Cần đẩy mạnh đầu tư hơn nữa

Đó là những vấn đề nóng được đề cập tại Hội thảo chuyên đề công tác DS/SKSS đồng bào dân tộc thiểu số do Tổng cục DS-KHHGĐ, Bộ Y tế phối hợp với UBND tỉnh Lào Cai  tổ chức trong hai ngày 29-30/11.

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Bá Thủy nhấn mạnh, chăm lo đến công tác DS/SKSS nhằm hạ thấp tỉ lệ sinh, nâng cao chất lượng dân số, cải thiện chăm sóc SKSS cho đồng bào thiểu số là một nhiệm vụ quan trọng của Bộ Y tế. "Hội thảo về công tác DS/SKSS cho đồng bào dân tộc thiểu số của Bộ Y tế tổ chức tại Lào Cai ngày hôm nay thể hiện quyết tâm của những người làm công tác DS/SKSS/KHHGĐ trong việc thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc SKSS cho đồng bào dân tộc ít người" - Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy nói.

Ông Nguyễn Văn Tân - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, trong tổng số 20 tỉnh có đông đồng bào thiểu số sinh sống có đến 13 tỉnh (65%) chưa đạt mức sinh thay thế. Đặc biệt có đến 8 tỉnh mức sinh vẫn còn cao với tổng tỷ suất sinh thô (TFR) là trên 2,5 trong đó đặc biệt có Kon Tum và Hà Giang mức sinh còn rất cao (TFR>3). Chưa tính đến những yếu tố khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hóa ở khu vực có đông đồng bào thiểu số sinh sống, nếu mức giảm TFR tại các tỉnh này tương đương như mức giảm bình quân toàn quốc trong 10 năm qua (0,03 con/năm), thì hầu hết các tỉnh có đông đồng bào thiểu số sinh sống cần từ 10 năm trở lên để phấn đấu đạt mức sinh thay thế, cá biệt có những tỉnh cần đến trên 30 năm để đạt được mức sinh thay thế

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Bá Thủy đã chỉ rõ trong 50 năm qua, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, công tác DS-KHHGĐ ở các tỉnh miền núi đạt được nhiều thành tựu, khoảng cách giữa miền xuôi và miền núi thu hẹp lại. Tuy nhiên, chất lượng dân số của các tỉnh miền núi còn nhiều thách thức. Các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực dân số đã bày tỏ lo ngại trước các chỉ tiêu phản ánh về sức khỏe bà mẹ, trẻ em còn ở mức kém, tỷ lệ người tàn tật còn cao, các vấn đề về vị thành niên và thanh niên, các tố chất về tầm vóc thể lực còn nhiều hạn chế, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo nghề nghiệp, chuyên môn, kỹ thuật thấp.

Theo phân tích của GS.TS Nguyễn Đình Cử - Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội (ĐH Kinh tế Quốc dân) tỉ lệ tử vong mẹ ở các tỉnh miền núi vẫn còn khoảng cách rất xa so với mục tiêu đặt ra. Các đại biểu như ông Sa Văn Khuyên, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Sơn La, ông Trần Xuân Giong - PGĐ Trung tâm DS - KHHGĐ huyện Si Ma Cai, Lào Cai cũng đặt ra mối lo ngại về tính chính xác của số liệu thống kê khi tỉ lệ người dân sử dụng các biện pháp tránh thai cao, có nơi đạt trên 80% - yếu tố đảm bảo để có thể đạt mức sinh thay thế, nhưng trên thực tế lại chưa đạt được mục tiêu này. Bày tỏ lo ngại về tính chính xác của con số thống kê, ông Giong cho rằng, đây không chỉ là sai số mà nếu không có số liệu thật, sẽ không đánh giá đúng thực chất, đưa ra các chỉ tiêu hàng năm ảo, đầu tư không thích đáng.

Học sinh các dân tộc trong Lễ phát động Tháng Hành động Quốc gia về Dân số tại Lào Cai.Ảnh: Chí Cường

Với tốc độ giảm sinh như hiện nay thì để đạt mức sinh thay thế thì Gia Lai cần tới 13 năm, Lai Châu 14 năm, Hà Giang 16 năm và Kon Tum cần tới 22 năm. Rào cản khiến công tác DS-KHHGĐ gặp nhiều khó khăn, thách thức ở đây là bởi rào cản về văn hóa, ngôn ngữ, sự phát triển kinh tế - xã hội thấp hơn đồng bằng, thành thị. Ở các tỉnh miền núi còn gặp nhiều khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, cơ chế chính sách.

Các đại biểu đều nhất trí việc đầu tư vật chất và con người ở khu vực này phải tăng gấp nhiều lần mới hy vọng trong 5 - 10 năm tới hầu hết các tỉnh có đông đồng bào thiểu số sinh sống đạt được mức sinh thay thế. Đặc biệt, hội nghị đã nêu lên vấn đề nên chăng Chính phủ cần ban hành Đề án kiểm soát dân số vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa để nhanh chóng đạt được mức sinh trung bình của cả nước, nâng cao chất lượng sống của đồng bào nơi đây.

Hà Thư - Võ Thu