Cải tạo toàn phần Hồ Gươm: Phải bảo tồn trước khi cải tạo

>> Cải tạo toàn phần Hồ Gươm?
>> Cải tạo toàn phần Hồ Gươm: Hợp lý nhưng cần thận trọng

Đó là băn khoăn của một người dành cả cuộc đời mình nghiên cứu về tảo, đặc biệt là tảo Hồ Gươm – GS, TSKH Dương Đức Tiến:

GS, TSKH Dương Đức Tiến

Thưa ông, tại sao nơi đây lại có loại tảo đặc biệt như vậy? Nếu không cải tạo hồ, biết đâu một ngày nào đó, tảo Hồ Gươm sẽ biến mất, thay vào đó là các loại tảo độc, vốn đang ngày một bành trướng và hoành hành tại các hồ ở Hà Nội?

 - Ngay từ hồi mới sinh ra, hồ này đã có màu xanh như bây giờ - đó cũng là nguồn cội của cái tên nguyên thủy xa xưa: hồ Lục Thủy. Từ năm 1966, một nhà tảo học hàng đầu thế giới người Hungari đã sang Việt Nam tìm hiểu về các loại tảo và đã phát hiện ra 33 loài (và dưới loài) tảo của hồ Hoàn Kiếm. Đó là những loài hoàn toàn mới, và chỉ có ở hồ Hoàn Kiếm mà thôi. Tôi biết trong 40 năm qua, đã có một loài trong đó tự nhiên bị mất đi. Có thể đó là do môi trường Hồ Gươm đã bị biến đổi. Tôi nhắc lại, tôi không phản đối chuyện cải tạo toàn phần Hồ Gươm.

Biết đâu sau khi cải tạo hồ, một hệ sinh thái mới xuất hiện, dù tốt lên hay xấu đi thì cũng là thay đổi môi trường sống của loài tảo này, và vì thế mà nó sẽ đối mặt với nguy cơ tuyệt diệt?

- Đó không phải là điều chúng tôi không lo lắng. Vì thế tôi mới nói, cần bảo tồn tảo Hồ Gươm trước khi cải tạo. Đồng thời, cũng cần nghiên cứu thành phần nước hồ hiện tại để có phương án pha chế nước hồ (nếu sau cải tạo có những biến đổi quá lớn) để tảo Hồ Gươm có thể tiếp tục sống được ở môi trường mới.

Việc đó có phức tạp lắm không? Với phương tiện, trí tuệ và con người của chúng ta hiện nay, ông có chắc là có phương án khả thi để bảo tồn gen của các loài tảo này?

- Tôi chắc chắn điều đó, chúng ta hoàn toàn có thể làm được.

Nhưng tại sao đến giờ, chúng ta vẫn chưa làm điều đó, nhất là khi ông biết rõ có một số loài đang biến mất...

- Đó mới là điều đáng nói. Công nghệ thì có sẵn, nhưng không có sự đầu tư, và vấn đề là ít người ý thức được về tầm quan trọng của vấn đề này.

Cùng với cụ Rùa, tảo này tạo nên cái đẹp riêng biệt cho Hồ Gươm. Vì thế, nó được gọi là tảo Hồ Gươm. Ngoài ra, tảo này còn có ý nghĩa về mặt kinh tế nữa.

Nếu lần này hồ tiếp tục được cải tạo, ông có tin là hệ sinh thái của hồ ít bị xáo trộn như lời GS Hà Đình Đức đã trao đổi với Báo GĐ&XH?

- Tôi không tin. Mấy lần cải tạo trước đây, hệ sinh thái của hồ bị xáo trộn rất nhiều và nhiều loài thủy sinh đã không còn sống sót được nữa. Khi vớt những sinh vật ở đáy hồ lên, cuộc sống của chúng bị thay đổi. Kể cả màu nước hồ cũng vậy. Tôi khẳng định, đã có nhiều loại sinh vật mới đã bị làm mất đi. Việc tảo độc xuất hiện ở hồ cũng là do những lần cải tạo, chúng ta đã vô tình đưa chúng từ môi trường khác vào.

Ông có điều gì cần cảnh báo đối với những người xây dựng phương án cải tạo Hồ Gươm lần này?

- Yêu cầu và cũng là cảnh báo của tôi là trước khi cải tạo, phải bảo tồn các loại tảo. Việc bảo tồn này không khó và chúng ta hoàn toàn có thể làm được.

Chân thành cảm ơn ông.

Tú Anh – Mỹ Hà (Thực hiện)