Chăm sóc SKSS vị thành niên, thanh niên: "Xóa mù" về SKSS cho giới trẻ

Hằng năm có khoảng 300.000 nữ thanh niên có thai trước 20 tuổi. Cùng đó, khoảng 20% số trẻ trên toàn quốc được sinh ra bởi những người mẹ dưới 19 tuổi... Các số liệu trên được đưa ra tại tọa đàm “Chính sách về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên” do Ủy ban Văn hóa, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) phối hợp tổ chức ngày 19/10.

Mù mờ về sức khỏe giới tính

Những con số thống kê này khiến các bậc phụ huynh đau đầu, còn các nhà giáo dục, các nhà quản lý thì lo ngại trước thực trạng QHTD sớm và không an toàn ở lứa tuổi vị thành niên, thanh niên (VTN/TN).

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện Việt Nam nằm trong số các nước có tỷ lệ phá thai cao nhất. Trong số các ca nạo phá thai, lứa tuổi VTN/TN chiếm từ 20 – 30%. Các ý kiến và các tham luận tại tọa đàm cho thấy, nguyên nhân của việc QHTD sớm, sinh con ngoài ý muốn khi còn quá trẻ ở nữ VTN/TN, là do một bộ phận các em thiếu hiểu biết, thiếu kiến thức cần thiết về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục (SKSS/SKTD). Cũng theo một nghiên cứu của Dự án “Gia đình nông thôn Việt Nam” do CGFED thực hiện, có tới 40,7% ông bố, bà mẹ được hỏi cho rằng mình không đủ kiến thức và 39,9% là do kinh tế khó khăn, 32,3% không biết phương pháp dạy con về vấn đề giáo dục giới tính, SKSS/SKTD. Bên cạnh đó, việc các em thiếu cơ hội tiếp cận, sử dụng các dịch vụ thân thiện về chăm sóc SKSS cũng khiến tình trạng có thai ở tuổi VTN/TN, phá thai không an toàn, mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục có xu hướng gia tăng...

Cần phối hợp hành động

Sẽ đưa ra quy định cụ thể về phá thai Để giảm nguy cơ xảy đến với VTN/TN do phá thai không an toàn, Bộ Y tế đã hỗ trợ 31 tỉnh, thành xây dựng 62 mô hình “Dấu hỏi xanh”, “Góc thân thiện”, tạo điều kiện cho VTN/TN tiếp cận dịch vụ tư vấn phá thai đầy đủ và thân thiện. Bộ Y tế cũng đang hoàn thiện chuẩn về các dịch vụ chăm sóc SKSS với nhiều sửa đổi. Trong đó, đặc biệt chú trọng đến quy định dành cho nữ thanh niên chưa kết hôn. Chuẩn mới cũng sẽ đưa ra quy định cụ thể về phá thai, yêu cầu nhân viên y tế thực hiện tư vấn sau phá thai thật đầy đủ và nghiêm túc.

Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên của cơ cấu “dân số vàng”. Điều này có nghĩa là trong vòng 10 năm tới, trung bình mỗi năm số người trong độ tuổi lao động sẽ tăng thêm khoảng 1 triệu người. Đây là một cơ hội rất lớn cho lực lượng lao động đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước song cũng kéo theo thách thức lớn trong việc tạo công ăn việc làm, giáo dục. Theo bà Trần Thị Vân, Trợ lý Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam thì vấn đề an sinh xã hội và chăm sóc y tế trong đó có chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho lực lượng lớn và đang gia tăng này là một thách thức không nhỏ. Đặc biệt, trong thập kỷ gần đây, Việt Nam đang đối mặt với hiện tượng di cư trong nước khá lớn. Người dân di cư để tìm kiếm việc làm và tăng thu nhập ở nơi có nhiều việc làm hơn như các thành phố và các khu công nghiệp. Trong đó, thanh thiếu niên di cư đang phải đối mặt với những hạn chế trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế nói chung và dịch vụ chăm sóc SKSS nói riêng. “Điều này dễ dẫn thanh thiếu niên đến nguy cơ cao bị mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, trong đó có cả HIV” – bà Vân lo ngại.

Trong tổng số người nhiễm HIV/AIDS mới được phát hiện có tới 6% VTN/TN dưới 19 tuổi, tiếp đó tỷ lệ cao nhất là nhóm tuổi từ 20 - 29 chiếm 52,11%. Song hành với thách thức này, các trường hợp nạo phá thai không an toàn của nhiều VTN/TN đã đưa đến nhiều tai biến, hậu quả xấu về SKSS như vô sinh (do tắc dính buồng tử cung, vòi trứng), chửa ngoài dạ con, băng huyết, sót nhau, thủng tử cung, nhiễm trùng... và có không ít trường hợp gây tử vong. Thực trạng này, đòi hỏi các bậc làm cha mẹ, các nhà giáo dục, các nhà quản lý phải cùng phối hợp hành động.

 Hà Anh