Công tác DS-KHHGĐ tại Thừa Thiên Huế-Quảng Trị-Quảng Bình (cuối): Thách thức kép

Tại 7 Trung tâm DS-KHHGĐ của tỉnh Quảng Bình hiện chỉ có 28 cán bộ viên chức đảm nhiệm toàn bộ công việc. So với mức chung của cả nước, con số này rất khiêm tốn. Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Quảng Bình, đến nay vẫn chưa tuyển được cán bộ chuyên trách trở thành viên chức trạm y tế xã.

Tổng cục trưởng Dương Quốc Trọng tặng quà cho cán bộ chuyên trách dân số huyện Hải Lăng - Quảng Trị. Ảnh: Võ Thu

Chị Trương Thị Hiệp - cán bộ chuyên trách dân số xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình chia sẻ: "Năm 2010, tỷ lệ sinh con thứ 3 của xã là 13,8% nhưng không thể khẳng định được tính ổn định của tỷ lệ này, do năm ngoái là năm Dần, người dân ngại sinh. Quý 1/2011, xã Nhân Trạch đã có 18 trẻ được sinh ra, 1 cháu trong đó là con thứ 3".

Một vấn đề mới xuất hiện nhưng rất nan giải tại 3 tỉnh Bắc Trung bộ là mức chênh lệch giới tính khi sinh đang ngày càng có xu hướng gia tăng. Tại Quảng Trị, tỷ lệ này là 108 bé trai/100 bé gái, tại Huế là 110/100, tại Quảng Bình, theo báo cáo của Trung tâm DS - KHHGĐ 7 huyện, thành phố, năm 2010 là 129,6 bé trai/100 bé gái. Cá biệt một số huyện có mức chênh lệch cao như thành phố Đồng Hới: 139,3/100; Bố Trạch: 140/100... Ông Trần Đình Dinh - Chủ tịch UBND thành phố Đồng Hới bày tỏ quan điểm: "Càng đô thị hóa bao nhiêu thì tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh càng cao bấy nhiêu. Thậm chí, trong tư tưởng của người dân đã có sự tính toán trong việc lựa chọn giới tính khi sinh".

Tại Quảng Bình, Quảng Trị, dân số vừa trẻ lại vừa già, tỷ lệ phụ thuộc 2 đầu khá lớn. Trong khi tỷ lệ trẻ em dưới 15 tuổi của cả nước là 25%, thì Quảng Trị cao tới 29,9% và Quảng Bình đạt 27%, gần bằng trung bình chung của cả nước cách đây 10 năm. Điều này báo hiệu trong 10 năm tới, số lượng bước vào độ tuổi sinh đẻ rất cao. Trong khi đó, tỷ lệ người cao tuổi (trên 65 tuổi) của Quảng Trị chiếm 8,4% dân số toàn tỉnh, Quảng Bình là 7,6%, trong khi chung cả nước là 6%. Nguyên nhân của tình trạng này đồng thời đã gây nên thách thức mới cho 2 tỉnh Quảng Bình - Quảng Trị là do số người trong độ tuổi lao động đã di chuyển sang các tỉnh khác. 

Một thách thức kép khác, đó là chất lượng dân số ở các tỉnh Bắc Trung bộ còn ở mức rất khiêm tốn. Tỷ lệ chết trẻ em dưới 1 tuổi còn cao, trong khi cả nước tỷ lệ này là 16%o thì ở Quảng Trị, tỷ lệ này đạt 38%o, cao hơn mức trung bình của cả nước cách đây 10 năm (37%o); ở Huế là 26%o. Thách thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản còn rất lớn.

Đối với ngành Dân số các tỉnh, Tổng cục trưởng chia sẻ: Chất lượng dân số của các tỉnh miền Trung vẫn còn ở mức rất khiêm tốn, một phần do hệ quả của chiến tranh. "Cùng với các tỉnh miền Trung nói chung, chỉ số già hóa tại Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế cao hơn các tỉnh khác. Điều đó nói lên rằng trong thời gian tới, chúng ta phải tính đến phép giải bài toán để đáp ứng nhu cầu của nhóm dân số này. Bởi chăm sóc 1 đồng cho trẻ em thì chăm sóc cho người già cần đến 8 đồng" - Tổng cục trưởng nhấn mạnh.

Đối với Thừa Thiên Huế, Tổng cục trưởng chia sẻ: Tỷ suất sinh thô của tỉnh ở mức thấp nhưng tổng tỷ suất sinh lại cao. Tỷ số giới tính khi sinh năm 2010 đạt 110 bé trai/100 bé gái - giới hạn chung về tỉnh có tỷ số giới tính cao. Trong thời gian tới không được để con số này tăng lên, tránh ảnh hưởng đến chất lượng giống nòi trong tương lai. Cần có những chính sách thích hợp để tận dụng cơ cấu dân số vàng, nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn lực.

 Võ Thu