Cấm xe máy, đi lại bằng gì?

Tuyến đường Xuân Thủy (Cầu Giấy – Hà Nội) thường xuyên trong cảnh ùn ứ. Ảnh: Cao Tuân

Hà Nội có 13 năm để chuẩn bị

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội, ông Bùi Danh Liên – Chủ tịch Hiệp hội vận tải Hà Nội cho biết, ông không bất ngờ trước con số 91% đại biểu đã thông qua việc hạn chế xe máy để giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường trên địa bàn TP Hà Nội giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn 2030. Theo đó, đề án này được đánh giá sẽ “mang tính lịch sử, đột phá, vì sự phát triển của Thủ đô”.

Chủ tịch Hiệp hội vận tải Hà Nội cũng nêu rõ, theo nghị quyết, thành phố sẽ dừng hoạt động xe máy trên địa bàn các quận nội thành vào năm 2030; tổ chức thống kê, phân loại theo khu vực (quận, huyện), niên hạn, chủng loại toàn bộ xe máy trên địa bàn thành phố; phân vùng hạn chế hoạt động của xe máy phù hợp với cơ sở hạ tầng và năng lực phục vụ của hệ thống vận tải hành khách công cộng.

“Vấn đề hạn chế xe cá nhân là con đường đi phải đến. Hiện nay, giờ cao điểm người dân di chuyển 3-5km mất đến cả tiếng đồng hồ. Cứ đà này chục năm nữa mọi người ra đường sẽ là để hứng nắng, hứng bụi, hứng khói chứ không thể di chuyển”, ông Liên lo lắng.

Là người từng nhiều lần có đề xuất bằng văn bản gửi đến Sở GTVT và UBND TP Hà Nội, ông Liên cho rằng, muốn giảm phương tiện cá nhân thì phải phát triển vận tải công cộng sao cho tương thích với nhau. Để làm được việc này, thì nên hạn chế từng bước và phải phát triển tốt hệ thống xe buýt công cộng. Thậm chí, Hà Nội có thể miễn phí vé xe buýt trong thời gian đầu để tạo thói quen đi lại cho người dân.

Theo ông Liên, việc thực hiện được đề án hạn chế phương tiện giao thông cá nhân phụ thuộc vào việc người dân tự nguyện từ bỏ phương tiện cá nhân (giống như việc người dân đã từng tự bỏ xe đạp để chuyển sang xe máy). Chúng ta đã có xe buýt, xe buýt nhanh và đường sắt trên cao sắp đi vào sử dụng. Nếu người dân có thói quen đi bộ đến điểm giao thông công cộng sau đó đi xe buýt, đi tàu rồi tranh thủ đọc sách báo, tin tức sẽ tạo hình ảnh đô thị yên bình, văn minh.

“Có thể nghe như vậy mọi người sẽ ngờ vực, tuy nhiên tôi tin nếu Hà Nội quyết tâm và người dân chung tay ủng hộ thì mục tiêu hoàn toàn có thể đạt được. Một số nước đưa ra lộ trình hạn chế xe máy từ 5 đến 10 năm. Trong khi đó, Hà Nội đưa ra lộ trình là 13 năm (đến năm 2030). Khi các tuyến đường có phương tiện giao thông công cộng tốt người dân sẽ không phụ thuộc vào xe máy nữa”, vị chuyên gia bày tỏ.

Không nên chỉ nhắm vào xe máy

Vào giờ cao điểm, các phương tiện chen nhau đi vào làn đường dành cho xe buýt nhanh.

Nhiều người cho rằng không chỉ xe máy, mà cả ô tô cá nhân cũng đang là nguyên nhân gây ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường. Lý giải điều này, ông Lê Đỗ Mười, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và phát triển GTVT cho biết, đề án không chỉ nhằm đến mỗi đối tượng xe máy mà cả ô tô cá nhân. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm trên thế giới không có quốc gia nào dừng hoạt động của ô tô mà chỉ có các biện pháp kinh tế để hạn chế ô tô.

Lấy ví dụ tại Trung Quốc, ông Mười cho biết, sau 10 năm, có 148 thành phố cho dừng hoạt động xe máy và 170 thành phố cấm xe máy hoạt động theo giờ. Đến năm 2016, GDP của các thành phố dừng xe máy ở Trung Quốc có sự tăng trưởng so với thành phố không cấm từ 0,5-1% GDP, đồng thời việc dừng xe máy góp phần giảm ô nhiễm môi trường. Nếu dừng xe máy, phải thu phí ô tô vào nội đô, đồng thời hạn chế chỗ đỗ. Với taxi thì quản lý chặt theo các phần mềm giám sát…

Nói rõ hơn về vấn đề này, ông Vũ Văn Viện, Giám đốc Sở GTVT Hà Nội cho rằng, theo nhiều nghiên cứu, khí thải của xe máy cao gấp nhiều lần so với khí thải của ô tô. Việc kiểm soát khí thải của ô tô cũng dễ và thuận lợi hơn nhiều so với kiểm soát khí thải của xe máy. Hiện chúng ta đang thực hiện tiêu chuẩn Euro3, Euro4 nên khí thải của ô tô được quản lý tốt, không thể nói ô tô ô nhiễm hơn xe máy. Hơn nữa, theo thống kê, giai đoạn 2011-2016, tốc độ phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ tăng 3,8%/năm, trong khi đó tốc độ phát triển của ô tô lên đến hơn 10%, xe máy là 6,7%.

“Với lượng xe ô tô hiện nay khoảng 500 nghìn và lượng xe máy khoảng hơn 5 triệu, tính trung bình với tốc độ tăng trưởng như thế đến năm 2030, lượng xe ô tô sẽ lên đến khoảng 2 triệu, lượng xe máy khoảng 7,5 triệu. Như vậy, sự tăng trưởng của hạ tầng giao thông và đất dành cho giao thông sẽ không đáp ứng được phát triển phương tiện nên ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường là không tránh khỏi”, ông Viện nói.

“Chúng ta phải tạo thói quen cho người dân sử dụng giao thông công cộng. Lâu nay, người dân vẫn có thói quen dù 100m cũng nhảy lên xe máy. Với thói quen ấy không thể văn minh được. Chúng ta phải xây dựng thế hệ công dân mới, nâng cao ý thức người dân. Đây là việc khó, Hà Nội đi đầu trong cả nước về việc nghiên cứu vấn đề này”, người đứng đầu Sở GTVT thông tin.

Cao Tuân