Bố mẹ học vấn càng cao, càng khát "thằng cu"

Cán bộ dân số cơ sở huyện Phù Cát (Bình Định) truyền thông KHHGĐ đến người dân. Ảnh: Dương Ngọc

“Bám sát” thực tế để góp phần thay đổi hành vi cho người dân

Phát biểu tại Hội thảo, TS Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS - KHHGĐ  nhấn mạnh: Công tác DS-KHHGĐ nói chung và công tác truyền thông chuyển đổi hành vi có những chuyển hướng rất quan trọng. Nếu như trước đây, truyền thông chỉ nhằm mục đích thay đổi hành vi để giảm sinh với mục tiêu “mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh 1-2 con” thì hiện nay, truyền thông đã đa chiều hơn, hướng đến nhiều vấn đề dân số hơn. Đặc biệt, trong chiến lược truyền thông về dân số giai đoạn 2011-2020 không dừng lại ở DS - KHHGĐ mà trọng tâm là DS/SKSS, hướng tới Dân số và phát triển trong tương lai.

Theo TS Lê Cảnh Nhạc, giai đoạn 2016 - 2020 xác định nhiệm vụ trọng tâm là Chiến lược Quốc gia về DS/SKSS. Do đó, việc mở rộng các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng dân số như: Chăm sóc toàn diện về sức khỏe sinh sản, hạn chế mất cân bằng giới tính khi sinh (GTKS), chăm sóc sức khỏe người cao tuổi… là những vấn đề cần được quan tâm trong thời gian tới.

Theo báo cáo tại Hội thảo, trong tổng số 12 chỉ tiêu của Chương trình Truyền thông chuyển đổi hành vi về DS-KHHGĐ giai đoạn 2011-2015, chỉ có 6 chỉ tiêu được hoàn thành (đạt 50% kế hoạch). Theo đó, có 75% phụ nữ mang thai nhận được thông tin cơ bản và biết được lợi ích của sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh; 65% thanh niên đăng ký kết hôn nhận được thông tin về tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; số người cao tuổi nhận được thông tin về dịch vụ chăm sóc sức khỏe dựa vào cộng đồng chỉ đạt 60%; số cặp vợ chồng, phụ nữ, nam giới nhận được thông tin về nguyên nhân, thực trạng và hệ lụy của mất cân bằng GTKS đạt 80%; 75% người chưa thành niên, thanh niên dân tộc ít người nhận được thông tin về tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Ngoài ra, mục tiêu 100% các cấp ủy Đảng, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội ban hành chỉ thị, nghị quyết hoặc văn bản hướng dẫn  lồng ghép các yếu tố dân số, đặc biệt là yếu tố “cơ cấu dân số vàng” vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, của ngành cũng chưa hoàn thành kế hoạch (đạt 90%).

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, việc triển khai Chương trình Truyền thông chuyển đổi hành vi (2011-2015) chưa thực sự sâu rộng. Nguyên nhân là do trùng thời điểm với việc tuyên truyền, phổ biến Chiến lược DS/SKSS (2011-2020) và do nguồn kinh phí có hạn. Bên cạnh đó, kế hoạch triển khai Chương trình Truyền thông chuyển đổi hành vi của các ngành, đoàn thể, địa phương còn thiếu cụ thể, chưa đề ra tiến độ rõ ràng trong việc thực hiện từng hoạt động. Hơn nữa, chưa lựa chọn được nội dung ưu tiên để truyền thông cho phù hợp với thực trạng của mỗi địa phương, do vậy, công tác truyền thông còn nhiều hạn chế.

Tăng cường nâng cao nhận thức

Thông tin tại Hội thảo, ông Đinh Huy Dương, Vụ trưởng Vụ Truyền thông - Giáo dục (Tổng cục DS-KHHGĐ) đã khái quát những thành tựu cũng như hạn chế trong công tác truyền thông chuyển đổi hành vi trong giai đoạn 2011- 2015, đồng thời đưa ra định hướng công tác truyền thông giai đoạn 2016-2020 với trọng tâm thực hiện các mục tiêu chính như: Nâng cao nhận thức tạo sự đồng tình ủng hộ và thực hành của các nhóm đối tượng về sàng lọc trước sinh và sơ sinh; tư vấn và khám súc khỏe tiền hôn nhân; không kết hôn sớm và không kết hôn cận huyết thống; chăm sóc sức khỏe người cao tuổi nhằm góp phần nâng cao chất lượng dân số.

Mục tiêu thứ hai được chú trọng là việc tăng cường sự hiểu biết về mất cân bằng GTKS. Phấn đấu 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ có hiểu biết đầy đủ các hành vi bị cấm về lựa chọn giới tính thai nhi và 90% nam giới, phụ nữ từ 15 tuổi trở lên hiểu biết về nguyên nhân và tác hại của mất cân bằng GTKS. Ngoài ra, tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức và thực hành của các nhóm đối tượng về việc thực hiện hiệu quả KHHGĐ, giảm sự chênh lệch bất lợi về mức sinh giữa các địa phương và giữa các tầng lớp dân cư, góp phần duy trì mức sinh thay thế trên phạm vi cả nước.

Trong đó, để công tác truyền thông chuyển đổi hành vi đạt kết quả tốt nhất thì việc tăng cường lồng ghép các vấn đề dân số trong chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các cấp, các ngành đoàn thể nhằm phát huy lợi thế của các vấn đề dân số, đảm bảo sự thích ứng của xã hội với sự chuyển đổi nhân khẩu học và đảm bảo tính hiệu quả của chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội được xem là một trong những mục tiêu cần được chú trọng hơn nữa.

Cũng trong khuôn khổ Hội thảo, nhiều ý kiến góp ý quý báu của các chuyên gia đại diện các bộ, ngành và cơ sở đã được đưa ra nhằm hoàn thiện đề cương Chương trình Truyền thông chuyển đổi hành vi giai đoạn 2016 - 2020. Các góp ý đến từ đại diện Bộ Quốc phòng, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân... cũng đề cập đến nhiều vấn đề cần chú trọng trong công tác truyền thông chuyển đổi hành vi trong thời gian tới như việc xây dựng các mục tiêu xác đáng và sát với thực tế hơn. Công tác giám sát và báo cáo hoạt động thực hiện các mục tiêu cũng cần được chú trọng. Hơn nữa, cần xem xét lại thứ tự sắp xếp của các mục tiêu đưa ra trong đề cương, xác định trọng tâm vấn đề cần ưu tiên truyền thông để đạt được hiệu quả tốt nhất.

Mai Thùy/Báo Gia đình & Xã hội