Chấm dứt đọc - chép trong trường học: Còn sức ì, ngại đổi mới!

 

 

 

Thầy Nguyễn Văn Thanh, Hiệu trưởng Trường THPT Sơn Mỹ (Quảng Ngãi) đề xuất: “Chúng ta không thể hô hào khẩu hiệu mà phải có biện pháp cụ thể, lâu dài đối với giáo viên. Mang tính đồng bộ ở các cấp phổ thông, ở tất cả môn học. Mỗi người, mỗi nơi một phách thì khó đạt hiệu quả. Có chế độ khen thưởng thỏa đáng về vật chất, luơng bổng cho thầy cô làm tốt. Có hình thức xử lí phù hợp đối với giáo viên vẫn không tiến bộ, thay đổi”.

 

Ngoài ra, còn phải đối mặt với tâm lí, thói quen thích đọc-  chép đã có sẵn, ăn sâu trong tiềm thức, chúng tôi từng tham gia chấm thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh nhiều lần, địa điểm tổ chức thi là những trường có chất lượng dạy và học tốt của tỉnh Quảng Ngãi. Mới đầu cứ tưởng, với học sinh các trường ấy thừa sức để tự ghi bài qua lời giảng của thầy cô dự thi, qua nhìn giáo án điện tử  được đèn chiếu quét lên. Khi kiểm tra bài ghi trong vở mới vỡ lẽ, rất nhiều học sinh không ghi được chữ nào, có em ghi được một ít, song thiếu đầu, thiếu đuôi, rất lộn xộn. Có em nói thật: “Từ trước đến giờ, bọn em chưa biết cách, chưa có thói quen ghi bài trên lớp. Khi thầy cô đọc hay viết, chiếu lên bảng thật chậm thì mới ghi được”.

 

Cần có các biện pháp cụ thể để chấm dứt tình trạng đọc - chép trong trường học (Ảnh chỉ có tính minh họa: C.H)

 

Trình độ, nhận thức học vấn của đối tượng học sinh lại không đồng đều. Với học sinh khá, giỏi, rèn một thời gian là tự ghi được. Còn học sinh có học lực trung bình, yếu kém, rèn ghi rất khó.

 

Cần thay đổi thói quen thi cử 

 

Trong giảng dạy,chúng tôi thường bắt gặp một thực tế là, chất lượng, trình độ học sinh ngang bằng nhau, lòng nhiệt tình và khả năng truyền đạt của giáo viên giống nhau, nhưng thầy cô nào dạy kĩ lưỡng, có đọc cho học sinh chép một cách bài bản, nghiêm túc  thì bao giờ kết quả học tập, thi cử cũng cao hơn, chắc chắn hơn những thầy cô chỉ giảng giải, ít chú ý ghi chép bài vở học sinh. Nền giáo dục chúng ta vẫn nặng về thi cử, đỗ đạt. Đề thi dù có mở, sáng tạo tới đâu đi nữa cũng không thể thoát khỏi những kiến thức chuẩn, cơ bản trong sách giáo khoa. Tất nhiên, dạy -  học kĩ sách giáo khoa, có nhiều lúc đọc -  chép lại là thứ vũ khí lợi hại, hiệu quả khi đi thi. Thế nhưng, học mà không thi thì không xong. Không thi, không kiểm tra, không cho điểm thì có mấy học sinh ham học?

 

Khi muốn chấm dứt tình trạng đọc - chép, nhiều thầy cô chưa thật đồng tình. Thầy Nguyễn Văn Hồng, Trường THCS Nguyễn Chánh (Quảng Ngãi) biện luận: “Tôi nghĩ việc đọc -  chép không có lỗi. Năng lực bắt chước, làm theo, ghi nhớ, thuộc lòng cũng là những phẩm chất cần thiết, quan trọng trong việc hình thành tri thức ở các em. Đừng đòi hỏi, yêu cầu quá cao ở đối tượng học sinh phổ thông. Có những môn học, những phần kiến thức cần sự chính xác, cần đọc, ghi lên cho học sinh chép để học thuộc. Trong trường hợp đó không khắc ghi vào vở thì liệu có mấy em tự tái hiện lại được?”.

 

Chấm dứt được việc đọc -  chép không thể nóng vội, hô hào suông mà cần sâu sát, có biện pháp thiết thực động viên, kích thích giáo viên làm việc; Thay đổi hơn nữa cách kiểm tra, đánh giá, thi cử theo hướng gọn nhẹ, linh hoạt.  

 

Tiến sĩ Hồ Thiệu Hùng,Viện Nghiên cứu giáo dục:   “Đọc - chép tạo ra những robot  tương lai”   Trao đổi với PV Báo GĐXH, TS Hồ Thiệu Hùng, Viện Nghiên cứu Giáo dục cho rằng, dạy kiểu đọc - chép không chỉ là hậu quả của phương pháp đánh giá mà còn là hậu quả của một chương trình “hàn lâm”, quá nặng so với khả năng tiếp thu của học sinh. Chương trình quá nặng này khiến cho thầy phải lựa chọn phương pháp cho học sinh ghi nhớ máy móc để trả bài, kiếm điểm trong ngày thường cũng như khi đi thi.   Theo TS Hồ Thiệu Hùng, đổi mới phương pháp đánh giá sẽ tác động tích cực đến việc bỏ dần phương pháp dạy đọc- chép, song đổi mới cách đánh giá không chỉ quy về cách ra đề bài mà còn phải biết coi trọng năng lực tư duy độc lập của học sinh. Có thể trong bài làm của mình, nhất là trong các môn khoa học xã hội, học sinh sẽ thể hiện cách nhìn khác, đánh giá vấn đề khác với cách đã được sách ghi và thầy dạy.   Bên cạnh đó cũng phải đổi mới chương trình phổ thông và nâng cao trình độ giáo viên. Giáo viên giỏi luôn biết cái  “thần” của một bài giảng là gì và loại bớt những tình tiết vụn vặt.   “Hậu quả của nạn đọc chép là đào tạo kiểu người - robot, ghi nhớ máy móc... gần bằng máy tính. Gần bằng thôi vì máy tính nhớ giỏi hơn người. Người- robot thì chỉ biết bắt chước và hành động máy móc theo mệnh lệnh, trong khi thời đại của kinh tế tri thức thì quý trọng tính sáng tạo. Thế hệ trẻ mà chỉ biết bắt chước, làm theo mệnh lệnh có sẵn thì làm sao đưa Việt Nam vươn lên kịp những nước tiên tiến được?” – TS Hùng trăn trở.    Thanh Giang