Can thiệp giảm tình trạng mất cân bằng tỉ số giới tính khi sinh ở Hòa Bình: Đột phá mạnh vào tư tưởng

Năm 2011, TSGTKS tại Hòa Bình lên tới 119,9/100, trong khi con số này ở phạm vi toàn quốc là 112/100.

 

Đây là những con số được đưa ra tại buổi làm việc giữa Đoàn công tác Bộ Y tế do PGS.TS Nguyễn Viết Tiến - Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng đoàn với UBND tỉnh Hòa Bình, ngày 14/6.

 

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến làm việc tại huyện Lương Sơn, Hòa Bình chiều ngày 14/6. Ảnh: Hà Thư

 

Gia tăng bất thường

Báo cáo với Thứ trưởng Bộ Y tế, ông Trần Quang Khánh – Giám đốc Sở Y tế Hòa Bình cho biết: Nếu năm 2007, trong khi TSGTKS toàn quốc là 111/100 thì ở Hòa Bình, con số này mới là 107. Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 2008 đến nay, TSGTKS của tỉnh gia tăng nhanh chóng. Đặc biệt, huyện Lương Sơn có tỉ số cao nhất là 133,8, tiếp đó là Yên Thủy 129,2 và Lạc Thủy 128,3.

Tại huyện Lương Sơn, tính đến tháng 4/2012 có tới 2 xã là Hợp Châu và Lâm Sơn tỉ số này lên tới 200 trẻ sơ sinh trai/100 trẻ sơ sinh gái. Dù số liệu này chưa đủ cỡ mẫu để có thể tính toán, song ở một phạm vi hẹp nhất, cũng là vấn đề đáng lo ngại. Hai xã trên trong 5 năm trở lại đây, TSGTKS đều cao, đặc biệt trong hai năm gần nhất là 2010 và 2011 tỉ số này rất cao.

Phân tích những nguyên nhân của tình trạng trên, ông Khánh nhấn mạnh đến nguyên nhân lớn nhất là tư tưởng của người dân còn nặng nề phong tục: Phải có con trai để nối dõi tông đường, lo việc thờ cúng, lo cho cha mẹ khi về già. Hòa Bình có nhiều ngành nghề thủ công đòi hỏi sức lao động cơ bắp còn chiếm tỷ trọng cao; có tới gần 85% dân số sống ở nông thôn, lao động chủ yếu là đồng ruộng và nương rẫy nên nhu cầu cần con trai làm lực lượng lao động chính cao. “Khó khăn nhất là Hòa Bình đất rộng, địa hình phức tạp, nhận thức của người dân còn chưa cao, công tác tuyên truyền còn chưa đồng bộ, bất cập. Để người dân coi con gái cũng như con trai là rất khó. Ai đẻ được 2 cậu con trai thì rất thích, ngược lại ai đẻ 2 con gái thì rất lo lắng” – ông Khánh chia sẻ.

 

Hệ lụy nhìn thấy trước

Hiện nay, Hòa Bình là một trong 10 tỉnh có TSGTKS cao nhất trong toàn quốc. Dự báo trong giai đoạn 2011-2015 và những năm tiếp theo, tỷ số giới tính khi sinh ở tỉnh Hòa Bình nếu không được khống chế thì sẽ gặp những hệ lụy khó lường. Ông Phạm Năng An – Phó Vụ trưởng Vụ DS-KHHGĐ, Tổng cục DS-KHHGĐ cho rằng, việc MCBGTKS chắc chắn có sự tác động của con người để lựa chọn giới tính thai nhi. Nhưng tác động ở giai đoạn nào (trước, trong hay sau khi sinh) là một câu hỏi chưa có câu trả lời. Bên cạnh đó, yếu tố khoa học công nghệ, đặc biệt là việc siêu âm ngày càng phát triển khiến phần lớn các bà mẹ biết được giới tính của con mình ngay ở tháng thứ 4, thứ 5 của thai kỳ. Hòa Bình lại gần với thành phố lớn, do đó người dân rất dễ tiếp cận với các dịch vụ để có thể cố gắng sinh được con trai như mong muốn.

Theo ông Lê Việt Hương – Phó Chánh thanh tra Bộ Y tế, dù số liệu chưa chứng minh được tình trạng nạo phá thai (NPT) to vì lý do giới tính và qua kiểm tra sổ sách của các cơ sở y tế công lập tỉ lệ này thấp. Tuy nhiên, ông cũng nghi ngại việc nhiều cơ sở y tế tư nhân không ghi sổ, không lưu giữ trên máy tính các ca NPT to, có nơi làm xong xóa luôn nên việc kiểm tra giám sát rất khó khăn. Đồng tình với ý kiến này, bà Nguyễn Thị Ngọc – Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh cho biết thêm: “Các tài liệu, phương pháp liên quan đến lựa chọn GTKS xuất hiện rất nhiều, không kiểm soát được. Ngay cả người dân ở vùng sâu, vùng xa cũng đã biết mua các que thử ngày rụng trứng, để “canh” ngày “quan hệ” nhằm kiếm được đứa con trai”.

 

Đẩy mạnh giải pháp đồng bộ

Để giải quyết được tình trạng này cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Chúng ta xác định rõ công tác tuyên truyền tới mọi người dân, đặc biệt là tuyên truyền tới những người cao tuổi không gây sức ép với con cháu phải sinh bằng được con trai. Truyền thông phải “đột phá” mạnh vào tư tưởng mới chuyển đổi được hành vi. Trước mắt cần có các giải pháp cụ thể, tập trung giám sát việc nạo phá thai vì lý do giới tính. Phòng mạch nào vi phạm thì phải đóng cửa, rút giấy phép hành nghề.   PGS.TS Nguyễn Viết Tiến - Thứ trưởng Bộ Y tế

PGS.TS Trần Văn Chiến – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ khẳng định: “Chúng tôi thấy được sự quyết tâm của Hòa Bình thông qua sự chỉ đạo của tỉnh, sự triển khai của Sở Y tế, của Chi cục DS-KHHGĐ”. Ông cũng đề nghị tỉnh cần phải tìm hiểu sự gia tăng quá nhanh tỉ số này ở một số huyện. Bên cạnh đó, trong công tác truyền thông, không chỉ tập trung vào người dân mà còn cần tập trung cả vào đội ngũ làm công tác y tế.

Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến đánh giá cao sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo tỉnh và cả hệ thống chính trị đối với công tác y tế, DS-KHHGĐ. Hòa Bình là một tỉnh đứng thứ 5 về tình trạng MCBGTKS trên cả nước cần có giải pháp đồng bộ để ngăn ngừa, giảm tác động tiêu cực của nó đến sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương cũng như của đất nước. PGS.TS Nguyễn Viết Tiến nhấn mạnh, giải pháp truyền thông vận động phải được coi là giải pháp hàng đầu. Nội dung tuyên truyền về MCBGTKS đã được chú trọng nhưng chưa sâu sắc, chưa huy động được hết vai trò của các tổ chức đoàn thể thanh niên, phụ nữ, hội người cao tuổi, nông dân, cựu chiến binh… T

 

hứ trưởng mong HĐND, UBND tỉnh Hòa Bình tiếp tục chỉ đạo sát sao, có những chỉ thị, quyết định cụ thể, kịp thời để  công tác DS-KHHGĐ đạt kết quả tốt. Ông cũng tin tưởng, với 267 cán bộ dân số ở cơ sở hoạt động bài bản, có tâm huyết cùng với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh, ngành, công tác DS-KHHGĐ tỉnh Hòa Bình sẽ đạt nhiều kết quả tốt hơn trong thời gian tới.

Ông Bùi Văn Cửu – Phó Chủ tịch thường trực UBND, Trưởng ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ tỉnh tiếp thu ý kiến của Thứ trưởng Bộ Y tế. Ông Cửu khẳng định công tác DS-KHHGĐ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và sẽ luôn được quan tâm, chỉ đạo sát sao. Đặc biệt là việc ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng MCBGTKS và nâng cao chất lượng dân số sẽ là những vấn đề cần tập trung giải quyết trong thời gian tới và mong luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Bộ Y tế trong công tác này.

Hà Thư