"Cầu cúng đầu năm": Không hiểu thành mê muội

 

Tuy nhiên, vì không hiểu đầy đủ ý nghĩa của việc đi lễ nên nhiều khi "đức tin" này trở thành cuồng mê, dẫn đến các hành vi mê tín dị đoan.

 

Các nhà văn hóa cho rằng, sự hỗn loạn tại các cửa đền, cửa chùa trong những ngày đầu năm là biểu hiện của tâm lý vụ lợi xô bồ trong đời sống, còn các nhà tâm linh nhìn nhận: Đây là hành vi "thoát ly nhân quả", vì thế việc "lễ" đó trở nên hoàn toàn vô nghĩa.

 

Sám nguyện, cầu nguyện và hứa nguyện là ba nội dung chính cần phải có khi hành lễ. Ảnh: P.V

 

Hội chứng số đông

Khi đi lễ là chúng ta hòa mình, tắm mình trong những nguồn năng lượng ấy. Do vậy khi đi lễ đền chùa thì cái Tâm của mình phải được gột rửa, phải thanh sạch thì mới có thể tiếp nhận được những nguồn năng lượng của trời đất. Đi lễ cũng là lúc chúng ta tìm về với chính mình, soi mình và hoạch định cho mình con đường phù hợp với đạo lý. Do vậy, việc đến đền, đến chùa để "lễ" là cần thiết nhưng đi cầu xin một cách xô bồ, hời hợt thì không nên.

Chia sẻ về việc nhiều người đổ xô đi lễ bái dịp đầu năm, nhà nghiên cứu văn hóa Vương Trí Nhàn nói: "Tôi thấy người ta đi lễ mà cứ vội vã, tấp nập,lớt pha lớt phớt như đi trảy hội. Hình như họ nghĩ rằng: Mình đến nhiều chùa hơn thì sẽ được nhiều lợi lộc hơn là chỉ đến một, hai chùa. Có lẽ vì thế mà các đền, chùa vào những ngày đầu năm hay vào ngày Rằm, mùng Một cứ đông nghìn nghịt. Cảnh tượng chen lấn xô đẩy và dẫm đạp lên nhau khi đi xin ấn đền Trần, đốt vàng mã ở đền Bà Chúa Kho, nạn ăn cắp ăn xin, mua bán thịt thú rừng tràn lan ở nơi được coi là Phật ngự ở chùa Hương...đã cho thấy sự bất cập, sự sai quấy về cả mặt văn hóa lẫn vấn đề tâm linh".

Theo ông Vương Trí Nhàn, số đông người đến các đền chùa hiện nay, hoặc là cầu cúng để buôn may, bán đắt, cầu cho tai qua nạn khỏi, hoặc tránh được tai vạ. Hình như trong đời sống hàng ngày, khi con người cảm thấy có lỗi thì lại muốn nhờ cậy đến cầu cúng để thoát tội, cảm thấy rất nhiều tai họa có thể đến, thì mong tìm thấy ở đây sự giải thoát (?!). Điều đó bộc lộ sự trống trải, cái không thể xác định được ...trong tâm lý chung của con người. Khi bế tắc, con người sẽ tìm đến sự giải thoát. Có thể người đi lễ không hoàn toàn tin vào sự cầu cúng này sẽ đem lại kết quả, nhưng người ta làm theo thói quen, theo số đông!

Việc con người tìm đến cầu cúng là muốn tìm đến sự hỗ trợ cho cuộc sống hàng ngày của mình- Tâm lý đó cũng dễ hiểu vì con người bao giờ cũng cảm thấy mình nhỏ bé trước thiên nhiên. Tuy nhiên sự nguy hại, sự biến tướng lại xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc hiểu một cách đơn giản về lễ nghĩa. Khi đã không hiểu thì làm sai, lễ sai là chuyện thường tình. Không chỉ người đi lễ hội mà ngay những người tổ chức lễ hội ở các địa phương cũng bị ảnh hưởng nặng nề của tâm lý vụ lợi. Khi hoạt động tín ngưỡng này mang nặng tính chất vụ lợi thì sẽ kéo theo nhiều bất cập khác...

Đi lễ chỉ "xin"   là mê tín

Đánh giá về mặt tâm linh, nhà văn hóa tâm linh Phan Oanh cho rằng: Việc đi đền chùa lễ bái để xin xỏ là hoàn toàn vô nghĩa. Bởi việc "lễ cốt ở Tâm". Mà  Tâm đã không có thì "xin" ai cho?! Ông cha ta đã nói "linh tại ngã, bất linh tại ngã". "Linh tại ngã" nghĩa là khi chúng ta dẹp được cái tôi hoặc cái tôi còn rất ít trong ta thì trí tuệ của ta được giác ngộ, được khai mở. Lúc này việc đi lễ mới có linh ứng bởi "vô mình diệt , bồ đề mở". Còn "bất linh tại ngã" tức là cái bản ngã của ta đầy ắp sự tham lam ham muốn, chúng ta mang lòng ham đó đến đền, đến chùa để cầu xin thì không bao giờ "linh", thậm chí còn bị phạt. Có những người đi cầu cúng nhưng hoàn toàn thoát ly nhân quả như kẻ cờ bạc, buôn gian bán lận, mua quan bán tước...Cũng có khi họ "cầu được ước thấy" đấy nhưng họ không hiểu được rằng trời phật, thánh thần đang "thử" mình, thử xem cái tâm của con người tham đến cỡ nào.

"Đi lễ chỉ để xin là Tâm chưa được giác ngộ. Ngã là thói hư tật xấu, là cái tham- sân- si chứa chất trong con người, chúng ta đang gánh đến chùa mà chúng ta không biết. Khi chúng ta không đạt đến sự giác ngộ đạo thì cửa  Phật có thanh cao bao nhiêu, năng lượng của các vị thần vị thánh, của các liệt tổ liệt tông có mạnh đến nhường nào thì cái lễ đó sẽ không  diệu ứng, hoàn toàn vô nghĩa. Đi lễ mà không hiểu được đạo lý này thì người ta gọi là "mê”, có đức tin nhưng là "mê tín"-  bà Oanh nói.

 

Việc mua quá nhiều cành vàng lá ngọc đi lễ đền chùa để cầu lộc cũng không nên. Ảnh chỉ mang tính minh họa

 

5 bước cần thiết mỗi khi hành lễ

Theo sư thầy Thích Chân Quang, trụ trì chùa Phật Quang (Vũng Tàu) thì một cái "lễ" đúng nghĩa phải có đủ ba nội dung, đó là sám nguyện, cầu nguyện và hứa nguyện. Cũng với quan điểm này, nhà văn hóa tâm linh Phan Oanh, người có kinh nghiệm giúp hàng nghìn phật tử làm lễ vào một ngày đầu năm cho biết: sám nguyện, cầu nguyện và hứa nguyện là ba nội dung chính bắt buộc phải có khi hành lễ. Tuy nhiên, một khóa lễ đầy đủ thường được tiến hành theo 5 bước: Thứ nhất lễ cảm tạ đến tứ ân (một là trời đất, hai là hồn thiêng dân tộc, ba là công lao của các thầy và 4 là cha sinh mẹ dưỡng ra ta). Thứ hai là sám nguyện, sám hối (Quỳ trước đấng linh thiêng để nhìn lại mình, xem mình đã sống đúng hay chưa đúng, có đạo hay chưa có, sáng đạo hay tối đạo, sáng tâm hay tối tâm). Thứ ba mới được cầu xin, nhưng cầu xin phải trên cơ sở nhân quả mình tạo phục được. Thứ 4 là phải hứa. Bước thứ 5 mới là dâng vật lễ.

Các nhà tâm linh cho rằng, đền chùa thường được xây dựng dưới hai dạng. Dạng thứ nhất là những ngôi đền, ngôi chùa được xây dựng trên những đại huyệt của của quốc gia, những cửa huyệt ấy là những nơi hội tụ năng lượng của thiên nhiên, trời đất được xây lên để bảo vệ, để đánh dấu. Những ngôi đền, ngôi chùa đó rất thiêng. Còn dạng thứ hai là khi lập ấp dựng làng, ông cha ta xây đền, xây chùa để giải quyết về mặt tinh thần cho người dân đến lễ. Những ngôi đền, ngôi chùa này vì thế giống như những trường học.

Theo các nhà tâm linh, sự linh thiêng của đất trời muôn thủa vẫn cứ thiêng nhưng không nhất thiết phải tất tưởi đi hết đền này đến chùa nọ. Khi đã thành tâm, được giác Đạo thì ta đứng ở một ngôi chùa nào đó tại đất Yên Tử vẫn có thể xin vọng về đất Hương Sơn mời Đức Phật bà quan âm ở Hương Tích động ngự về. Thậm chí, khi đã giác ngộ, khi có chí đạo thì chúng ta có thể lắng tâm lại ở bất cứ mọi nơi mọi chỗ. Bởi khi mình lắng xuống là bản thể của mình (hay còn gọi là linh căn, là sóng sinh học, là nguồn hào quang của mình) hòa vào bản thể của vũ trụ. Lúc này, ta có thể chỉ thắp nén Tâm hương mà vẫn linh ứng.

Xét trên cơ sở khoa học thì việc đi lễ cũng là hình thức để chúng ta tìm sự tĩnh lặng cho bản thân, tâm tĩnh thì sẽ sáng, tâm tĩnh sẽ làm chủ được bản thân mình, từ đó có những quyết định đúng đắn trong cuộc sống của mình.

Nhà văn hóa tâm linh Phan Oanh cho rằng, trong thiên nhiên có nhiều cấp độ và các giai tầng năng lượng cao- thấp, sáng- tối... khác nhau. Khi đi lễ là chúng ta hòa mình, tắm mình trong những nguồn năng lượng ấy. Do vậy khi đi lễ đền chùa, cái Tâm của mình phải được gột rửa, phải thanh sạch thì mới có thể tiếp nhận được những nguồn năng lượng của trời đất. Đi lễ cũng là lúc chúng ta tìm về với chính mình, soi mình và hoạch định cho mình con đường phù hợp với đạo lý. Do vậy, việc đến đền, đến chùa để "lễ" là cần thiết nhưng đi cầu xin một cách xô bồ, hời hợt thì không nên. Về mặt quản lý nhà nước thì các hoạt động lễ hội cũng cần phải giải quyết để làm sao lấy lại được sự tĩnh lặng, tôn nghiêm nơi cửa đền, cửa chùa.

 

 

Võ Thủy