Chia sẻ kinh nghiệm làm dân số

Hội thảo là cơ hội để các địa phương học tập, chia sẻ những kinh nghiệm hay, mô hình tốt trong công tác DS-KHHGĐ. Ảnh: Đỗ Bá.

Cần đa dạng hóa tài liệu truyền thông

Quy mô dân số, mức sinh cao đang là vấn đề nổi cộm tại nhiều tỉnh miền Trung-Tây Nguyên. Các đại biểu đến từ Quảng Trị, Lâm Đồng, Gia Lai đã có những chia sẻ liên quan đến vấn đề này.

“Thời gian qua, ngành dân số tỉnh Quảng Trị đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền ban hành nhiều văn bản, chính sách về DS-KHHGĐ, trong đó có liên quan đến công tác truyền thông nhằm kiểm soát mức sinh. Bên cạnh đó, ngành dân số cũng phối hợp chặt chẽ cùng các ban, ngành, đoàn thể, huy động sự vào cuộc đồng bộ của các phương tiện truyền thông đại chúng rốt ráo tuyên truyền chương trình dân số trong cộng đồng. Các mô hình hay được nhân rộng, triển khai tới các địa bàn, được giám sát chặt chẽ. Thực hiện Đề án 52 là một trong những điểm nhấn về việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Quảng Trị...”, ông Nguyễn Thế Hùng, Trưởng phòng Truyền thông- Giáo dục Chi cục DS-KHHGĐ Quảng Trị chia sẻ.

Cũng liên quan đến công tác truyền thông, tác động đến đối tượng nhằm kiềm chế mức sinh, đại biểu Quang Thị Hồ Mai, cán bộ chuyên trách xã đến từ Lâm Đồng, người có 5 năm làm công tác dân số, cho biết: “Tôi đang quản lý 6 thôn có đến 8 dân tộc anh em cùng sinh sống, nên công tác truyền thông trên địa bàn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề ngôn ngữ giao tiếp! Tài liệu truyền thông dù được cung cấp khá đầy đủ nhưng chỉ có tiếng phổ thông chứ chưa có tài liệu tiếng Thái, Dao, Nùng... Đây là rào cản lớn, vì nhiều bà con cầm tờ rơi lên mà chẳng hiểu gì cả...”.

Khi được hỏi về phương án khắc phục, chị Mai chia sẻ: “Trường hợp này phải trông cậy vào lực lượng cộng tác viên cơ sở. Anh chị em là người dân tộc nên nói được tiếng của bà con. Đây là cầu nối giúp tôi vận động hiệu quả, vượt qua khó khăn bất đồng ngôn ngữ. Nhưng giá như các bộ tài liệu truyền thông có in thêm tiếng dân tộc thì tốt hơn rất nhiều!”.

Cộng tác viên Phan Thị Thanh Tùng đến từ thôn Ring Rang, xã Zun, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, cho rằng đối tượng truyền thông mà chị hướng đến có “nét riêng”. “Tôi hiện quản lý 160 hộ với hơn 500 nhân khẩu. Hàng tuần chúng tôi đều tham gia giao ban cùng cán bộ chuyên trách để nắm bắt tình hình. Sau đó, tôi kết hợp với các chị bên Hội Phụ nữ xã xuống địa bàn. Chúng tôi phân nhóm đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ để không bỏ sót, đặc biệt là nhóm đối tượng chưa sử dụng biện pháp tránh thai hoặc chấp nhận sử dụng nhưng có dấu hiệu bỏ cuộc...”, chị Thanh Tùng cho biết.

Chị Tùng cũng chia sẻ nỗi khó khăn khi vận động đối tượng: “Do đặc thù nghề nông nên hầu hết tôi tiếp cận đối tượng vào các buổi trưa hoặc tối. Tôi tranh thủ tận dụng các cuộc họp thôn làng để phát tài liệu, tờ rơi, tờ bướm và cả bao cao su, viên tránh thai...”.

Mở rộng đối tượng theo đặc thù địa phương

Liên quan đến vấn đề “nóng” mất cân bằng giới tính khi sinh, các đại biểu đến từ Quảng Ngãi, Đà Nẵng và Nghệ An đã sẻ chia tại Hội thảo những câu chuyện ở địa phương mình. “Quảng Ngãi là một trong những địa phương có tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh cao, nhưng thời gian qua chúng tôi đang nỗ lực giải quyết cơ bản vấn đề này. Ngành dân số đã triển khai nhiều giải pháp truyền thông như tổ chức hội nghị các cấp, phối hợp truyền thông trực tiếp với các sở, ban, ngành liên quan; Tổ chức giao lưu, tôn vinh những phụ nữ thực hiện tốt chính sách dân số, tuyên dương các cháu gái có thành tích học tập tốt...”, ông Nguyễn Văn Quang, Chi cục phó Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Quảng Ngãi thông tin.

Ông Quang cho rằng: Để giải quyết rốt ráo tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh rất cần vai trò quản lý. Bởi gốc rễ của vấn đề này bắt nguồn từ tư tưởng, nên việc chỉ đạo, ban hành kịp thời các chính sách tác động đến tư tưởng từ nhà quản lý là vô cùng quan trọng.

Đến từ Nghệ An, đại biểu Đặng Hồng Lập cũng tán đồng ý kiến của ông Quang vì hiện nay đối tượng đích của công tác truyền thông hạn chế mất cân bằng giới tính khi sinh đã mở rộng đến đối tượng vị thành niên, thanh niên, các cặp vợ chồng khá giả, vợ chồng nhiều con mà vẫn “khát” con trai. Nữ cộng tác viên dân số có nhiều năm kinh nghiệm này cho rằng: Truyền thông vẫn phải là mũi nhọn hàng đầu cần quan tâm đặc biệt.

Ông Huỳnh Văn Hậu- Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng cũng cho rằng: Cần mở rộng đối tượng truyền thông theo đặc thù địa phương. “Tư tưởng phải có con trai tại các vùng quê biển còn rất nặng nề nên việc truyền thông cũng không ít gian nan. Thời gian qua, chúng tôi đã tổ chức truyền thông nhóm nhỏ, đối tượng chính nhắm đến là các nam ngư dân. Việc làm này đã ít nhiều phát huy hiệu quả, góp phần chuyển biến ý thức cho đối tượng”, ông Hậu nói.

Ông Phan Đăng Tâm, Chi cục phó Chi cục DS-KHHGĐ Thừa Thiên Huế thì đặt vấn đề việc quản lý cung cấp thông tin về giới tính thai nhi tại các phòng khám sao cho hiệu quả... Vấn đề này đã thực sự khiến Hội thảo “nóng” hơn với hàng loạt ý kiến đóng góp của các đại biểu tham gia.

Các đại biểu đến từ Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong quá trình triển khai thực hiện các mô hình cải thiện, nâng cao chất lượng dân số như: Tư vấn-khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh. Đặc biệt các đại biểu còn đề cập đến tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết đang có chiều hướng xuất hiện nhiều trở lại. Một số giải pháp truyền thông khắc phục vấn đề này đã được giới thiệu tại hội thảo...

Sau khi lắng nghe, ghi nhận ý kiến chia sẻ, đóng góp đầy nhiệt huyết của các đại biểu; TS  Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ bày tỏ: “Tôi rất vui mừng, phấn khởi trước những kiến thức, hiểu biết của các cán bộ, cộng tác viên dân số trình bày tại Hội thảo! Điều này thể hiện sự nhiệt tình, tâm huyết với nghề nghiệp của các anh, các chị. Chỉ với 50.000đ/tháng mà các cộng tác viên không nề hà gian nan, vất vả, cống hiến hết mình cho sự nghiệp dân số. Thay mặt Tổng cục, tôi chân thành cảm ơn và biểu dương  tấm lòng tận tụy với công việc của toàn thể đội ngũ những người làm công tác dân số cơ sở...”.

Hiện nay mỗi địa phương có những đặc thù, tình hình dân số không giống nhau. TS Dương Quốc Trọng đã đề nghị lãnh đạo Chi cục DS- KHHGĐ các địa phương phải chủ động hơn nữa, đề ra những giải pháp cụ thể, phù hợp tình hình địa phương mình. Phải nâng cao tính hiệu quả của truyền thông, nhân rộng các mô hình hay... Tất cả cho mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực...”, TS Dương Quốc Trọng nói.

TS Dương Quốc Trọng tại Hội thảo. Chiều cùng ngày, TS Dương Quốc Trọng đã chủ trì Hội thảo“Chia sẻ kinh nghiệm tiếp thị xã hội bao cao su và viên uống tránh thai Night Happy”. Đây là lần đầu tiên cán bộ DS-KHHGĐ các cấp thuộc 63 tỉnh, thành phố thực hiện tiếp thị xã hội hai phương tiện tránh thai phi lâm sàng là bao cao su và viên uống tránh thai liều thấp kết hợp Night Happy. Các địa phương đều tỏ ý đồng thuận, thống nhất và nỗ lực thực hiện chủ trương mở rộng việc tiếp thị xã hội các PTTT. Những ý kiến đóng góp, kinh nghiệm quý báu được chia sẻ tại Hội thảo sẽ giúp Ban quản lý mô hình tiếp thị xã hội các PTTT, Tổng cục DS-KHHGĐ đưa ra các định hướng, chỉ đạo kịp thời để công tác này được thực hiện tốt hơn trong thời gian tới.