Hà Nội
23°C / 22-25°C

Chiến lược dân số giai đoạn mới: Giảm sinh hay khuyến sinh?

Thứ ba, 10:15 23/07/2013 | Dân số và phát triển

Hiện mức sinh ở nhiều quốc gia trên thế giới có dấu hiệu giảm thấp đe dọa sự ổn định xã hội. Cảnh báo này đáng để các nhà hoạch định chính sách dân số của Việt Nam, một nước đang trong bối cảnh đạt mức sinh thay thế phải suy ngẫm có nên tiếp tục giảm sinh hay dừng lại để chuyển sang giai đoạn khuyến sinh?

Chiến lược dân số giai đoạn mới: Giảm sinh hay khuyến sinh?  1

Một buổi kiểm tra sức khỏe định kỳ cho nam giới tại quận Hoàn Kiếm. Ảnh: Bá Hoạt

 
Xu hướng trên thế giới
 
Dân số nhiều nước giảm trong những năm gần đây do nhiều người trẻ không muốn lập gia đình vì xem đó là gánh nặng đối với cuộc sống và sự nghiệp. Mặt khác, nền kinh tế suy thoái cũng khiến nhiều cặp vợ chồng ngại sinh con. Với tỷ lệ sinh như ngày nay, các chuyên gia cảnh báo, nhân công lao động sẽ thiếu hụt trầm trọng trong vài năm tới, đặc biệt là những người thuộc độ tuổi thanh niên, có sức lao động tốt.
 
Tại một hội thảo quốc tế về vấn đề này được tổ chức gần đây, các diễn giả quốc tế đem đến một số bài học cho Việt Nam. Họ cho biết, ở nhiều nước Châu Á, nơi mà mức sinh đã giảm xuống dưới mức sinh thay thế như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, đều đang phải đối mặt với thách thức về việc thiếu lao động và năng suất lao động trong tương lai. Điều này cũng sẽ ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của các thế hệ đang già hóa. Nhận thức rõ những tác động và hệ quả, nhiều quốc gia đang phải áp dụng các biện pháp khuyến sinh. Đơn cử như Hàn Quốc, từ nước có tổng tỷ suất sinh (TFR) ở mức cao 4 con/phụ nữ vào năm 1970, đến năm 1983, "xứ Kim chi" đã đưa ra chiến lược giảm sinh và năm 1996, TFR đã xuống 1,6 con/phụ nữ, thậm chí đến năm 2005 chỉ còn 1,1 con/phụ nữ. Năm 2012, mặc dù đã áp dụng các biện pháp khuyến sinh nhưng TFR của nước này chỉ là 1,3 con/ phụ nữ. Mức sinh giảm quá thấp đe dọa sự ổn định xã hội, tăng trưởng kinh tế, thiếu hụt lao động và ảnh hưởng đến việc chăm sóc người già. Các chuyên gia cho rằng, lẽ ra Hàn Quốc nên quyết định ngừng thực thi chương trình Kế hoạch hóa gia đình vào đầu những năm 1990 để chuẩn bị cho chương trình khuyến sinh thì sẽ phù hợp hơn.
 
Bài học cho Việt Nam
Kinh nghiệm từ các nước trên thế giới cho thấy, khi TFR trong khoảng 2,1 con/phụ nữ là đạt được mức sinh thay thế. Nếu tỷ suất sinh quá thấp so với mức 2 con thì quốc gia đó sẽ gặp khó khăn trong vấn đề phát triển kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, ở không ít quốc gia, khi tỷ suất sinh đã giảm xuống thấp thì rất khó quay về mức sinh thay thế. Do đó, bài học dành cho các nước đang có xu hướng giảm sinh, trong đó có Việt Nam là cần bắt đầu đưa ra những chính sách, chiến lược và hành động cụ thể để chủ động ứng phó ngay từ bây giờ.

Theo Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ), hơn 50 năm qua, công tác dân số ở Việt Nam chỉ tập trung vào một nhiệm vụ duy nhất là giảm sinh và đã đạt được những kết quả tốt, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao mức thu nhập bình quân đầu người cũng như các chỉ số sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Năm 2012, TFR của nước ta ở mức 2 con/phụ nữ. Tuy nhiên, TFR giữa các vùng, miền, tỉnh, thành lại có sự chênh lệch rõ rệt. Nếu như các tỉnh miền Đông, Tây Nam bộ hiện nay, TFR ở trong khoảng 1,5-1,6 con/phụ nữ, thì những tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, tỷ suất sinh còn rất cao (TFR đạt hơn 3 con/phụ nữ).

Nhìn vào số liệu trên có thể thấy, Việt Nam hiện đang có một bức tranh đa màu về mức sinh. Theo đó, chỉ tính riêng 20 năm qua, nước ta đã tránh sinh được 18 triệu trường hợp, nhưng thành quả đó lại tạo nên những thách thức mới. Số lượng trẻ em đã giảm rõ rệt trong 20 năm qua, đặc biệt là 10 năm gần đây. Xu hướng giảm sinh là vấn đề chúng ta phải đối diện trong khoảng 15-20 năm nữa. TS Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) cho rằng, "không quá sớm để Việt Nam tính tới việc thay đổi các chính sách cho phù hợp với tình hình giảm sinh, tránh đi theo "vết xe đổ" của một số nước Châu Á”.

Theo các chuyên gia về dân số và phát triển, việc duy trì mức sinh như hiện nay là rất lý tưởng. Nhưng để tạo nên một bức tranh mới, hài hòa hơn thì chương trình KHHGĐ, chính sách giảm sinh cần được nới lỏng. Thay vì áp dụng cho toàn quốc, chương trình KHHGĐ cần có những giải pháp cụ thể, linh hoạt cho phù hợp với thực trạng dân số của từng địa phương. Với những tỉnh có TFR cao thì nhanh chóng đưa về mức sinh thay thế, những tỉnh đạt mức sinh thay thế thì cố gắng duy trì và những tỉnh có TFR thấp cần phải nâng mức sinh lên. Trong vòng 10 năm tới, ngành DS-KHHGĐ cần duy trì được TFR trung bình đối với các địa phương từ 1,8 - 2 con/ phụ nữ.

Theo Hà Nội Mới

lanhuongthuctap
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Cặp vợ chồng hiếm muộn phát hiện tinh trùng gần cạn kiệt sau 7 năm kết hôn

Cặp vợ chồng hiếm muộn phát hiện tinh trùng gần cạn kiệt sau 7 năm kết hôn

Dân số và phát triển - 6 giờ trước

GĐXH - Vợ chồng chị My đi khám hiếm muộn thì bất ngờ phát hiện người chồng bị tinh trùng suy giảm nghiêm trọng, gần như mất khả năng thụ thai tự nhiên.

Dân số Quảng Ninh: Tập huấn tuyên truyền viên măng non phát huy quyền tham gia của trẻ em

Dân số Quảng Ninh: Tập huấn tuyên truyền viên măng non phát huy quyền tham gia của trẻ em

Dân số và phát triển - 23 giờ trước

GĐXH - Hoạt động này không chỉ trang bị kiến thức cần thiết cho trẻ em mà còn khẳng định vai trò của ngành y tế trong việc phối hợp liên ngành, chung tay xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho thế hệ tương lai.

Người phụ nữ 48 tuổi mắc u xơ tử cung, phải cắt bỏ tử cung vì 1 sai lầm nhiều chị em Việt mắc phải

Người phụ nữ 48 tuổi mắc u xơ tử cung, phải cắt bỏ tử cung vì 1 sai lầm nhiều chị em Việt mắc phải

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

GĐXH - Phát hiện u xơ tử cung từ sớm nhưng chần chừ điều trị, người phụ nữ 48 tuổi phải cấp cứu trong tình trạng thiếu máu nặng, buộc cắt tử cung để bảo toàn sức khỏe.

Thai phụ 37 tuổi bất ngờ đẻ rớt tại nhà trọ, bé sơ sinh chào đời nặng 3kg

Thai phụ 37 tuổi bất ngờ đẻ rớt tại nhà trọ, bé sơ sinh chào đời nặng 3kg

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

GĐXH - Thai phụ 37 tuổi bất ngờ chuyển dạ khi đang ở nhà trọ, sinh con ngay trên nền gạch. Bé sơ sinh may mắn được ê kíp bác sĩ cấp cứu kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Bé gái 2 tháng tuổi nhập viện vì u nang buồng trứng hơn 10 cm, chiếm gần nửa ổ bụng

Bé gái 2 tháng tuổi nhập viện vì u nang buồng trứng hơn 10 cm, chiếm gần nửa ổ bụng

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

GĐXH - Một bé gái 2 tháng tuổi được phát hiện u nang buồng trứng kích thước lớn hơn 10 cm, chiếm gần nửa ổ bụng. Nhờ can thiệp phẫu thuật nội soi kịp thời, bác sĩ đã loại bỏ khối u và bảo tồn thành công chức năng sinh sản cho trẻ.

Người phụ nữ 40 tuổi sinh con khỏe mạnh sau 9 năm cắt tuyến giáp chữa ung thư

Người phụ nữ 40 tuổi sinh con khỏe mạnh sau 9 năm cắt tuyến giáp chữa ung thư

Dân số và phát triển - 4 ngày trước

GĐXH - Sau 9 năm cắt tuyến giáp do ung thư tuyến giáp, một phụ nữ 40 tuổi may mắn sinh con khỏe mạnh nhờ thụ tinh ống nghiệm.

Vô sinh thứ phát 14 năm, cặp vợ chồng may mắn đón con sau thời gian chiến đấu nhiều bệnh lý phức tạp

Vô sinh thứ phát 14 năm, cặp vợ chồng may mắn đón con sau thời gian chiến đấu nhiều bệnh lý phức tạp

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

GĐXH - Sau 14 năm không thể mang thai, người vợ mắc u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung và ung thư tuyến giáp, người chồng không có tinh trùng do biến chứng quai bị, cặp vợ chồng vẫn đón con nhờ thụ tinh ống nghiệm.

U xơ vú có nên ăn đậu tương lên men? Bác sĩ chỉ rõ: Không phải ai cũng ăn được

U xơ vú có nên ăn đậu tương lên men? Bác sĩ chỉ rõ: Không phải ai cũng ăn được

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

GĐXH - Đậu tương lên men được xem là thực phẩm tốt cho sức khỏe, nhưng với người có u xơ vú, việc ăn hay không lại không đơn giản. Theo chuyên gia, điều này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố cụ thể của từng người.

Sinh con sau 35 tuổi: Bác sĩ chỉ rõ những rủi ro cần biết và độ tuổi 'vàng' để sinh con

Sinh con sau 35 tuổi: Bác sĩ chỉ rõ những rủi ro cần biết và độ tuổi 'vàng' để sinh con

Dân số và phát triển - 6 ngày trước

GĐXH - Không chỉ khó thụ thai, phụ nữ sinh con sau 35 tuổi còn phải đối mặt với nhiều rủi ro trong thai kỳ.

Top