Cư sĩ Lý Tứ: Mục tiêu của tu tập để đạt được trí tuệ

Cư sĩ Lý Tứ: Phật đạo không mê tín hay mị dân

Chào thầy Lý Tứ, rất hiếm một cư sĩ tại gia nào trong hai năm liền có thể ra nhiều đầu sách về đề tài Phật đạo như thế! Ông có sự chuẩn bị cho việc hệ thống đề tài mỗi đầu sách khi xuất bản không? Những đầu sách của ông có chủ định hướng tới những đối tượng tu tập đạt trình độ cơ bản nào không?

- Trong hơn hai năm qua, tôi đã trình làng 8 đầu sách viết về Phật đạo! Đây là những tư liệu tôi viết dành cho học trò Lý Gia học tập từ những năm 2010 kéo dài đến hôm nay. Ban đầu, những tư liệu này chỉ mang tính nội bộ, tôi không có ý định phát hành rộng rãi. Nhưng rồi được bạn bè khuyến khích giúp đỡ, nhận thấy cơ duyên tốt đã đến, thế là các tư liệu này được xuất bản như những gì mọi người đã thấy. Cơ duyên như vậy, nên việc xuất bản có tính "tuỳ duyên". Vì đây là tư liệu học tập, nên các đầu sách đã xuất bản là giáo trình tu tập từ thấp lên cao được trình bày qua nhiều cách viết khác nhau!

Đọc sách đã khó, đọc sách Phật đạo còn khó hơn nếu không có kiến thức căn bản. Phần lớn người tu tập tin vào tâm linh, mê tín. Những cuốn sách mượn tư tưởng Phật giáo để truyền tải nội dung đậm chất mê tín, tâm linh, mị dân ngày một nhiều. Là một người nghiên cứu Phật đạo 30 năm, ông có thấy việc định hướng cho người tu tập bắt đầu việc tu từ đâu và kết quả đạt được cuối cùng là như thế nào chưa? Vì trong sách ông viết, ông luôn nhấn mạnh mục tiêu cho người tu tập sẽ phải đạt được, chứng được quả vị gì trong Phật đạo?!

- Phật đạo là một nền giáo dục! Nên Phật đạo gồm đủ các đặc điểm của giáo dục, đó là dựa vào các luận cứ có tính khoa học, chuyển hoá người học từ nhận thức đến thực tế cuộc sống…cho nên Phật đạo không mê tín hay mị dân!

Vì Phật đạo là một nền giáo dục nên Phật đạo có những mục tiêu cụ thể của nó! Các mục tiêu này giúp người học thành tựu từ thấp lên cao và đạt được mục đích sau cùng. Ta có thể tạm hiểu Phật đạo có những mục tiêu cơ bản như sau:

- Mục tiêu 1: Giúp người hết khổ!

- Mục tiêu 2: Giúp người hết phiền não, mê mờ!

- Mục tiêu 3: Chỉ cho người tìm thấy niềm vui trong chính họ!

- Mục tiêu 4: Dạy người thành tựu trí tuệ xuất thế gian!

Trong mỗi mục tiêu có một số quả vị, quả vị cuối cùng của Phật đạo là thành tựu trí tuệ từ sự giác ngộ rốt ráo, ta quen gọi là "thành Phật"! Tu tập trong Phật đạo để trở thành một người có trí tuệ, Phật đạo gọi là "Duy tuệ thị nghiệp"!

Trong những cuốn sách ông viết, nổi bật là: Tâm Pháp, Phật giáo và Thiền, Vô đối môn ... ông nhấn mạnh rằng bất cứ một người tu hành nào muốn thành tựu bất kỳ quả vị trong Phật đạo, đều phải trải qua Tứ diệu đế và đều phải: Văn - Tư - Tu mới "thấm" được Phật pháp. Sự khác nhau căn bản giữa Phật đạo (đạo trí tuệ) và Phật pháp là gì, thưa ông?

Phật pháp: Là chân lý mà đức Phật đã tìm thấy và tuyên thuyết.

Phật đạo: Là con đường đưa ta thể nhập chân lí ấy bằng chính trí tuệ của mình!

Theo tôi, Đức Phật của 2500 năm trước là một vị thầy có trí tuệ siêu việt, người xưa gọi là "đại giác"!

Làm thế nào để ông biết học trò mình là một vị tu hành đã đạt quả vị nào trong Phật đạo? Vì thưa ông, thuộc lý thuyết văn tự như cháo chảy thì dễ, thực hành những lời Phật dạy để vị tu hành và giáo pháp là không phải dễ. Ông có thể chia sẻ kỹ hơn được không?

Để có thể biết các học trò của mình đã thành tựu đến đâu trong học tập, tôi có cách kiểm tra riêng về chuyên môn! Ta có thể tạm hiểu cách kiểm tra ấy như sau:

Mỗi giai đoạn học tập, người học sẽ có những thành tựu nhất định, các thành tựu đó đã biến người học trở thành một con người mới hơn và trí tuệ hơn, ta quen gọi là "thể nhập cảnh giới". Mỗi cảnh giới lại có những nét đặt thù mà cảnh giới khác không có! Ví dụ con cá có thể thong dong dưới nước, con chim thong dong bay liệng, con trùn ở, sinh sống tự tại trong đất… Và mỗi loài vật lại có tiếng kêu, tập tính riêng, loài khác không thể bắt chước! Từ những đặc điểm trên, chỉ cần thoáng thấy cách thể hiện, chỉ cần nghe họ trình bày là lập tức nhận ra cảnh giới hiện tại của họ là gì!

Muốn cầu đạo trí tuệ điều trước tiên phải bình tĩnh, không chạy theo đám đông

Điều kiện cần và đủ gì để tu tập đến đích cuối cùng với nhau? Là một bậc cư sĩ tại gia, bậc thầy có hàng ngàn học trò tôn kính, ông có lời nhắn nhủ gì tới những người còn đang khát khao cầu đạo nhưng không biết bắt đầu từ đâu không?

Để có thể giúp nhau tu tập đến đích cuối cùng, người thầy phải là người đã đến đích cuối cùng, và học trò phải là người ham thích và đủ năng lực học tập!

Nếu phải nhắn nhủ với người khát khao cầu đạo nhưng không biết bắt đầu từ đâu, tôi xin có vài lời sau: Phật đạo là đạo trí tuệ, muốn cầu đạo trí tuệ điều trước tiên phải bình tĩnh, không chạy theo đám đông, không choáng ngợp trước hào quang của bất kì một ai, không tin nghe mù quáng, không hồ đồ trước những triết lí "tưởng chừng cao siêu" nhưng "không thực tế" và "rỗng tuếch"! Mà, mọi thứ phải được suy xét thận trọng bằng chính tư duy thấu đáo của mình, được làm rõ bằng những phản biện khoa học, được minh chứng thông qua các kết quả thực tế từ cách dạy và học!

Tìm hiểu các mục tiêu của Phật đạo là gì? Những ai có thể giúp ta lần lượt đạt được các mục tiêu đó từ thấp lên cao, người đó chính là người sẽ giúp ta học tập hiệu quả! Người như vậy nhất định sẽ chỉ cho ta việc học tập sẽ bắt đầu từ đâu, vì rằng "cái được gọi là khởi đầu của Phật đạo" thường thì "không ai giống ai"!

Xin cám ơn ông về cuộc trò chuyện này.