Bí ẩn ngôi đền cổ trên đảo Hòn Dấu

Tương truyền thần đảo Hòn Dấu (Đồ Sơn- Hải Phòng) rất linh thiêng, nếu ai dám lấy đi bất cứ thứ gì trên đảo, kể cả một lá cây, sẽ bị Ngài phạt, phải đem trả lại mới yên. Có lẽ chính vì những lời đồn thiêng ấy mà đảo Hòn Dấu còn được vẹn nguyên cho đến ngày nay, sừng sững như mắt ngọc giữa biển trời mênh mông.

 

Nơi đây xưa kia chỉ là ngôi miếu tranh nhỏ... Ảnh: T.G

 

Dấu tích ngôi mộ cổ xuất hiện sau một đêm…

Cách Hà Nội hơn 100km, bến Nghiêng lịch sử bên bờ biển thuộc quận Đồ Sơn, TP. Hải Phòng chính là bến tàu đi ra đảo Hòn Dấu. Mất chừng 20 phút đi tàu thủy là đến đảo Hòn Dấu hoang sơ, đẹp như viên ngọc giữa muôn trùng sóng biển. Trong những cuộc chuyển dịch của thềm lục địa từ xa xưa, một phần dãy núi đã tách khỏi bán đảo Đồ Sơn trôi dần ra phía biển, trở thành đảo Hòn Dấu nguyên sinh ngày nay.

 

 Theo phong thủy xưa thì đảo Hòn Dấu được cho là nơi đắc địa với hình thế chín con rồng cùng chầu mình về viên ngọc. Ngay nơi tàu cập đảo là ngôi đền cổ xưa nằm sát bên bờ biển, nép mình dưới những tán cây khổng lồ xanh mướt, thờ Nam Hải Thần Vương. Câu chuyện thiêng về vị thần đảo trải qua hàng thế kỷ, nay vẫn được người dân Vạn Hương (Đồ Sơn, Hải Phòng) truyền cho con cháu hết đời này sang đời khác.

Ấy là câu chuyện từ triều đại nhà Trần, vào một đêm sau một trận quyết chiến với giặc Nguyên Mông ở cửa sông Bạch Đằng, dân chài đánh cá gần đảo Dấu bỗng thấy một thi thể không đầu nổi trên mặt nước, trên mình vận trang phục võ quan Đại Việt. Ngư dân đánh cá liền nghinh ngài lên trên đảo để sáng hôm sau cử hành nghi lễ mai táng. Không ngờ, mới tờ mờ sáng hôm sau, khi dân làng ra tới nơi thì đã thấy thi thể của vị võ tướng được mối phủ kín thành ngôi mộ khổng lồ. Những người dân vạn chài cho là điềm ứng liền lập ngôi miếu tranh để phụng thờ. Những ngày sau đó, người dân làng chài thường thấy vị võ tướng hiển linh thành ông già râu tóc bạc phơ. Tên "Cụ" được dân làng chài tôn vinh từ thuở đó. Khu vực xưa kia mối phủ kín thi thể thành ngôi mộ khổng lồ chính là hậu cung của ngôi đền ngày nay.

Đại diện ban quản lý di tích lịch sử - văn hóa đền thờ Nam Hải Thần Vương cho biết, theo truyền thuyết cha ông kể lại thì vào thời Hậu Lê, vua Lê ngự giá kinh lý vùng Đồ Sơn rồi nghỉ đêm trên đảo, nằm mơ thấy ông già râu tóc bạc trắng tay cầm cần câu, lưng đeo giỏ cá, tự xưng là Thần Đảo. Hôm sau, Vua lên thuyền kể lại cho tùy tùng đi theo cùng nghe và phán rằng: "Nếu là Thần linh hãy cho ta ứng báo". Vua vừa dứt lời, một con cá to quẫy mạnh nhảy lên thuyền. Thấy linh nghiệm, nhà vua liền phong tước hiệu cho ngài là "Lão đảo Đại Thần Vương" và truyền chỉ cho dân địa phương tu sửa đền để phụng thờ.

Vị võ tướng thuở còn sinh thời trấn giữ ở phía Nam biển, chết cũng ở phía Nam biển cho nên ngôi đền có huệ diệu Nam Hải Đại Thần Vương. Nơi thi thể của vị võ tướng nhà Trần năm xưa được mối phủ kín thành mộ chỉ sau một đêm, bây giờ vẫn còn phía sau hậu cung của đền. Sau nhiều lần tu bổ, ngôi mộ tuềnh toàng xưa nay đã được xây bệ, khung tường bao quanh để tiện du khách đến chiêm bái.

 

Ngọn đèn biển trên đảo được ví như Mắt ngọc của Tổ quốc.

Những lời đồn nhuốm màu huyền bí...

Đảo Hòn Dấu đã trở thành điểm nhấn hoang sơ, bởi nơi đây có rừng đa thuần nhất, rừng nguyên sinh lâu đời hiếm thấy khắp vùng duyên hải phía Bắc. Đường lên đảo là con đường độc đạo len lỏi giữa rừng đa nguyên sinh, tầng tầng lớp lớp mái vòm được tạo thành bởi tán cây cổ thụ, dây leo chằng chịt, những chùm rễ si buông xuống như tơ liễu. Những chiếc rễ to bằng thân người tua tủa đâm xuống đất tạo thế đứng vững chắc cho cây.

 

Một cảm giác vừa âm u, cô tịch, huyền bí, vừa thơ mộng đan xen khi đứng giữa rừng già. Rừng nơi đây còn nguyên vẹn cả ba tầng thực vật, la liệt những gốc cây cổ thụ khổng lồ, xen phía dưới là tầng cây thân thảo, thân bò, thân leo chằng chịt, đan xen vào nhau không dứt. Khác biệt hẳn với rất nhiều hòn đảo trên khắp đất nước, loài cây đặc trưng nhất trên đảo Hòn Dấu không phải là dừa hay những rặng phi lao thẳng tắp, mà nơi đây ngập những gốc cây si cổ thụ tới vài người ôm không hết.

Tương truyền thần Nam Hải rất linh thiêng, nếu ai dám lấy đi bất cứ thứ gì trên đảo, kể cả một lá cây hay một cành gỗ sẽ bị ngài phạt, phải đem trả lại mới yên. Theo các cụ bô lão hiện trông coi ngôi đền cổ cho hay, từ xa xưa những lời truyền miệng về sự linh thiêng ấy cứ đeo đẳng mãi khắp vùng này. Nhất là dân làng chài, họ tuyệt nhiên không bao giờ dám động đến bất kỳ một thứ gì trên đảo. Câu chuyện về một người làng chài năm kia trót nhặt lấy một cành cây gãy về để sử dụng trên thuyền cá, ngay hôm sau thuyền bỗng gặp nạn, người chủ thuyền hoảng sợ vội vã mang cây gỗ về trả lại trên đảo. Có lẽ, chính vì những câu chuyện đồn thổi, những lời truyền miệng từ đời này sang đời khác về sự linh ứng của thần đảo đã giúp cho Hòn Dấu trải qua hàng trăm năm, vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ kỳ vĩ. Những cành hoa, lá đẹp mướt mải; những dải sỏi cuội trắng xóa mê mẩn lòng người... nhưng những người đến đảo không một ai với tay ra hái nhành hoa hay nhặt vài viên sỏi làm kỷ niệm. Những cây gỗ lớn vài người ôm không hết bị bão biển quật ngã nằm lăn lóc đến mục thành mùn, bởi chẳng ai dám mang về.

Bây giờ, người dân Vạn Hương vẫn truyền cho con cháu những câu chuyện về sự linh thiêng của đền. Người xưa mỗi lần qua đây đều phải hạ buồm, vào đền thắp hương tế lễ.

Hùng vĩ ngọn đèn biển hơn trăm năm tuổi

Đảo Hòn Dấu không chỉ là nơi có ngôi đền cổ linh thiêng, nơi có rừng nguyên sinh kỳ vĩ bậc nhất miền Bắc, mà Hòn Dấu còn như là điểm đánh dấu để thuyền ra khơi đánh cá quay trở về. Đó là hòn đảo nhỏ cuối cùng tách ra khỏi dãy núi, cách bán đảo Đồ Sơn chừng 1 km với ngọn hải đăng cao chót vót trên đỉnh đảo. Độ chiếu xa lên tới 40km, ngọn hải đăng trên Hòn Dấu được mệnh danh là “mắt ngọc của Tổ quốc”.

 

Ngọn đèn biển này được người Pháp thiết kế và xây dựng từ năm 1892 - 1896. Nhưng đến tháng 6/1898, đèn mới chính thức hoạt động. Toàn bộ ngọn tháp đèn biển cao năm tầng, đỉnh đèn cao 140m so với mặt nước biển, ánh sáng được phát ra từ độ cao 65m so với chân tháp. Ban đầu, tháp đèn được xây dựng hoàn toàn bằng đá khối với các hoa văn rất đẹp, nhưng sau này do chiến tranh tàn phá, qua nhiều lần sửa chữa, đèn không còn nguyên trạng như ban đầu. Hiện còn khu nhà nghỉ cho người coi đảo còn nguyên vẹn như thời điểm xây dựng, đang được tu tạo mở rộng để đón khách tham quan.

“Mắt ngọc của Tổ quốc” cao như một tháp pháo đài cổ vút lên nổi bật giữa biển đảo mênh mông. Trong tòa bảo tàng trên đảo vẫn còn lưu giữ những trái bom Mỹ trút xuống miền Bắc trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, những loại hải đăng, những đèn tín hiệu được sử dụng ở Việt Nam... Từ chân ngọn hải đăng, muốn lên tới lầu vọng gió trên đỉnh, phải vượt qua 125 bậc cầu thang gỗ theo hình xoắn ốc. Đứng ở hành lang hẹp của ngọn tháp, người ta mới thấy hết được sự hùng vĩ của biển núi nơi đây.

 

Người ta ví Hòn Dấu như một viên ngọc quý mà thiên nhiên ban tặng cho Hải Phòng. Đảo Hòn Dấu đã được công nhận là Danh lam thắng cảnh cấp quốc gia và bến Nghiêng - nơi những tên thực dân Pháp cuối cùng rút khỏi miền Bắc vào ngày 13/5/1955 - là Di tích lịch sử cấp quốc gia.

 

Tương truyền, Vua Tự Đức trong một dịp kinh lý ra Bắc, ngang qua đền thì gặp sóng to gió lớn. Vua cho dừng thuyền, lên đền khấn vái, ngay sau đó bỗng trời quang mây tạnh. Từ đó, vua phong nơi đây là đền thờ Nam Hải Thần Vương. Hàng năm vào ngày 10 tháng 2 âm lịch, ở Đồ Sơn diễn ra lễ hội đảo Dấu cũng là lễ hội truyền thống của dân đi biển ở vùng duyên hải Bắc Bộ. Ngày này, ngư dân khắp các vùng lân cận thường kéo về đảo Dấu tế lễ, cầu xin Nam Hải Thần Vương một năm làm nghề biển yên lành, đánh bắt được nhiều tôm cá. Hàng năm vào ngày mồng 8 tháng 2 âm lịch, làng mở hội lễ tạ và ra ngủ một đêm trên đảo để hưởng lộc của thần.