Công tác DS-KHHGĐ ở Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang: Nỗ lực để chuyển mình

Những kết quả khả quan

Không phải làm năm nay, sang năm hưởng "Công tác dân số không phải làm năm nay sang năm hưởng, kết quả thấy ngay mà phải 10, 15 thậm chí 20 năm sau mới thấy kết quả. Ví dụ chuyện mất cân bằng tỉ số giới tính khi sinh, phải 15 - 20 năm sau mới thấy hết hệ lụy. Phải có tư duy chiến lược, dài hạn. Thế hệ sau sẽ phải trả giá, nếu chúng ta không làm tốt vấn đề này từ bây giờ" . TS Dương Quốc Trọng (Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ)

Kết quả đầu tiên có thể thấy rõ tại cả 3 tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang là những khó khăn đã dần được giải quyết, lấy lại được đà suy giảm trong thời gian qua. Công tác DS-KHHGĐ được các cấp ủy Đảng, chính quyền đặc biệt coi trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND được thể hiện bằng các văn bản, chỉ thị, nghị quyết nhằm tăng cường công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn. Ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ được thành lập và kiện toàn từ cấp tỉnh đến cấp xã với sự tham gia tích cực của các ban, ngành, đoàn thể. Tổ chức bộ máy cán bộ ngành dân số ở địa phương từng bước được ổn định, củng cố. Cao Bằng là một tỉnh khó khăn nhưng trong năm 2010, đã bổ sung 1,628 tỉ đồng ngân sách địa phương cho công tác DS-KHHGĐ.

Về chỉ tiêu biên chế cho Trung tâm DS-KHHGĐ tuyến huyện, tính đến thời điểm này có lẽ Lạng Sơn là cao nhất trong cả nước. Trong khi các tỉnh khác chỉ tiêu biên chế cho Trung tâm DS-KHHGĐ tuyến huyện là 5 - 6 người, thì tại Lạng Sơn chỉ tiêu này là 10. Còn về chế độ phụ cấp của cán bộ chuyên trách (CBCT) dân số xã, hiện tại CBCT ở Bắc Giang đang được hưởng 2 nguồn phụ cấp do UBND xã trả theo Nghị định 121 và phụ cấp do Trung tâm DS-KHHGĐ huyện chi trả theo Chương trình mục tiêu Quốc gia.

Khó khăn - chung và riêng

Dù có những thuận lợi trên, song công tác DS-KHHGĐ tại Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang đều đứng trước những khó khăn chung của các tỉnh miền núi: Đường sá đi lại khó khăn, đời sống kinh tế người dân còn thấp, tỉ lệ đói nghèo còn cao, trình độ dân trí thấp...

Các số liệu cho thấy, tỉ suất sinh thô và tổng tỉ suất sinh (số con trung bình của phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ - TFR) của các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang đều ở mức trung bình, thấp. Tuy nhiên, trong 5 tháng đầu năm 2010, chỉ riêng Lạng Sơn duy trì được đà giảm tỉ lệ sinh và tỉ lệ sinh con thứ 3, còn Cao Bằng và Bắc Giang, hai chỉ số này tăng hơn so với cùng kỳ năm trước.

Tỉ số giới tính khi sinh cao - Theo Tổng điều tra Dân số và nhà ở 2009, tỉ số giới tính khi sinh tại Lạng Sơn là 116,7 trẻ trai/100 trẻ gái. Tại huyện Chi Lăng, năm 2008 tỉ số này là 136/100 và năm 2009 là 123/100 . - Báo cáo của Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Bắc Giang cho thấy, tỉ số giới tính khi sinh năm 2009 là 122/100, cao hơn 3 điểm so với năm 2008. 5 tháng đầu năm 2010, ước tính tỉ số này là 118/100. Cá biệt có một số huyện, tỉ lệ này cao như huyện Lục Nam là 135/100 (năm 2009 là 126/100) và Yên Thế là 131/100.

Một vấn đề đáng lo ngại nữa cần được quan tâm ở 2 tỉnh Lạng Sơn và Bắc Giang là tỉ số giới tính khi sinh có chiều hướng tăng cao. Theo nhận định của ông Bùi Văn Hải - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang thì việc mất cân bằng giới tính tại tỉnh có biểu hiện đáng phải quan tâm. Đặc biệt, nhiều người dân ở các vùng sâu, vùng xa như Sơn Động đã tìm đến các huyện khác, nơi có kỹ thuật siêu âm phát triển để "soi" thai nhi, nhằm biết giới tính. Theo ông Hải, thời gian tới, Bắc Giang cần kiểm soát tình trạng lạm dụng kỹ thuật để sinh con theo ý muốn. Đồng thời, cần giáo dục người dân về việc con trai cũng như con gái; tăng cường kiểm tra, thanh tra các cơ sở y tế nhằm ngăn ngừa tình trạng này.

Thích ứng với cơ cấu dân số

Trong chuyến công tác này, TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ đã cảm ơn và đánh giá cao sự quan tâm, chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy, HĐND, UBND cả 3 tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang đối với công tác DS-KHHGĐ.

Đối với các Chi cục DS-KHHGĐ các địa phương, TS Trọng nhắc nhở: Công tác DS-KHHGĐ thời gian tới có nhiều thách thức và khó khăn, nếu chủ quan, lơ là sẽ không hoàn thành được các chỉ tiêu được giao. Đặc biệt, công tác dân số là khoa học, bản chất của công tác dân số là việc tuyên truyền vận động, giáo dục thuyết phục người dân tự nguyện tự giác chấp hành đường lối chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước - đây là biện pháp bền vững để thay đổi hành vi của người dân.