Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Y tế Việt Nam và khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới

Giữa không khí cả nước hân hoan chào mừng thành công của Đại hội Đảng XIV và Xuân Bính Ngọ 2026, đồng chí Đào Hồng Lan, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế đã dành cho Báo Sức khỏe và Đời sống cuộc trò chuyện với nhiều tâm huyết sâu sắc về hành trình “đổi mới tư duy” trong chăm sóc sức khỏe nhân dân và khát vọng đưa y tế Việt Nam trở thành một trong những trụ cột vững chắc trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước...

Ngành Y chuyển mình mạnh mẽ từ những khó khăn…

PV: Thưa Bộ trưởng, năm 2025 không chỉ là năm kết thúc một nhiệm kỳ mà còn là cột mốc đánh dấu sự hồi sinh mạnh mẽ của ngành Y tế sau cuộc chiến phòng chống dịch COVID-19. Nhìn lại chặng đường vừa qua của ngành, Bộ trưởng đọng lại cảm xúc gì lớn nhất?

- Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Ngành Y tế bước vào nhiệm kỳ 2021-2025 với những thử thách chưa từng có tiền lệ. Từ cuộc chiến khốc liệt với đại dịch COVID-19 đến những khó khăn về cơ chế, thiếu hụt thuốc, vật tư y tế. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo sát sao của Đảng, Chính phủ, sự nỗ lực vượt qua khó khăn và tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân, tinh thần đoàn kết, ngành Y tế đã tạo ra những bước chuyển mình mạnh mẽ.

Và cũng chính trong gian khó, bản lĩnh của người thầy thuốc Việt Nam lại tỏa sáng hơn bao giờ hết. Ngành Y tế đã hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng được Quốc hội và Chính phủ giao. Tỷ lệ bác sĩ, số giường bệnh trên một vạn dân tăng đều qua các năm.

Hệ thống chủ trương, chính sách được tập trung rà soát, xây dựng, hoàn thiện như các chính sách đặc thù để bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân được Bộ Chính trị ban hành tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025; Chỉ thị số 25-CT/TW ngày 25/10/2023 của Ban Bí thư cùng với 5 Luật, 4 Nghị quyết của Quốc hội, hàng chục Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ, hàng trăm Thông tư của Bộ Y tế trên các lĩnh vực như khám chữa bệnh, BHYT, phòng bệnh, dân số, dược, thiết bị y tế... đã từng bước tháo gỡ những “điểm nghẽn”, “nút thắt”, thiết lập giải pháp đột phá cho lĩnh vực y tế phát triển.

Hành lang pháp lý được khơi thông tạo điều kiện cho các bệnh viện nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ y tế, nhiều kỹ thuật chuyên sâu như ghép đa tạng, can thiệp tim mạch phức tạp, phẫu thuật nội soi robot, ứng dụng y học hạt nhân... được triển khai, làm chủ; công tác phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở được chú trọng; hệ thống y tế cơ sở tiếp tục được quan tâm, đầu tư phát triển cả về số lượng và chất lượng.

Cùng đó, ngành Y tế đã nỗ lực chuẩn hóa chất lượng bệnh viện, tạo hành lang pháp lý để y tế công - tư cùng phát triển; chuyển mạnh từ mô hình quản trị hành chính sang phục vụ chuyên nghiệp và hiện đại. Việc áp dụng Bộ Tiêu chí chất lượng bệnh viện gắn với đánh giá độc lập đã tạo nên sự thay đổi căn bản về diện mạo và văn hóa ứng xử. Sự hài lòng của người dân đối với dịch vụ y tế tại các bệnh viện tăng lên rõ rệt.

Ngành Y tế đã đẩy mạnh ứng dụng bệnh án điện tử, kết nối thông tin sức khỏe cá nhân với ứng dụng VNeID và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, giúp tối ưu hóa quy trình khám chữa bệnh, giảm thiểu tối đa các thủ tục hành chính phiền hà cho người dân.

Công tác bảo trợ xã hội được mở rộng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và công bằng trong chăm sóc sức khỏe.

Cùng với đó, nhiệm kỳ 2021-2025 cũng ghi dấu những kết quả quan trọng trong hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy của ngành Y tế theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Nhiều dự án lớn, trọng điểm của ngành Y tế được tập trung chỉ đạo, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và đưa vào hoạt động, đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.

Quyết liệt triển khai thực hiện chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân “từ sớm, từ xa, từ cơ sở”

PV: Bộ trưởng vừa nhắc đến Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Xin Bộ trưởng cho biết, Bộ Y tế đã và đang triển khai thực hiện Nghị quyết này thế nào?

- Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển ngành Y tế. Trong đó Nghị quyết 72-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành là văn bản định hướng mang tính đột phá, một dấu mốc mang tính bước ngoặt, tạo cơ sở cho sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Đây là Nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, toàn diện và lâu dài, mang tính chất hành động, là “Nghị quyết để thực hiện Nghị quyết” với nhiều chính sách bổ sung, tăng cường, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối trước đây, đưa ra những nhiệm vụ và giải pháp “đột phá” nhằm tháo gỡ, khơi thông các “điểm nghẽn”, “nút thắt”, khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và kỳ vọng của nhân dân.

Nghị quyết 72-NQ/TW được tiếp cận trên cơ sở lấy sức khỏe người dân là vốn quý nhất và là trọng tâm cho sự phục vụ, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong lĩnh vực y tế.

Nghị quyết đã đưa ra giải pháp đột phá cho 3 “nút thắt” chính:

Thứ nhất , tháo gỡ nút thắt về tư duy và nhận thức. Nghị quyết 72-NQ/TW đã tạo ra một cuộc cách mạng trong tư duy, “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời”. Theo đó, chuyển mạnh từ trạng thái “bị động đối phó bệnh tật” sang “chủ động kiến tạo sức khỏe”.

Nghị quyết đã xác định rõ ràng việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân không chỉ là việc của ngành Y tế mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, đặt người dân là chủ thể trung tâm và coi sức khỏe là “vốn quý nhất” cần được ưu tiên hàng đầu trong các chiến lược phát triển. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà là nhiệm vụ chính trị hàng đầu.

Thứ hai , tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực. Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao nhưng cơ chế tài chính còn nhiều bất cập, Nghị quyết 72-NQ-TW đã nêu định hướng hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật (như Luật Phòng bệnh, Luật Dân số, Luật BHYT...).

Đặc biệt, Nghị quyết đưa ra các cơ chế tài chính đột phá nhằm huy động tối đa nguồn lực xã hội, kết hợp công - tư, đồng thời khẳng định ngân sách nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo cho y tế dự phòng và y tế cơ sở, đảm bảo sự công bằng trong tiếp cận dịch vụ, giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân, thực hiện lộ trình miễn viện phí nhằm hạn chế người dân phải tự chi trả tiền túi khi đi khám chữa bệnh.

Thứ ba , tháo gỡ khó khăn về nhân lực y tế. Trước thực trạng nhân lực y tế vừa thiếu vừa yếu ở tuyến cơ sở, Nghị quyết đã đưa ra những chính sách đãi ngộ vượt trội, đặc biệt, coi nghề y là nghề đặc biệt cần được tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt. Các chính sách về phụ cấp ưu đãi nghề, đào tạo chuyên sâu đặc thù được đề ra nhằm thu hút và giữ chân nhân tài, đảm bảo hệ thống y tế vận hành bền vững từ gốc.

Như vậy, Nghị quyết 72-NQ/TW tạo cơ sở chính trị quan trọng để hoàn thiện hành lang pháp lý và các điều kiện cần thiết để ngành Y tế thực hiện sứ mệnh chăm sóc sức khỏe toàn dân trong kỷ nguyên mới cũng như huy động cả hệ thống chính trị và xã hội cùng tham gia phát triển nền y tế hiện đại, công bằng và bền vững.

Với cách tiếp cận tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, Bộ Y tế đã báo cáo, đề xuất để Chính phủ ban hành Nghị quyết 282/NQ-CP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW và kế hoạch triển khai cụ thể, rõ việc, rõ tiến độ; tham mưu, xây dựng để Quốc hội ban hành Luật Phòng bệnh và các Nghị quyết đặc thù cho sự phát triển của ngành.

Có thể khẳng định, sau hơn 3 tháng triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW, dưới sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, công tác tổ chức thực hiện đã được thúc đẩy mạnh mẽ, tạo chuyển biến bước đầu.

Đáng chú ý, các địa phương đã có chuyển động rõ nét trong quá trình xây dựng Nghị quyết, Chương trình, Kế hoạch nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW, qua đó hình thành các đề án, giải pháp và chính sách thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa bàn.

PV: Một trong những điểm nhấn lớn nhất theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW là chiến lược chăm sóc sức khỏe “từ sớm, từ xa, từ cơ sở”, chuyển tư duy từ “chữa bệnh sang phòng bệnh”. Cụ thể, người dân sẽ được hưởng lợi gì từ những sự thay đổi chiến lược này, thưa Bộ trưởng?

- Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Đảng và Nhà nước ta luôn xác định: “Sức khỏe là vốn quý nhất”. Nghị quyết 72-NQ/TW đã cụ thể hóa điều này bằng một tư duy đột phá: Chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” và quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời.

Thực hiện giải pháp đột phá tập trung phòng bệnh chủ động, bảo đảm phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở, Bộ Y tế đã tích cực, chủ động triển khai việc khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc cho người dân.

Bộ Y tế đang xây dựng “Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc cho người dân”, dự kiến năm 2026 sẽ bắt đầu triển khai thực hiện nhưng sẽ theo lộ trình và trước mắt ưu tiên đối tượng khó khăn, yếu thế.

Đồng thời thể chế hóa các quy định về khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc trong Nghị định triển khai Luật Phòng bệnh, theo đó kinh phí cho khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc sẽ được bảo đảm từ nguồn ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế (BHYT). Mục tiêu là từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần.

Bộ Y tế cũng đang xây dựng Đề án miễn viện phí, trong đó có nhiệm vụ sửa đổi, bổ sung các thông tư để mở rộng phạm vi quyền lợi, tỷ lệ, mức thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT theo lộ trình, đối tượng ưu tiên để từng bước giảm gánh nặng tài chính cho người dân phù hợp với khả năng cân đối của Quỹ BHYT. Tiến tới năm 2030, người dân được miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi BHYT. Hiện nay, Bộ Y tế cũng đang phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu lộ trình tăng mức đóng BHYT và mở rộng phạm vi chi trả cho sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật.

Việc này không chỉ là phát hiện bệnh mà là xây dựng dữ liệu sức khỏe số cho từng cá nhân. Khi phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm như tiểu đường, huyết áp, ung thư ngay từ tuyến cơ sở, chi phí điều trị sẽ giảm đáng kể và tỷ lệ cứu sống sẽ tăng cao. Đây chính là cách bảo vệ nguồn nhân lực cho đất nước một cách bền vững nhất.

Đột phá về chuyển đổi số và y tế thông minh; tiếp tục nâng chất lượng phục vụ, sự hài lòng của người bệnh

PV: Năm 2026 là năm khởi đầu của nhiệm kỳ mới, cũng là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, ngành Y tế sẽ tập trung vào những “mũi nhọn” nào để tạo đà cho cả giai đoạn 2026-2031, thưa Bộ trưởng?

- Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội đề ra, ngành Y tế sẽ tập trung thực hiện những giải pháp mang tính đột phá để nâng cao hiệu quả và chất lượng chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, cụ thể:

Một là , đột phá về tư duy và hành động trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Hai là , đột phá về thể chế và chính sách pháp luật. Cần tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật y tế, trọng tâm là thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng để tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch.

Trước mắt, đưa các Luật và Nghị quyết vào cuộc sống, tập trung xây dựng và trình Chính phủ ban hành các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh, Luật Dân số và Nghị quyết về cơ chế đặc thù.

Ba là , đột phá trong nâng cao năng lực hệ thống y tế, phát triển y tế cơ sở và y tế dự phòng. Triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, bảo đảm mọi trạm y tế đều có đủ bác sĩ được đào tạo theo yêu cầu, đủ thuốc thiết yếu và trang thiết bị cơ bản. Y tế cơ sở phải thực hiện tốt chức năng quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời, phòng bệnh hơn chữa bệnh, từ đó giảm áp lực bền vững cho bệnh viện tuyến trên và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân ngay từ cơ sở.

Đồng thời, tập trung xây dựng hệ thống y tế dự phòng hiện đại, đủ năng lực dự báo, giám sát và cảnh báo sớm và kiểm soát các nguy cơ về dịch bệnh. Đầu tư nâng cấp đồng bộ hệ thống trung tâm kiểm soát bệnh tật các cấp, bảo đảm năng lực đáp ứng nhanh với các tình huống y tế công cộng khẩn cấp.

Tiếp tục thực hiện Đề án sắp xếp các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế, theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Hoàn thiện các chương trình, đề án theo Nghị quyết 282/NQ-CP của Chính phủ như Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, Phát triển du lịch y tế, Đề án Phát triển một số trung tâm y tế chuyên sâu, xây dựng Đề án nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm, kiểm định thuộc lĩnh vực y tế…

Bốn là , đột phá về cơ chế tài chính. Thực hiện cải cách tài chính y tế, phát triển BHYT hiệu quả, bền vững, đảm nhiệm chức năng là trụ cột tài chính y tế đảm bảo an sinh y tế. Hoàn thành Đề án từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí.

Năm là , đổi mới mạnh mẽ chính sách nhân lực y tế gắn liền với nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Đổi mới toàn diện phong cách, tinh thần, thái độ phục vụ nhân dân, người bệnh gắn liền với nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ y tế. Xây dựng cơ chế lương, phụ cấp đặc thù xứng tầm với đóng góp của người thầy thuốc. Kiện toàn hệ thống đào tạo y khoa theo chuẩn quốc tế, gắn đào tạo với hành nghề thực chất qua Hội đồng Y khoa Quốc gia.

Sáu là , đột phá về chuyển đổi số và y tế thông minh. Y tế số chính là con đường ngắn nhất để thực thi sự công bằng trong y tế. Ngành Y tế quyết tâm xây dựng bệnh án điện tử toàn dân và hồ sơ sức khỏe điện tử tích hợp dữ liệu dân cư quốc gia. Phát triển mạnh mẽ hệ thống khám chữa bệnh từ xa để đưa trí tuệ của các chuyên gia đầu ngành đến tận những vùng sâu, biên giới, hải đảo. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật và là một cuộc cách mạng về phương thức phục vụ nhân dân trong thời đại số.

PV: Thưa Bộ trưởng, một lời chúc Bộ trưởng muốn bày tỏ trong dịp Tết này là gì?

- Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Thay mặt toàn ngành Y tế, Bộ Y tế trân trọng cảm ơn sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; sự động viên chia sẻ của các bộ, ngành, các địa phương đã dành cho ngành; sự đồng lòng, ủng hộ của nhân dân trong nhiều năm qua.

Bộ Y tế mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng hành, ủng hộ, phối hợp chặt chẽ của các cấp, các bộ, ban ngành, đoàn thể, các địa phương; sự chia sẻ, đồng thuận của người dân để ngành Y tế phát triển bền vững, thực hiện ngày càng tốt hơn nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Năm mới 2026 đã đến, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới đội ngũ những người làm công tác y tế, vì sự tận tâm, tận lực cống hiến cho sự phát triển của ngành, để ngành Y tế làm tốt hơn sứ mệnh cao cả: Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Với toàn thể cộng đồng, Bộ Y tế mong muốn mỗi người dân hãy là một “bác sĩ của chính mình”, hãy trân quý sức khỏe - tài sản lớn nhất của mỗi cá nhân và dân tộc.

Chúc người dân trên mọi miền Tổ quốc mạnh khỏe, an vui, cùng đóng góp tâm sức cho sự phát triển của đất nước bước sang kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam!

PV: Xin trân trọng cảm ơn và kính chúc sức khỏe Bộ trưởng!