cư dân nghèo đô thị. Khoảng 60% dân số và 3/4 số người cực nghèo sống ở các vùng nông thôn của châu Á-Thái Bình Dương. Các sự kiện khí hậu cực đoan còn có thể dẫn đến tử vong, thương tật và bệnh tật và chất thêm gánh nặng lên các hộ gia đình nghèo thiếu các mạng lưới bảo hiểm và an toàn, gia tăng bất bình đẳng...

Điều quan trọng là làm sao cho người nghèo nông thôn có được sức dẻo dai trước biến đổi khí hậu. Chính phủ các nước trong khu vực đã nhận thấy những rủi ro này và đã có những chương trình, dự án được đầu tư. Cách tốt nhất để người dân dẻo dai hơn với biến đổi khí hậu là thông qua phát triển nông thôn bền vững hơn và toàn diện hơn. Các cộng đồng được học hành tốt và có các nguồn thu nhập chắc chắn, các quyền bình đẳng, sẽ có khả năng mạnh mẽ hơn để điều chỉnh các nhu cầu mới. Các cộng đồng ở khu vực nông thôn cũng có khả năng và  trở nên dẻo dai hơn nếu họ có nhiều sinh kế hơn. Họ còn có thể đưa vào sử dụng các phương thức làm ruộng hiện đại hơn, cũng như làm thêm các nghề thủ công hoặc du lịch sinh thái ở một số vùng.

Chính phủ các nước đã liên tục ngồi lại với nhau để cùng bàn thảo về vấn đề cắt giảm khí thải và chung tay hành động vì một hành tinh xanh. Điều này được bắt đầu từ việc chuyển đổi sang các công nghệ sạch, hiệu suất hơn. Rất may là, các nước đang phát triển không cần theo đuổi một cách máy móc con đường mà các nền kinh tế giàu có đã đi: Tăng trước, làm sạch sau...