Bình Dương nỗ lực nâng cao chất lượng dân số, không để mức sinh tụt xuống quá thấp

Theo thông cáo báo chí Kết quả Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2019 thì toàn quốc có 12 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có tỷ suất di cư thuần dương, nghĩa là người nhập cư nhiều hơn người xuất cư. 

Trong đó, tỉnh Bình Dương có tỷ suất di cư thuần dương cao nhất (200,4‰) với hơn 489 nghìn người nhập cư nhưng chỉ có khoảng 38 nghìn người xuất cư khỏi tỉnh này trong 5 năm trước. Như vậy, cứ 5 người từ 5 tuổi trở lên ở tỉnh Bình Dương thì có 1 người đến từ tỉnh khác. Hơn nữa theo thông cáo này, Bình Dương cũng là tỉnh có tỷ lệ người di cư phải thuê/mượn nhà cao nhất cả nước (74,5%).

Theo kết quả khảo sát mức sống dân cư năm 2020, Bình Dương là địa phương có thu nhập bình quân đầu người cao nhất cả nước năm 2021 (7,02 triệu đồng/tháng), cao hơn cả Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, trong khi cả nước khoảng 4,23 triệu đồng/tháng. Là tỉnh đi đầu trong phát triển kinh tế thuộc vùng trọng điểm phía Nam. Dự kiến đến năm 2030, Bình Dương định hướng trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, đồng thời tiếp tục triển khai các dự án nền tảng của đề án thành phố thông minh và tiếp tục nâng cấp các đô thị.

Nâng cao chất lượng dân số, không để mức sinh tụt xuống quá thấp 

Về dân số, Bình Dương hiện nay đang có mức sinh thấp, có xu hướng tiếp tục giảm sinh (năm 2018 đạt 1,53 con/phụ nữ, thấp hơn so với mục tiêu chiến lược đề ra là duy trì tổng tỷ suất sinh ở mức 1,8 con đến năm 2020), nhiệm vụ đặt ra là cần duy trì vững chắc mức sinh thay thế, không để mức sinh tụt quá thấp. Đây cũng là mục tiêu quan trọng được nêu trong Kế hoạch số 4470/KH-UBND ngày 20/9/2018 về triển khai thực hiện Chương trình số 78-CTr/TU ngày 11/5/2018 của Tỉnh ủy thực hiện Nghị Quyết số 21-NQ/TW về Công tác dân số trong tình hình mới.

Để góp phần thực hiện chiến lược DS-KHHGĐ giai đoạn 2016-2020, HĐND tỉnh Bình Dương khóa 8 đã ban hành Nghị quyết 20 về chế độ, chính sách hỗ trợ đối với công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn tỉnh.

Sau gần 5 năm thực hiện các quyết định quy định về chế độ, chính sách hỗ trợ công tác DS-KHHGĐ, hỗ trợ cộng tác viên dân số, khen thưởng, khuyến khích, động viên các cơ quan, đơn vị thực hiện tốt chính sách DS-KHHGĐ đã đem lại kết quả đáng khích lệ cho công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn tỉnh. Tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên giảm từ 2,93% năm 2016 xuống còn 2,24% năm 2020 (trung bình giảm 0,14%/năm). Kết quả thực hiện đạt mục tiêu chiến lược đề ra là duy trì tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên trên địa bàn tỉnh không quá 4%.

Chất lượng dân số ngày càng được nâng cao về đời sống kinh tế, thể chất, trí tuệ và tinh thần, tuổi thọ trung bình của người dân trên địa bàn tỉnh năm 2016 là 75,9 tuổi dự báo năm 2020 là 76 tuổi...

Đồng thời với việc triển khai đề án Nâng cao chất lượng dân số thông qua tuyên truyền, vận động phát hiện, can thiệp sớm tật, bệnh ở thai nhi và sơ sinh, Chi cục DS-KHHGĐ Bình Dương đã tham mưu Sở Y tế chỉ đạo Trung tâm Chăm sóc SKSS, Bệnh viện Đa khoa tỉnh, các Trung tâm Y tế huyện, thị, thành phố triển khai đề án khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh.

Từ năm 2016 đến năm 2019 có 70.019 trẻ sơ sinh được xét nghiệm sàng lọc sơ sinh và 44.165 bà mẹ được khám sàng lọc trước sinh (ước tới năm 2020 có 92.619 trẻ và 64.665 bà mẹ được khám sàng lọc). Kết quả thực hiện các chỉ tiêu này từng bước được nâng cao. Từ năm 2018 đến nay, tỷ lệ này đạt so với mục tiêu chiến lược Dân số sức khỏe sinh sản tỉnh Bình Dương đề ra với mục tiêu là đến năm 2020 tỷ lệ bà mẹ mang thai được sàng lọc trước sinh là 50% và trẻ sinh ra được sàng lọc sơ sinh là 80%.

Đối với mục tiêu giảm tốc độ tăng tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn toàn tỉnh, Chi cục DS-KHHGĐ đã triển khai đề án can thiệp nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2016-2020 thực hiện đạt kết quả khả quan, tỷ số giới tính khi sinh được duy trì năm 2016 là 104 bé trai/100 bé gái, năm 2019 là 104,1 bé trai/100 bé gái; dự kiến năm 2020 vẫn nằm trong mức 103-106 bé trai/100 bé gái.

Kết quả qua 3 năm thực hiện Chương trình mục tiêu DS-KHHGĐ, công tác chăm sóc SKSS/KHHGĐ được cải thiện rõ rệt: Tỷ lệ các cặp vợ chồng đang sử dụng biện pháp tránh thai dự kiến đến năm 2020 chiếm tỷ lệ 68,1% (KH là 70%); Tỷ lệ cơ sở tuyến huyện trở lên đảm bảo thực hiện cung cấp dịch vụ phá thai an toàn đạt 100%; Trên 90% thành viên Ban Chấp hành Chi hội thanh niên công nhân tại các khu công nghiệp được tập huấn về kỹ năng tuyên truyền chăm sóc sức khỏe sinh sản, tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân, làm mẹ an toàn, các bệnh lây truyền qua đường tình dục...

Công tác chăm sóc sức khỏe thanh niên, vị thành niên, việc triển khai mô hình Tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân 9/9 huyện, thị, thành phố đã đạt một số kết quả: Tỷ lệ thanh niên được trang bị kiến thức về bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản đạt 74%. Tỷ lệ thanh niên đến tuổi kết hôn được tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng làm cha mẹ hàng năm đạt 79%.

Nhờ triển khai có hiệu quả các đề án nâng cao chất lượng dân số; phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền và huy động các ban, ngành, đoàn thể tham gia công tác dân số nên chất lượng dân số của địa phương những năm qua đã từng bước được nâng cao. Nhiều chỉ tiêu về dân số và thực hiện các dịch vụ KHHGĐ đã đạt và vượt so với kế hoạch được giao.

Áp lực khi tốc độ tăng dân số cơ học nhanh ở Bình Dương

Tuy nhiên, sự gia tăng dân số cơ học ngày càng cao, mật độ dân số phân bố không đồng đều và luôn thay đổi, nhất là ở các huyện, thị có khu công nghiệp phát triển làm cho công tác quản lý, cập nhật thông tin dân số gặp nhiều khó khăn.

Hơn nữa tỉnh Bình Dương có tốc độ tăng dân số cơ học lớn, ước tính hàng năm tỉnh tăng thêm khoảng hơn 80.000 người lao động từ ngoài tỉnh đến làm việc, sinh sống trên tỉnh, trong đó gần 70% là lao động nữ tuổi sinh đẻ, phần lớn là ở khu nhà trọ chưa có hộ khẩu thường trú tại tỉnh, kết quả tổng điều tra dân số ngày 01/4/2019 dân số tỉnh Bình Dương đạt 2.455.865 người, vượt mức Chiến lược dân số đề ra là 2,4 triệu người vào năm 2020.

Với tốc độ tăng dân số cơ học nhanh chóng tạo ra áp lực lớn về hạ tầng, an sinh xã hội, y tế, giáo dục, an ninh trật tự... đã ảnh hưởng đến công tác quản lý, điều hành thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh nói chung và công tác quản lý dân số trên địa bàn tỉnh cũng phát sinh một số vấn đề cần điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế.

Năm 2020, Bình Dương tiếp tục duy trì đối tượng công nhân có thu nhập thấp, đời sống khó khăn đang sinh sống và làm việc trên địa bàn tỉnh được hỗ trợ miễn phí phương tiện tránh thai, đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời các PTTT an toàn, hiệu quả, đa dạng, thuận tiện với chất lượng ngày càng tốt hơn cho các đối tượng.

Để thích ứng với tình hình mới, Chi cục DS - KHHGĐ tham mưu Sở Y tế đang xây dựng kế hoạch hành động, chính sách DS-KHHGĐ giai đoạn tiếp theo (2020-2025, tầm nhìn đến năm 2030). Với mục tiêu duy trì vững chắc mức sinh thay thế; đưa tỉ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; tận dụng hiệu quả cơ cấu dân số vàng; thích ứng với già hóa dân số; phân bố dân số hợp lý và nâng cao chất lượng dân số, góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững; tiếp tục thực hiện các chế độ hỗ trợ công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn mới.