Công tác DS-KHHGĐ năm 2009: Nỗ lực cho những cơ hội mới

Màn múa rồng tại Hội nghị biểu dương cán bộ dân số cơ sở và Lễ mít tinh kỷ niệm Ngày Dân số Thế giới ngày 9 và 10/7/2009 (Ảnh: Chí Cường).

Bài học từ những thành công

Đẩy mạnh hoạt động, nâng cao chất lượng

Ông Nguyễn Văn Tân, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, mục tiêu nâng cao chất lượng dân số là phấn đấu đạt chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức trung bình tiên tiến thế giới vào năm 2010. Kết quả là chỉ số này đã sớm đạt mục tiêu đề ra và không ngừng tăng lên với cả 3 yếu tố thành phần: Thu nhập bình quân đầu người, tuổi thọ và số năm đi học trung bình đều được cải thiện. Bên cạnh đó, mạng lưới cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS được mở rộng từ TƯ đến địa phương: Trung tâm chăm sóc SKSS có tại tất cả các tỉnh, thành phố và khoa chăm sóc SKSS tại tất cả các trung tâm y tế cấp huyện. Tại cấp xã, 70% trạm y tế đạt chuẩn quốc gia, 95% số xã có nữ hộ sinh hoặc y sĩ sản nhi, 87,4% thôn, bản có nhân viên y tế, 100% thôn, bản, tổ dân phố có cộng tác viên dân số. Đến nay, cả nước đã có 11 bệnh viện chuyên khoa phụ sản, 9 bệnh viện chuyên khoa nhi. Từ năm 2000 - 2008, tỉ số tử vong mẹ giảm từ 100 xuống còn 75 trên 100.000 trẻ đẻ sống; tỉ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi từ 35%o giảm xuống còn 16%o...

Các ý kiến tâm huyết của đại biểu Chi cục DS-KHHGĐ tại Hội nghị giao ban 2009 (Ảnh: HT).

Thứ trưởng cũng lưu ý về vấn đề chất lượng dân số, tỉ số mất cân bằng giới tính khi sinh, vấn đề di cư, việc tận dụng thời cơ “dân số vàng” và các vấn đề thách thức của già hóa dân số... “Chúng ta đánh giá tình hình thực hiện trong năm qua, thấy được cố gắng, kết quả đạt được, nhưng quan trọng hơn là thấy hết những khó khăn, thách thức, bài học kinh nghiệm và đặc biệt là dịp để những người làm công tác DS- KHHGĐ ở địa phương cùng tham gia, đề xuất các ý kiến nhằm triển khai công tác dân số ngày càng hiệu quả hơn, đạt được kết quả cao hơn” - Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy nhấn mạnh.

Tại các hội nghị, hội thảo trong khuôn khổ của Hội nghị giao ban 2009, các đại biểu đã chỉ ra những khó khăn trong công tác DS- KHHGĐ thời gian tới và những năm tiếp theo. Đó là những bất cập về mô hình tổ chức bộ máy, thiếu cán bộ nhất là cán bộ được đào tạo, có kinh nghiệm làm công tác DS-KHHGĐ. Có tới 70% cán bộ hoàn toàn là mới, phải đào tạo, bồi dưỡng liên tục trong thời gian qua. Các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng dân số, can thiệp tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn còn trong quá trình thí điểm. Bên cạnh đó, hầu hết các địa phương thuộc khu vực miền núi phía Bắc, Tây Nguyên đã không đạt được mức sinh thay thế, 25/63 tỉnh mức sinh còn khá cao. Số sinh trong 9 tháng đầu năm 2009 đã tăng khá lớn so với cùng kỳ năm 2008... Công tác truyền thông vẫn gặp những khó khăn như hình thức chưa phù hợp với đối tượng. Việc phối hợp với các ban ngành, đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động ở một số địa phương chưa thường xuyên và hiệu quả thấp. Chất lượng dịch vụ chăm sóc SKSS/ KHHGĐ còn khó khăn, đặc biệt khoảng cách giữa thành thị và vùng sâu còn khá xa. Cơ sở dữ liệu dùng chung về dân số cho cả nước chưa thực hiện được. Chất lượng về độ tin cậy chưa cao; năng lực dự báo chưa tốt. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng chỉ ra những khó khăn của việc triển khai Đề án 52 như thời gian triển khai gấp, nhiều địa phương lúng túng trong việc phân bổ kinh phí do chưa có đầu mục, cơ chế...

Tại Hội nghị Giao ban công tác DS- KHHGĐ, phần lớn các đại biểu cho rằng, vẫn nên duy trì việc giảm sinh và chú trọng nâng cao chất lượng dân số. Trong đó, không chỉ chủ yếu chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em mà trong 10 năm tới, phải chăm lo cho phụ nữ, trẻ em trong độ tuổi trưởng thành. Về tổ chức bộ máy, các đại biểu đề nghị TƯ cần sớm tổ chức nghiên cứu, đánh giá mô hình, sớm tham mưu với các cấp có thẩm quyền để mô hình tổ chức bộ máy đạt hiệu quả cao nhất. Các ý kiến cũng đều nhất trí với định hướng chung, các mục tiêu, hoạt động và các biện pháp thực hiện của kế hoạch chương trình mục tiêu quốc gia DS- KHHGĐ năm 2010 của Tổng cục DS- KHHGĐ đưa ra.

TS Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của Thứ trưởng và các góp ý thảo luận của các đại biểu. TS Trọng cũng cho biết, công tác dân số thời gian tới cần cố gắng duy trì mức sinh 1,8 – 2 con, nếu dưới hoặc vượt quá mức sinh này đều đáng báo động. Bên cạnh đó, tỉ lệ mất cân bằng giới tính đang là thách thức lớn đối với ngành dân số trong giai đoạn tới cũng cần được tập trung giảm thiểu, ngăn ngừa. Để vượt qua, đảm bảo mức tăng dân số hợp lý, nâng cao chất lượng dân số và cải thiện tình trạng SKSS... đòi hỏi nỗ lực lớn của ngành dân số, y tế, sự phối hợp chặt chẽ của nhiều cấp, nhiều ngành.

Hà Thư - Huyền Trang