Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cận cảnh "nhảy đồng" trăm triệu tại đền Mẫu

Thứ sáu, 14:58 06/07/2012 | Xã hội

Hầu đồng và nhảy đồng là di sản phi vật thể đẹp ở Việt Nam, nhưng nhiều năm nay, hình thức này đã biến tướng.

"Đốt" tiền không tiếc để qua... tứ phủ

Trải qua gần 300 km đường dài, xe của chúng tôi cũng đỗ xuống đường Fansipan (thị trấn Sapa, Lào Cai). Ngoài việc ngắm nhìn phong cảnh núi rừng Sa Pa tuyệt đẹp với những đám mây vần vũ và bầu khí quyển vô cùng dịu mát, chúng tôi còn nghe được những điệu hát theo nhịp đầy lôi cuốn mà theo người tài xế xe khách cho biết, giọng hát đó phát ra tại một ngôi đền cách xe chúng tôi đỗ khoảng 100m.

Khá tò mò vì tiếng nhạc, tôi tiến gần đến ngôi đền mà người tài xế kia chỉ. Xung quanh có tới 3 chiếc ô tô 4 chỗ sang trọng đỗ hiên ngang dưới vệ đường. Tiến gần hơn đến trước cửa đền, một bà lão chừng hơn 70 tuổi, cổ đeo vòng hạt, mặc quần the đen, áo hoa văn đứng  nhìn tôi với vẻ mặt lạ lẫm.

Tôi ngay lập tức thanh minh với ánh mắt lạ lẫm đó rằng tôi là du khách, và tò mò muốn biết bên trong sao lại có tiếng hát và nhạc nghe rất hay như vậy. Lúc này bà lão mới tươi cười nói rằng bên trong là một đoàn du khách từ xa đến "hầu đồng Thánh mẫu".
 
Các "con nhang" ngồi dưới chiếu chờ "lộc" từ "Thánh mẫu".
 
Khi tôi tỏ ý muốn tìm hiểu về việc hầu đồng tại đây, bà lão niềm nở kể: "Đây là đền Mẫu thượng thờ Thánh mẫu, đền này có từ nhiều năm nay rồi. Tôi nhà ở gần đây, rảnh rỗi hay qua đây 'xin lộc' của tứ trụ Mẫu (gồm 4 thành viên ngồi dưới phụ giúp thanh đồng). Anh cứ ở đây mà xem, hầu như ngày nào cũng có người từ xa đến hầu, lễ không cố định, nhiều tiền lễ to, ít lễ nhỏ, có lễ lớn nhất cả trăm triệu.
 
Nhiều lúc có mấy chú, mấy cậu đến không đặt trước, họ lại phải trọ ở gần đây đây để đăng ký lấy lượt xin hầu. Ở đây lâu tôi thấy cũng chẳng có gì, thấy nhiều người từ xa đến bảo thiêng, còn tôi sáng rỗi lên đây ngồi xem xin lộc, tối về đan khăn cho mấy đứa trong nhà mang ra chợ bán".
 
"Cô đồng" đang múa kiếm cho một lần thay giá.
 
Khi vào xem tận mắt, tôi nhận thấy ngôi đền này cũng khá lâu năm, trong đền có 3 ban thờ chính với đầy ắp những lộc bánh, hoa quả... Trong lễ hầu đồng ở đây có một cô đồng, xung quanh cô đồng có 3 phụ đồng là người thân của cô, chuyên thay giá và nhắc nếu cô quên chi tiết nào đó trong lễ. Ngoài ra có một phụ đồng không thể thiếu chính là người chi lễ lớn nhất (mặc áo sơ mi trắng cầm quạt trong ảnh) thường xuyên làm nhiệm vụ như cài khăn, nâng đuôi áo cho "cô".

Hiện tại ở đền Mẫu thượng thờ Thánh mẫu, buổi hầu đồng lớn nhất có tới 36 giá. Lên đồng ngoài ngũ quả thiết yếu thì tiền là một phần có thể nói là quan trọng nhất của buổi hầu. Ở buổi hầu đồng này, theo như lời của những người ngồi xem trước cho biết, đoàn khách đã phải chi tới hơn 80 triệu đồng để qua "tứ phủ". Số tiền này ngoài chi cho cô đồng và các phụ đồng, còn phải dâng lễ tạ các thánh, các mẫu, tiền hoa quả ở các ban, đổi tiền lẻ để chia lộc cho các "con nhang" và du khách tới xem.

Tiền bay... may tới

Theo như văn hóa lên đồng thì tiền không phải là thứ quan trọng nhất. Tuy nhiên, hiện nay nét văn hóa này đã bị biến tướng khác xa khi nhiều nơi mỗi khi muốn hầu đồng, giá của lễ thấp nhất là 20 triệu đồng, còn cao nhất thì... không biên giới. Đa phần những người muốn hầu đồng là những người làm ăn buôn bán, kinh doanh, những người gặp vận hạn đen, thậm chí cả các giám đốc, trưởng phòng cũng xin hầu vì muốn trụ vững và thăng cấp.
 
Tiền bay... "may tới" trong lễ hầu đồng.

Trong buổi hầu đồng, mỗi lần "cô" đồng vung tiền là những người xung quanh hò reo, nhạc cũng đánh theo nhịp tưng bừng, rộn ràng. Theo lời mọi người, thì mỗi lần tiền bay là may tới, ai bắt được tiền của "cô" tung lên thì nhét vào túi và không nên tiêu vì đó là tiền lộc, tuy không nhiều giá trị nhưng đem lại may mắn cho bản thân và người nhà.

Khi thay giá, "cô" đồng hút cả thuốc lá, uống rượu, múa may và theo nhiều người nói, lúc đó là lúc "cô" hóa quan, hóa tướng và phải lắng nghe thật kỹ những lời khuyên hiếm hoi lúc này.

Tính sơ sơ cho những lần "cô" tung tiền cho lộc đã lên tới hàng chục triệu đồng. Quả thực, không rõ hình thức này có thực sự linh thiêng hay không nhưng các "thánh" nếu có hiển linh, cũng sẽ thấy xót xa vì chỉ cách đền chừng 50m thôi, thị trấn Sapa đang còn nhiều người nghèo đói cần trợ giúp.
 
Nét văn hóa đang bị mai một

GS. TS Ngô Đức Thịnh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn Nghệ thuật hát chầu văn Việt Nam cho biết, những hành vi lợi dụng tín ngưỡng hầu đồng và hát chầu văn để trục lợi đang diễn ra khiến nhiều người lo ngại về sự biến dạng các giá trị văn hóa kinh điển của tín ngưỡng thờ Mẫu, biểu hiện sự dễ dãi trong văn hóa. Việc tổ chức lại, có định hướng và nguyện vọng của những người chầu văn, đưa cho họ kiến thức để họ tự điều chỉnh hành vi của mình, đồng thời đưa hát chầu văn vào bộ môn cần được cộng đồng bảo tồn và phát triển.

Theo nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền, Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam, hầu đồng vốn có bản chất là một tín ngưỡng dân gian với phương thức trao gửi vật phẩm để cầu tài cầu lộc. Lẽ thường, càng sắm đồ lễ lớn bao nhiêu thì niềm tin tín ngưỡng càng được thỏa mãn bấy nhiêu.

Còn trong thời hiện tại, nhiều người sở hữu gia tài kếch xù cả hàng trăm, hàng nghìn tỷ thì chuyện tốn một vài trăm triệu đồng hay vài tỷ đồng cho mỗi vấn hầu hàng năm cũng không lấy gì làm lạ. Đó là một niềm tin hồn nhiên trong cuộc trao gửi, cầu xin, đón nhận tưởng tượng của con người.
 
Lên đồng hay còn gọi là hầu đồng, hầu bóng, đồng bóng là một nghi thức trong hoạt động tín ngưỡng dân gian (dòng Saman giáo) của nhiều dân tộc, trong đó có tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Về bản chất, đây là nghi thức giao tiếp với thần linh thông qua các tín đồ Saman giáo (ông đồng, bà đồng). Người ta tin rằng các vị thần linh có thể nhập hồn vào thân xác các ông đồng, bà đồng nhằm phán truyền, diệt trừ tà ma, chữa bệnh, ban phúc, ban lộc cho các con nhang, đệ tử. Khi thần linh nhập vào đồng thì lúc đó các ông đồng, bà đồng không còn là mình nữa mà là hiện thân của vị thần nhập vào họ.
 
Người đứng giá hầu đồng gọi chung là thanh đồng, thanh đồng là nam giới thì được gọi là "cậu", nữ giới được gọi là "cô hoặc bà đồng". "Cậu" thường mặc bộ quần áo lụa, mặt tô son điểm phấn (tóc có thể để dài như con gái). Thường có hai hoặc bốn phụ đồng (được gọi là nhị trụ hoặc tứ trụ hầu dâng ) đi theo thanh đồng để chuẩn bị trang phục, lễ lạt... 

Theo Xzone

thanhloan
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Hộ chiếu (passport) nào có “quyền lực” nhất tại Việt Nam?

Hộ chiếu (passport) nào có “quyền lực” nhất tại Việt Nam?

Đời sống - 5 phút trước

GĐXH - Xét về đặc quyền và khả năng miễn thị thực khi đi nước ngoài, hộ chiếu ngoại giao là loại hộ chiếu có “quyền lực” nhất tại Việt Nam. Đây là loại hộ chiếu có tính chất đặc biệt, những người mang hộ chiếu ngoại giao được hưởng nhiều quyền lợi mà hộ chiếu thông thường không có.

Thanh Hóa: Xử lý dứt điểm vi phạm tại các dự án đất dịch vụ thương mại

Thanh Hóa: Xử lý dứt điểm vi phạm tại các dự án đất dịch vụ thương mại

Xã hội - 35 phút trước

GĐXH - Thanh Hóa triển khai tổng kiểm tra, rà soát toàn bộ các dự án đất dịch vụ thương mại nhằm phân loại và xử lý dứt điểm tình trạng chậm tiến độ, vi phạm pháp lý.

Thủ đoạn dùng 'ví giả' qua mặt Công an của Shark Bình trong đường dây rửa tiền 214 tỷ đồng

Thủ đoạn dùng 'ví giả' qua mặt Công an của Shark Bình trong đường dây rửa tiền 214 tỷ đồng

Pháp luật - 1 giờ trước

GĐXH - Ngoài các tội danh lừa đảo, vi phạm kế toán và trốn thuế đã khởi tố trước đó, cơ quan điều tra vừa công bố tình tiết chấn động về hành vi "Rửa tiền" của bị can Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình).

Hà Nội: Khởi tố tài xế xe Lexus gây tai nạn liên hoàn trên phố Trung Kính

Hà Nội: Khởi tố tài xế xe Lexus gây tai nạn liên hoàn trên phố Trung Kính

Pháp luật - 1 giờ trước

GĐXH - Liên quan đến vụ tai nạn nghiêm trọng khiến nhiều phương tiện hư hỏng nặng trên phố Trung Kính vào cuối tháng 3, Công an phường Yên Hòa (quận Cầu Giấy) đã chính thức ra quyết định khởi tố bị can đối với tài xế điều khiển chiếc xe Lexus gây tai nạn.

4 kiểu đồng nghiệp tưởng bình thường nhưng lại là 'quý nhân' giúp bạn thăng tiến: Kiểu số 2 gặp được là may mắn cả đời

4 kiểu đồng nghiệp tưởng bình thường nhưng lại là 'quý nhân' giúp bạn thăng tiến: Kiểu số 2 gặp được là may mắn cả đời

Đời sống - 2 giờ trước

GĐXH - Trong môi trường công sở, không phải ai cũng là đối thủ như bạn nghĩ. Có những đồng nghiệp âm thầm xuất hiện, không phô trương nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp của bạn. Nhận ra sớm 4 kiểu người này có thể giúp bạn đi nhanh hơn, xa hơn mà không cần đánh đổi quá nhiều.

Công an phát cảnh báo khẩn: Thói quen dùng WiFi công cộng có thể khiến bạn mất sạch tài khoản mà không hay biết

Công an phát cảnh báo khẩn: Thói quen dùng WiFi công cộng có thể khiến bạn mất sạch tài khoản mà không hay biết

Xã hội - 3 giờ trước

GĐXH - Chỉ một lần kết nối WiFi miễn phí ở quán cà phê, sân bay hay trung tâm thương mại, người dùng có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng tinh vi. Điều đáng nói, nhiều người vẫn chủ quan vì nghĩ “dùng một chút thì không sao”.

Thời tiết hôm nay (4/4): Miền Bắc có mưa dông, miền Trung và miền Nam nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay (4/4): Miền Bắc có mưa dông, miền Trung và miền Nam nắng nóng gay gắt

Xã hội - 4 giờ trước

GĐXH - Sáng nay (4/4), do chịu ảnh hưởng của không khí lạnh nén rãnh áp thấp, khu vực Bắc Bộ (trừ Điện Biên, Lai Châu) có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa ở mức 10-20mm, cục bộ có nơi mưa to trên 40mm.

Từ ngày 1/7/2026, hàng triệu người nên nắm rõ quy định này khi thực hiện sát hạch lái xe

Từ ngày 1/7/2026, hàng triệu người nên nắm rõ quy định này khi thực hiện sát hạch lái xe

Đời sống - 5 giờ trước

GĐXH - Từ ngày 1/7/2026, quy định về điều kiện sát hạch lái xe có điểm gì mới? Bài viết dưới đây chia sẻ các thông tin liên quan để bạn đọc tham khảo.

Tin sáng 4/4: Miền Bắc nắng nóng gay gắt kéo dài sau mưa dông; tất cả người dân có sổ đỏ chú ý: Nếu nhận được giấy mời này, báo công an ngay

Tin sáng 4/4: Miền Bắc nắng nóng gay gắt kéo dài sau mưa dông; tất cả người dân có sổ đỏ chú ý: Nếu nhận được giấy mời này, báo công an ngay

Thời sự - 5 giờ trước

GĐXH - Một đợt nắng nóng được dự báo sắp bắt đầu ở miền Bắc, lần này sẽ là nắng nóng kéo dài. Nhiệt độ cảm nhận ở Hà Nội có thể sẽ vượt mức 40 độ C nhiều ngày liên tiếp; khi nhận được giấy mời này, hãy báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan công an nơi gần nhất là 2 tin trong số nhiều tin tức đáng chú ý.

Nam sinh tử vong sau cú nhảy từ cây cao xuống sông

Nam sinh tử vong sau cú nhảy từ cây cao xuống sông

Xã hội - 15 giờ trước

GĐXH - Nam sinh ở Quảng Trị cùng bạn ra sông tắm, sau khi trèo lên cây cao sát mép nước rồi nhảy xuống thì mất tích. Thi thể nạn nhân sau đó được tìm thấy cách vị trí gặp nạn không xa.

Top