Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu: Chúng ta có trách nhiệm nâng cao chất lượng dân số
GiadinhNet - "Công tác DS-KHHGĐ thời gian qua đã đạt được nhiều thành tựu, góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước" - Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu trao đổi với PV báo Gia đình & Xã hội nhân Ngày Dân số Thế giới 11/7/2010.
Xin Bộ trưởng có một số nét đánh giá về công tác DS-KHHGĐ trong thời gian qua?
- Thời gian qua, công tác DS-KHHGĐ đã đạt được những kết quả tốt đẹp. Sau nhiều năm liền không đạt, năm 2009 chúng ta đã hoàn thành chỉ tiêu giảm sinh 0,2 %o do Quốc hội giao trong tổng thể hoàn thành toàn diện 4/4 chỉ tiêu Quốc hội giao và 15/15 chỉ tiêu Chính phủ giao cho ngành Y tế năm 2009.
Kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở ngày 1/4/2009 đã minh chứng những thành tựu của công tác DS-KHHGĐ trong thập kỷ vừa qua. Quy mô dân số ở mức 85,8 triệu người thấp hơn so với những tính toán trước đó chừng 1,5 triệu. Tỷ lệ gia tăng dân số bình quân trong 10 năm đã giảm từ 1,7% (giai đoạn 1989 - 1999) xuống còn 1,2%; đó cũng là mức giảm lớn nhất so với các thập kỷ trước.
Trong khu vực Đông Nam Á, so sánh với quốc gia có dân số đông gần Việt Nam nhất là Philippines, cách đây 20 năm, Việt Nam nhiều hơn Philippines 4 triệu, nay Việt Nam ít hơn Philippines 7 triệu. Như vậy, có nghĩa so sánh với Philippines; 20 năm qua chúng ta đã hạn chế tăng dân số được 11 triệu trường hợp là một thành quả rất to lớn, rất có ý nghĩa không những đối với riêng nước ta mà còn có đóng góp với toàn nhân loại trong kỷ nguyên chống chọi sức ép, bùng nổ dân số.
Kết quả 6 tháng đầu năm 2010 cũng báo hiệu những dấu hiệu lạc quan: Số trẻ sinh ra giảm 2,8%, số trẻ sinh ra là con thứ 3 trở lên giảm 4% so với cùng kỳ năm 2009; các biện pháp tránh thai được triển khai tốt và dự kiến chúng ta sẽ đạt chỉ tiêu giảm sinh 0,2%o mà Quốc hội đã giao cho ngành.
Những số liệu trên đây đã khẳng định, chúng ta sẽ hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu về dân số mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X và Chiến lược Dân số đã đề ra.
Bên cạnh những thành công đạt được, Việt Nam cũng đang đứng trước những thách thức mới, những vấn đề mới nảy sinh như: Cơ cấu dân số có những biến đổi mau lẹ, tỷ số giới tính trẻ mới sinh tăng nhanh, già hóa dân số đến sớm hơn...; Chất lượng dân số, đặc biệt là chất lượng nguồn nhân lực còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực; chậm đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước.
Dân số đã thưa vắng lại tiếp tục giảm sút hay biến động cơ học hay di dân xuất hiện thành vấn đề lớn. Giữa các vùng miền có những tỉnh sau 10 năm, dân số tăng hơn gấp đôi; cùng lúc những tỉnh khác tăng trưởng số âm. Đặc biệt, di dân nông thôn, đô thị tăng rất nhanh, vừa tạo ra những "khoảng trống" không mong đợi, nhiều vùng nông thôn và tăng sức ép lớn lên các khu vực đô thị còn non trẻ, đòi hỏi mau chóng đáp ứng nhiều nhu cầu về việc làm, các dịch vụ xã hội, trong đó có các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình...
Để tận dụng tốt cơ hội "cơ cấu dân số vàng" và nâng cao chất lượng dân số, ngành Y tế sẽ có những hành động gì trong thời gian tới, thưa ông?
- Từ 2008, nước ta đã bước vào giai đoạn rất đặc biệt về cơ cấu dân số. Các nhà nhân khẩu học gọi là "cơ cấu dân số vàng": Tỷ lệ người trong độ tuổi lao động ở mức cao nhất, cứ 2 người trong độ tuổi lao động (từ 15 - 60 tuổi) mới có 1 người trong độ tuổi phụ thuộc (dưới tuổi 15 và trên 60).
Giai đoạn này, tùy theo mức sinh và tốc độ già hóa mà có thể kéo dài 20 đến 30 năm. Biết tận dụng tốt giai đoạn này sẽ là cơ hội để phát triển kinh tế - xã hội và làm cho nền kinh tế nước ta có thể "cất cánh". Đài Loan (Trung Quốc, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc đã tận dụng rất thành công cơ hội này, tạo ra sự phát triển thần kỳ.
Việc tận dụng giai đoạn "cơ cấu dân số vàng", nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nói riêng và chất lượng dân số nói chung, liên quan đến mọi ngành trong xã hội. Ngành Y tế được giao nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho nhân dân, trong đó có nhu cầu mỗi cặp vợ chồng sinh ít con và con trẻ khỏe mạnh cả về thể chất và trí tuệ.
Chúng ta cần giảm tối đa tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh, trẻ em dưới 1 tuổi; giảm tối đa tỷ lệ tử vong của bà mẹ... cũng như giảm tối đa tỷ lệ khuyết tật, dị tật bẩm sinh; các thể dạng suy dinh dưỡng... Muốn thế, chúng ta phải triển khai mạnh các hoạt động, các đề án nâng cao chất lượng dân số.
Thời gian qua, Bộ Y tế đã giao Tổng cục DS-KHHGĐ triển khai thí điểm các mô hình, đề án nhằm nâng cao chất lượng dân số như: Mô hình tư vấn và kiểm tra sức khỏe tiền hôn nhân; đề án sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh; đề án nâng cao chất lượng dân số ở một số dân tộc ít người; đề án can thiệp làm giảm tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống ở một số dân tộc còn có các phong tục, tập quán lạc hậu...
 |
|
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu và các lãnh đạo Đảng, Nhà nước tại Lễ mít tinh tôn vinh cán bộ dân số tiêu biểu
toàn quốc năm 2009. Ảnh: Chí Cường |
Ngày Dân số Thế giới năm nay có chủ đề "Mọi người đều được quan tâm". Theo Bộ trưởng, với thông điệp này, công tác DS-KHHGĐ của chúng ta cần có những hành động gì?
- Chủ đề Ngày Dân số Thế giới năm nay là "Mọi người đều được quan tâm" (nguyên bản tiếng Anh là Everyone Counts). Vì vậy, sự quan tâm ở đây được thể hiện về mặt dữ liệu - mọi người đều có trong cơ sở dữ liệu dân số, điều đó cũng phù hợp với bối cảnh Việt Nam, khi chúng ta vừa tiến hành cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở vào tháng 4/2009.
Các dữ liệu được công bố qua cuộc Tổng điều tra này có ý nghĩa rất quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách trong thời gian tới. Cụ thể là những số liệu này sẽ được sử dụng để hoạch định chính sách tại Đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI vào năm 2011.
Đây cũng là những dữ liệu quan trọng để hoạch định chính sách cho giai đoạn 5 năm, 10 năm tới: Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011- 2015 cũng như các chiến lược của các ngành khác nhau.
Có được những dữ liệu này, ngành Y tế sẽ có các giải pháp tiếp tục kiểm soát quy mô dân số; ứng phó với những vấn đề về cơ cấu dân số mới nảy sinh; tiến hành các giải pháp để góp phần nâng cao chất lượng dân số, đặc biệt là nâng cao chất lượng giống nòi; cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân ở những vùng có nhiều người dân di cư...
Nhân đây, cũng nên nhắc lại ý tưởng xây dựng "mã số công dân". Nghiên cứu, sớm hình thành các chương trình, đề án khả thi chuyển vào thực hiện. Đó là một cách thể hiện tinh thần Everyone Counts rõ ràng, mỗi người dân dễ dàng nhận biết và cũng thuận tiện cho đổi mới nâng cao chất lượng quản lý dân số.
Nhân dịp này, Bộ trưởng có chia sẻ gì với các tổ chức và những người bạn quốc tế quan tâm đến công tác DS-KHHGĐ cũng như các cán bộ thực hiện công tác này trong nước?
- Những thành tựu của công tác DS-KHHGĐ là thành quả của toàn dân, sự hợp tác nỗ lực hiệu quả của các cơ quan, ban, ngành, Nhà nước Trung ương và địa phương, dưới sự lãnh đạo của Đảng đồng thời có sự hỗ trợ, giúp đỡ to lớn của nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế.
Các bạn quốc tế đã giúp đỡ chúng ta cả về kinh nghiệm, kỹ thuật và tài chính để Việt Nam thực hiện thành công công tác DS-KHHGĐ. Nhân Ngày Dân số Thế giới năm nay, tôi thay mặt Bộ Y tế xin gửi lời cảm ơn tới tất cả các nước, các tổ chức quốc tế trong thời gian vừa qua đã và đang hỗ trợ công tác DS-KHHGĐ cho Việt Nam. Hy vọng trong thời gian tới sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ cả về mặt tinh thần, vật chất, kinh nghiệm, kỹ thuật của các bạn.
Bộ Y tế cũng đánh giá rất cao vai trò của đội ngũ cán bộ y tế, dân số ở cơ sở, góp phần quan trọng vào sự thành công của công tác DS-KHHGĐ. Các đồng chí và các bạn vừa là tham mưu giúp cấp ủy Đảng, chính quyền lãnh đạo, chỉ đạo vừa trực tiếp tổ chức thực hiện công tác DS-KHHGĐ ở cơ sở, bảo đảm cho các chương trình, đề án thành công.
Nhận thức rõ điều này, năm 2009 Bộ Y tế đã tổ chức Hội nghị biểu dương cán bộ y tế cơ sở nhân dịp ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, biểu dương cán bộ dân số cơ sở tiêu biểu nhân dịp Ngày Dân số Thế giới 11/7 nhằm động viên, khích lệ những người tận tụy với công tác này.
Chúc các đồng chí và các bạn sức khỏe, nỗ lực công tác, thành công nhiều hơn nữa.
- Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng.
- Đảng và Nhà nước luôn coi sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội; đồng thời xác định giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu. Vì vậy, trong giai đoạn tới những vấn đề sức khỏe, y tế, dân số, gắn với giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ... cần được quan tâm một cách thích đáng để tận dụng cho được giai đoạn cơ cấu dân số "vàng".
- Bộ Y tế cũng đánh giá rất cao vai trò của đội ngũ cán bộ y tế, dân số ở cơ sở, góp phần quan trọng vào sự thành công của công tác DS-KHHGĐ. Các đồng chí và các bạn vừa là tham mưu giúp cấp ủy Đảng, chính quyền lãnh đạo, chỉ đạo vừa trực tiếp tổ chức thực hiện công tác DS-KHHGĐ ở cơ sở, bảo đảm cho các chương trình, đề án thành công.
- Việc tận dụng giai đoạn "cơ cấu dân số vàng", nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nói riêng và chất lượng dân số nói chung, liên quan đến mọi ngành trong xã hội. Ngành Y tế được giao nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho nhân dân, trong đó có nhu cầu mỗi cặp vợ chồng sinh ít con và con trẻ khỏe mạnh cả về thể chất và trí tuệ. |
Hà Thư thực hiện
Bình luận (0)
Quan tâm nhất
Mới nhất
Ý kiến của bạn
