Báo cáo tình trạng dân số thế giới 2009: Đối phó với những biến đổi

Đó là những vấn đề được đề cập trong “Lễ công bố báo cáo tình trạng dân số thế giới 2009 - Đối phó với một thế giới biến đổi: Phụ nữ, dân số và khí hậu” do Liên Hợp Quốc tại Việt Nam tổ chức sáng 19/11 tại Hà Nội.

Đối mặt với thiên tai

Biến đổi khí hậu (BĐKH) - biểu hiện rõ ràng nhất là thiên tai - đã khiến hàng trăm triệu người dân trên thế giới phải đối mặt với nghèo đói, thất nghiệp, mất nhà cửa, không có điều kiện học hành... Theo Báo cáo tình trạng dân số thế giới 2009 của Liên Hợp Quốc, BĐKH có khả năng làm đảo ngược những thành quả phát triển mà thế giới phải hết sức khó khăn mới đạt được trong nhiều thập kỷ qua.

Trận bão mạnh Ketsana đổ vào Việt Nam hồi cuối tháng 9 vừa qua đã ảnh hưởng tới 3 triệu người, làm 163 người chết, ước tính thiệt hại khoảng 800 triệu USD. Trận bão Mirinae, xảy ra cách đây gần 3 tuần cũng lấy đi sinh mạng trên 100 người. Ông Đào Xuân Học - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, từ năm 1996 – 2008, thiên tai khiến 9.600 người thiệt mạng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tổng thu nhập kinh tế quốc dân. Trong những năm qua, do sự tác động của BĐKH, thiên tai xảy ra ngày càng khắc nghiệt hơn. Sự hiện diện của BĐKH ảnh hưởng đến mọi miền đất nước. 5 thành phố lớn là TP HCM, Cần Thơ, Hải Phòng, Cà Mau, Vĩnh Long thường xuyên bị ngập triều. Ở Cần Thơ, diện tích ngập triều trên 50%. Những vùng rộng lớn bị xâm nhập mặn như Bến Tre, Cà Mau nặng nề. Có thời điểm 2 tháng không có nước để sinh hoạt và sản xuất.

Phụ nữ cần được bảo vệ

“Theo kịch bản BĐKH của Việt Nam mới được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố, nhiệt độ trung bình có thể tăng 2,30C so với trung bình thời kỳ 1980-1999 và mực nước biển có thể dâng 75cm vào cuối thế kỷ 21. Theo kịch bản này, Đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị ngập khoảng 76.000 km2, chiếm gần 20% diện tích của đồng bằng” - ông Nguyễn Văn Đức, Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi trường nói.

Báo cáo “Tình trạng Dân số Thế giới năm 2009” là lời kêu gọi đặt phụ nữ vào trung tâm của các thảo luận về BĐKH. Ông Bruce Campbell, Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam nói: “Phụ nữ chắc chắn đang phải chịu gánh nặng không công bằng liên quan tới BĐKH và nghèo đói trên thế giới”. Theo ông Campbell, BĐKH còn làm gia tăng khoảng cách giữa người giàu và người nghèo, tăng tình trạng bất bình đẳng giữa nam giới và nữ giới. Trong hoàn cảnh khó khăn, phụ nữ vẫn phải cố gắng khắc phục khó khăn để chăm sóc các thành viên trong gia đình. Hạn hán và lượng mưa bất thường khiến họ phải lao động vất vả hơn để đảm bảo lương thực, nước uống cho cả gia đình, chính vì thế, họ ít có thời gian để có cơ hội thu nhập và học tập.

Có mặt tại buổi lễ, chị Nguyễn Thị Lành, 51 tuổi và chị Phạm Thị Thiện, 41 tuổi, ở huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị (nơi thường xuyên đối mặt với thiên tai) cho biết những khó khăn của mình trước những trận bão, lũ hàng năm. Nhớ lại trận lũ năm 1999, chị Lành chưa hết sợ hãi: “Chúng tôi mất hết lúa, gạo, lợn gà, tất cả mọi thứ. Nước lũ kéo đến bất ngờ khiến chúng tôi không kịp xoay xở”. Khi đó, chị cùng gia đình di chuyển tới một ngôi đền để trú tạm và sống nhờ những gói mì tôm do chính quyền xã mang đến. Chị Phạm Thị Thiện cho biết, bão lũ khiến chồng chị không thể đi biển, công việc hàng ngày của chị là bán nước mắm cũng bị ảnh hưởng lớn. Thu nhập giảm khiến đời sống gia đình chị khó khăn, khi đang phải nuôi con cái trong độ tuổi ăn học...

Chị Trần Thị Thu, Chủ tịch Hội Phụ nữ huyện Hải Lăng chia sẻ, trước đây, bằng kinh nghiệm (nhìn trời, đất, con vật...) người ta có thể đoán biết được sắp có bão lũ và năm nay bão lụt lớn hay nhỏ... Nhưng bây giờ thì không thể đoán được bão lũ sẽ xảy ra vào lúc nào. Chị Thu cho hay, bão lũ thường xuyên khiến nhiều đàn ông Hải Lăng không đi biển được, họ phải đi làm ăn xa. Gánh nặng đè lên vai người phụ nữ, họ phải gồng mình chống chọi với bão lũ, lo toan cho cả gia đình. Thậm chí một số người còn phải đối mặt với bệnh lây nhiễm qua đường tình dục do người chồng đi làm xa nhà đem về.

Việt Nam đã có Kế hoạch Mục tiêu Quốc gia ứng phó với BĐKH, thể hiện sự cam kết của Chính phủ trong việc giảm bớt những ảnh hưởng của BĐKH, trong đó đã nhấn mạnh bình đẳng giới như là một trong những nguyên tắc chủ đạo. Theo ông Nguyễn Văn Đức, Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi trường, để việc đối phó với sự BĐKH, giảm thiểu được tác hại của nó đối với dân số, đặc biệt đối với phụ nữ đòi hỏi sự hợp tác mạnh mẽ hơn nữa giữa các ban, ngành, sự ủng hộ của các tổ chức trong và ngoài nước.

Hà Thư