Hà Nội
23°C / 22-25°C

Chiến lược truyền thông của TP.HCM đưa mức sinh thấp về mức sinh thay thế

Thứ năm, 11:10 25/11/2021 | Dân số và phát triển

GiadinhNet - Mức sinh của TP.HCM đang ở mức thấp nghiêm trọng khi là địa phương dẫn đầu cả nước. Nhiều cặp vợ chồng chỉ sinh một con, trong khi tỉ lệ các cặp vợ chồng vô sinh đang có xu hướng tăng.

Kết hôn muộn và lười đẻ

Theo số liệu Tổng cục Thống kê, độ tuổi trung bình kết hôn lần đầu của dân số TP.HCM năm 2010 là 26,6 tuổi; năm 2013 là 27,2 tuổi; năm 2014 là 26,8 tuổi; năm 2015 là 26,7 tuổi; năm 2016 là 27,3 tuổi; năm 2017 là 27,6 tuổi; năm 2018 là 27,7 tuổi.

Độ tuổi kết hôn muộn dẫn đến mức sinh thấp ở độ tuổi 20-25 và tập trung nhiều ở độ tuổi từ 25-34. Khi đó các cặp vợ chồng đã ổn định về công việc và có xu hướng đầu tư chuyên môn cao cho công việc. 

Đây cũng là một trong những giả thuyết dẫn đến xu hướng các cặp vợ chồng này lựa chọn chỉ sinh một con. 

Ngoài ra, nguyên nhân ảnh hưởng đến mức sinh của TP.HCM còn là do áp lực của cuộc sống, công việc, làm xuất hiện tình trạng xu hướng kết hôn muộn, sinh con muộn, sinh ít con và không muốn sinh con ngày càng gia tăng.

Bên cạnh đó, trình độ học vấn, điều kiện sống được cải thiện, lối sống theo trào lưu, tâm lý thích dịch chuyển... cũng có tác động nhất định đến mức sinh thấp. Tình trạng phá thai, tỉ lệ vô sinh nguyên phát, thứ phát có xu hướng gia tăng cũng là những yếu tố tác động khiến nhiều gia đình không thể sinh con.

Theo số liệu thống kê chuyên ngành Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, hiện nay tổng tỷ suất tại TP.HCM năm 2019 là 1,39 con so với mức 2,09 con của cả nước và là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước.

Chiến lược truyền thông của TP.HCM đưa mức sinh thấp về mức sinh thay thế - Ảnh 1.

Mức sinh không đủ thay thế khiến tốc độ già hóa dân số tại TP.HCM tăng nhanh

Theo các chuyên gia, đây là mức sinh thấp ở mức nghiêm trọng. Nếu TP.HCM không có những biện pháp để can thiệp, thời gian tới mức sinh sẽ càng giảm sâu hơn. Khi dân số bước vào giai đoạn già hóa, số người trẻ, nguồn lao động thay thế không đủ đáp ứng sẽ tác động xấu đến sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố cũng như ảnh hưởng đến sự phát triển của cả nước.

Điều này đặt cho công tác quản lý nhà nước về dân số tại TP.HCM cần có những chương trình hành động khuyến sinh nhanh chóng và cụ thể. 

Thực tế cho thấy, công tác truyền thông đưa mức sinh thấp về mức sinh thay thế là thách thức lớn khi việc giảm sinh và kế hoạch hóa gia đình đã ăn sâu vào các thế hệ. Bởi lẽ chính sách giảm sinh bắt đầu từ năm 1969. 

Sau hơn 50 năm triển khai chính sách kế hoạch hóa gia đình, rất nhiều thế hệ người dân của Việt Nam đã quen với những cụm từ như "kế hoạch hóa gia đình", "giảm sinh" hay "bùng nổ dân số". 

Do vậy, việc xác lập một chuẩn mực xã hội mới về mức sinh và số con của mỗi cặp vợ chồng đòi hỏi phải có thời gian rất dài trong khi vấn đề về mức sinh thấp tại TP.HCM lại cần giải quyết nhanh chóng.

Nhiều biện pháp truyền thông nâng mức sinh 

Ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình TP.HCM cho biết, trước thực tế mức sinh thấp, ngành dân số TP.HCM đã và đang truyền thông khẩu hiệu: "Mỗi cặp vợ chồng hãy sinh đủ hai con". Tuy nhiên, việc triển khai chính sách khuyến sinh tại TP.HCM vẫn còn nhiều thách thức.

Theo kinh nghiệm tại nhiều quốc gia có mức sinh thay thế thấp như Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, … một khi mức sinh đã xuống rất thấp thì các chính sách khuyến sinh mặc dù có chi phí đầu tư rất lớn nhưng hầu như không có tác động làm mức sinh tăng trở lại. Điều này sẽ gây bất lợi cho cơ cấu nhân khẩu học và sự phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai. 

Thực tế hiện nay cho thấy, mỗi gia đình chỉ sinh một con với công thức 4-2-1 (4 ông bà nội ngoại và 2 bố mẹ chăm sóc một đứa trẻ) thì trong tương lai phải đối mặt với vấn đề mới theo công thức ngược lại 1-2-4 (1 đứa trẻ sẽ phải cùng lúc chăm sóc 2 bố mẹ và 4 ông bà nội ngoại). Vì những đứa trẻ ngày hôm nay được chăm sóc rất kỹ lưỡng bởi 6 người lớn sẽ thiếu khả năng, kỹ năng chăm sóc lại 6 người cao tuổi trong tương lai.

Để giải quyết thực trạng mức sinh thấp, Chi cục DS-KHHGĐ TP.HCM đã đề xuất Sở Y tế trực tiếp tham mưu UBND trình HĐND thành phố ban hành Nghị quyết về Chính sách Dân số và Phát triển tại thành phố giai đoạn 2021-2025, trong đó có chính sách ưu tiên giải quyết tình trạng mức sinh thấp, nâng cao chất lượng dân số.

Đồng thời, Chi cục DS-KHHGĐ TP.HCM cũng thực hiện các hình thức truyền thông khuyến sinh trên địa bàn sao cho người dân hiểu đúng về thông điệp và nội dung truyền thông. 

Cụ thể là hình thức truyền thông cá nhân thông qua tin nhắn điện thoại, email và tư vấn cá nhân. Tuy nhiên, một số khó khăn gặp phải đó là: Số lượng tin nhắn người dân nhận hàng ngày là khá nhiều, làm thế nào để tin nhắn đó không được xem là tin nhắn rác và người dân thực sự đọc và chú ý nội dung thông tin trong tin nhắn là điều khó khăn.

Bên cạnh đó cần quản lý được các thông tin thuê bao đúng là cư dân của TP.HCM do đặc thù mức sinh khác nhau giữa các khu vực tại Việt Nam cũng là một điều cần chú ý.

Về tư vấn cá nhân đỏi hỏi phải có đội ngũ tư vấn có chuyên môn ở các tuyến phường, xã và quận, huyện.

Bên cạnh truyền thông cá nhân, ngành dân số TP.HCM còn sử dụng hình thức truyền thông đại chúng như: truyền hình, báo chí, bảng hiệu, tờ rơi, cẩm nang, màn hình quảng cáo trung tâm thương mại, tổ chức hội thao, hoạt động thể thao... Điều này đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỹ nội dung truyền thông, tài trợ và các thông tin, các tổ chức có liên quan. Đồng thời, chi phí tổ chức khá tốn kém, đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của các doanh nghiệp tài trợ.

Ngoài ra, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa Gia đình TP.HCM cũng triển khai cả hình thức truyền thông xã hội. Hình thức này triển khai khá dễ dàng, ít tốn kém, việc tác động đến người dân chính là thông qua các trang mạng xã hội và các kênh thông tin, các diễn đàn. Đây cũng là hình thức tiếp cận được với giới trẻ. 

"Trong các giải pháp nâng mức sinh, truyền thông là một yếu tố cần được chú trọng vì vai trò thay đổi nhận thức của cộng đồng cũng như tác động đến hành vi lựa chọn việc sinh con của cộng đồng. Để có thể phát huy hoạt động truyền thông trong các chính sách tăng mức sinh đặc thù tại TP.HCM cần phải có thêm nhiều nghiên cứu và các thảo luận từ các cơ quan chuyên môn và chính người đại diện các nhóm đối tượng mục tiêu của truyền thông", ông Phạm Chánh Trung cho biết.

Mức sinh thay thế - giải pháp then chốt kéo dài cơ hội “dân số vàng”Mức sinh thay thế - giải pháp then chốt kéo dài cơ hội “dân số vàng”

GiadinhNet - Cơ cấu “dân số vàng" chỉ xuất hiện duy nhất trong lịch sử phát triển dân số khi trải qua thời kỳ quá độ và sau đó không lặp lại.

K.Vân
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
4 việc nhất định phải làm sau sinh

4 việc nhất định phải làm sau sinh

Dân số và phát triển - 5 giờ trước

Việc ở cữ sau sinh rất quan trọng. Chị em nên thực hiện 4 điều này sau sinh để đảm bảo tốt nhất cho sức khỏe nhé!

Con gái 16 tuổi rối loạn kinh nguyệt suốt 4 năm, mẹ trẻ lo lắng không biết vì sao?

Con gái 16 tuổi rối loạn kinh nguyệt suốt 4 năm, mẹ trẻ lo lắng không biết vì sao?

Dân số và phát triển - 22 giờ trước

Có tháng kỳ kinh kéo dài 9 ngày nhưng có tháng thì chỉ 3 ngày là tắt, thậm chí có đợt 3 tháng liên tục con tắt kinh. Mẹ bé lo lắng không biết vì sao con rối loạn kinh nguyệt?

Tổng cục Dân số làm việc với Đoàn công tác Nhật Bản về Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Tổng cục Dân số làm việc với Đoàn công tác Nhật Bản về Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

GiadinhNet – Lãnh đạo Tổng cục Dân số (Bộ Y tế) đã có buổi tiếp và làm việc với Đoàn công tác Nhật Bản thuộc Dự án “Hỗ trợ dự phòng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi áp dụng mô hình Tsuyama” do JICA (Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản) tài trợ.

Hà Nội biểu dương 100 người cao tuổi vận động con cháu thực hiện tốt chính sách dân số

Hà Nội biểu dương 100 người cao tuổi vận động con cháu thực hiện tốt chính sách dân số

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

GiadinhNet – Theo các chuyên gia, người cao tuổi có vai trò rất quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động để con cháu trong gia đình và nhân dân ở khu dân cư chấp hành các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình.

Nghệ An: Tổ chức truyền thông hưởng ứng ngày tránh thai thế giới (26/9)

Nghệ An: Tổ chức truyền thông hưởng ứng ngày tránh thai thế giới (26/9)

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

GiadinhNet - Phòng tránh thai giúp mỗi gia đình có đủ 2 con, không sinh quá nhiều, từ đó, có điều kiện để chăm sóc, giáo dục con cái tốt hơn, nâng cao được đời sống, kinh tế của mỗi gia đình.

Cô gái trẻ đi khám vì khó có con, bác sĩ 'không tin vào mắt mình' khi xem ảnh siêu âm

Cô gái trẻ đi khám vì khó có con, bác sĩ 'không tin vào mắt mình' khi xem ảnh siêu âm

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

Khi xem ảnh siêu âm buồng trứng của nữ bệnh nhân 25 tuổi, bác sĩ đã 'không tin vào mắt mình'.

Làm gì khi có dấu hiệu rong kinh?

Làm gì khi có dấu hiệu rong kinh?

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

Khi bị chảy máu kinh nguyệt nhiều hoặc kéo dài, có thể bạn đã bị rong kinh. Rong kinh nếu để kéo dài có thể gây ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Mất ngủ, mệt mỏi thậm chí nhập viện vì cuồng dâm, làm sao để 'gỡ rối' được tình trạng này?

Mất ngủ, mệt mỏi thậm chí nhập viện vì cuồng dâm, làm sao để 'gỡ rối' được tình trạng này?

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

GiadinhNet – Theo các chuyên gia, cuồng dâm có thể gây ra các hệ lụy xấu như: Nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, tổn thương mối quan hệ xã hội, hôn nhân, ảnh hưởng đến công ăn việc làm, thậm chí có nguy cơ thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Những rủi ro khi mắc bệnh lậu ở phụ nữ mang thai

Những rủi ro khi mắc bệnh lậu ở phụ nữ mang thai

Dân số và phát triển - 4 ngày trước

Lậu là một bệnh lây truyền qua đường tình dục. Mắc bệnh lậu khi mang thai có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị.

Tiết lộ 'bí kíp' sống thọ của phụ nữ Nhật, ngủ là cuối cùng, đầu tiên là điều đáng học hỏi

Tiết lộ 'bí kíp' sống thọ của phụ nữ Nhật, ngủ là cuối cùng, đầu tiên là điều đáng học hỏi

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

Nhật Bản là quốc gia có tuổi thọ cao nhất trên thế giới. Theo số liệu, tuổi thọ trung bình của Nhật Bản năm 2007 là 83 tuổi, trong đó tuổi thọ trung bình của phụ nữ là 86 và nam giới là 79 tuổi.

Top