Thứ trưởng Bộ Y tế: Tăng cường kiểm soát lựa chọn giới tính thai nhi, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh

Cuộc thi được tổ chức trực tuyến trên Trang thông tin điện tử Cục Dân số https://vnpa.moh.gov.vn từ ngày 20/8/2026 đến ngày 20/9/2026, nhằm góp phần tạo sự chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành động của người dân trong việc xóa bỏ định kiến giới, đồng thời nâng cao vị thế, vai trò của phụ nữ, trẻ em gái trong gia đình và xã hội; cung cấp kiến thức toàn diện về thực trạng, nguyên nhân và hệ lụy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.

Tỷ số giới tính khi sinh vẫn ở mức cao

Theo Cục Dân số, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đã trở thành thách thức đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Tỷ số giới tính khi sinh hiện vẫn ở mức cao, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên.

Năm 2025, tỷ số giới tính khi sinh là 110 bé trai/100 bé gái. Dự báo, nếu tỷ số giới tính khi sinh vẫn giữ nguyên như hiện nay, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2039 và tăng lên 2,5 triệu vào năm 2059.

Điều này có thể dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình; một bộ phận nam giới sẽ phải kết hôn muộn hoặc không có khả năng kết hôn; đồng thời gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới, tội phạm xuyên quốc gia...

Để thực hiện mục tiêu đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên, Luật Dân số năm 2025 quy định các hành vi cấm lựa chọn giới tính thai nhi (trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định để phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính) và các biện pháp can thiệp nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

Gần 95 nghìn người tham gia cuộc thi trên nền tảng số

Thông tin tại buổi lễ, bà Hoàng Thị Thơm, Phó Cục trưởng Cục Dân số cho biết, Cuộc thi được tổ chức trực tuyến trên Trang thông tin điện tử Cục Dân số từ ngày 20/8/2026 đến ngày 20/9/2026. Sau 30 ngày, cuộc thi đã thu hút 94.752 người tham gia dự thi. Trong đó, có 86.715 bài dự thi hợp lệ và 8.037 bài thi không hợp lệ, đến từ 34/34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Một số địa phương ghi nhận số lượng bài thi nổi bật như Hưng Yên với 7.702 bài, Hải Phòng 6.432 bài, Thái Nguyên 6.346 bài, Lào Cai 5.953 bài… Đồng thời, cuộc thi nhận được sự tham gia tích cực, vào cuộc quyết liệt của khối Lực lượng vũ trang nhân dân, gồm Quân đội nhân dân và Công an nhân dân.

Lan tỏa tinh thần bình đẳng giới, đề cao giá trị của trẻ em gái và phụ nữ

Về chất lượng kiến thức trắc nghiệm, BTC cho biết, điểm trung bình bài thi đạt 80,59 điểm. Tỷ lệ thí sinh nắm vững kiến thức về mất cân bằng giới tính khi sinh ở mức cao. Trong đó, có 20.745 thí sinh trả lời đúng 10/10 câu hỏi của Ban Tổ chức, chiếm 23,9%; 23.914 thí sinh trả lời đúng 9/10 câu, chiếm 27,6%.

Kết quả trên là minh chứng định lượng cho thấy người dân đã nghiên cứu nghiêm túc, hiểu biết chính sách, pháp luật về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, hiểu rõ về bình đẳng giới và nhận thức sâu sắc hơn về hệ lụy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Qua đó, cuộc thi đã góp phần lan tỏa mạnh mẽ tinh thần bình đẳng giới, đề cao giá trị của trẻ em gái và phụ nữ trong xã hội.

Về chất lượng bài viết tự luận, hàng chục nghìn bài viết đã thể hiện góc nhìn đa chiều, phản ánh chân thực áp lực sinh con trai trong một số dòng họ, đồng thời khẳng định giá trị thiêng liêng của trẻ em gái.

Nhiều bài dự thi gửi kèm hình ảnh, video clip giàu cảm xúc, đề xuất các mô hình, sáng kiến vận động có tính ứng dụng cao tại cơ sở như đưa quy ước bình đẳng giới vào hương ước thôn, xóm; phát huy vai trò người có uy tín trong cộng đồng; thành lập câu lạc bộ các gia đình sinh con một bề là gái thành đạt; lan tỏa các câu chuyện thành công của phụ nữ, trẻ em gái...

Cũng theo BTC, với hơn 2.600 bài viết được đăng tải trên Fanpage Truyền thông dân số Việt Nam đã thu hút trên 15,8 triệu lượt xem và 839 nghìn lượt tương tác. Bên cạnh đó, Cuộc thi đã thu hút sự quan tâm của đông đảo người dùng trên môi trường số.

Kết thúc cuộc thi, Ban Tổ chức đã trao: 01 giải tập thể trị giá 8.000.000 đồng/giải cho Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Hưng Yên; 09 giải cá nhân bao gồm 01 giải nhất trị giá 7.000.000 đồng/giải; 01 giải nhì trị giá 4.000.000 đồng/giải; 03 giải ba trị giá 2.000.000 đồng/giải; 04 giải khuyến khích trị giá 1.000.000 đồng/giải; 01 Giải "Bài viết truyền cảm hứng" trị giá 4.000.000 đồng/giải; 11 giải chuyên đề (02 giải tập thể và 09 giải cá nhân), mỗi giải trị giá 1.000.000 đồng/giải.

Tăng cường kiểm soát lựa chọn giới tính thai nhi

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Cục Dân số đúc kết các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn tổ chức cuộc thi và hoạt động chuyển đổi số trong công tác truyền thông dân số.

Cục Dân số cần tập trung khai thác hiệu quả kho dữ liệu bài viết tự luận phong phú gửi về cuộc thi; chọn lọc, biên tập các bài viết, mô hình, giải pháp tiêu biểu để xây dựng ấn phẩm, cẩm nang truyền thông phục vụ chuyển giao và nhân rộng tại các địa phương. Đồng thời, thường xuyên đổi mới nội dung, phương thức truyền thông, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác truyền thông dân số.

Cùng với đó, tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật; tham mưu ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, chặt chẽ nhằm kiểm soát hiệu quả tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi.

Đối với Sở Y tế, Chi cục Dân số các tỉnh, thành phố, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị tiếp tục tham mưu cho Tỉnh ủy, Thành ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố đưa chỉ tiêu về tỷ số giới tính khi sinh vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội hằng năm; đồng thời rà soát, lồng ghép nội dung kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất đối với các cơ sở y tế công lập và tư nhân, các phòng khám siêu âm, cơ sở sản nhi, nhà sách, trang tin điện tử... trên địa bàn; xử lý nghiêm các hành vi siêu âm xác định giới tính thai nhi, phổ biến tài liệu hướng dẫn lựa chọn giới tính hoặc thực hiện can thiệp phá thai vì lý do giới tính theo quy định pháp luật hiện hành.

Đồng thời, tham mưu bố trí đủ nguồn lực, thực hiện đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách động viên đội ngũ cán bộ, cộng tác viên dân số tuyến cơ sở.

Đối với đội ngũ cộng tác viên dân số, lãnh đạo Bộ Y tế tin tưởng rằng với sự gần gũi và gắn bó mật thiết với nhân dân, đội ngũ cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn, bản sẽ tiếp tục là hạt nhân lan tỏa mạnh mẽ thông điệp bình đẳng giới, góp phần nâng cao vai trò, vị thế của trẻ em gái và phụ nữ, hướng tới đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.

Tại buổi lễ, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cũng kêu gọi các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên mang tinh thần, kiến thức pháp luật và thông điệp nhân văn của cuộc thi về với gia đình, lớp học, cơ quan, đơn vị của mình; tiên phong thay đổi định kiến, kiên quyết nói không với lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời quan tâm, tôn trọng và tạo điều kiện để trẻ em gái phát triển toàn diện, từ đó góp phần giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. 

Công nhận kết quả và trao giải thưởng Cuộc thi tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số

GĐXH - Cục Dân số (Bộ Y tế) vừa chính thức ban hành Quyết định công nhận kết quả và danh sách trao thưởng Cuộc thi "Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số". Với gần 95.000 người tham gia và hơn 15,8 triệu lượt tiếp cận, cuộc thi đã trở thành một diễn đàn gia đình sôi nổi, góp phần thay đổi định kiến giới từ chính mỗi nếp nhà.