Cuộc đua vào lớp 10 “nóng” dần, phụ huynh Hà Nội vẫn thấp thỏm chờ chốt môn thứ 3

Nơi ổn định, nơi thử thách với bài thi tổ hợp

Thời điểm này, không khí ôn tập của học sinh lớp 9 tại nhiều tỉnh, thành đã bước vào giai đoạn cao điểm. Việc các địa phương sớm công bố phương án tuyển sinh, môn thi và cấu trúc đề được xem là yếu tố quan trọng giúp học sinh chủ động xây dựng kế hoạch ôn luyện.

Tại TP.HCM, Sở GD-ĐT đã công bố phương án thi vào lớp 10 năm học 2026-2027 với ba môn thi bắt buộc: Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Những thí sinh đăng ký vào lớp chuyên hoặc tích hợp sẽ thi thêm bài thi bổ sung. Cấu trúc đề thi, phạm vi kiến thức cũng đã được công bố từ tháng 10/2025, giúp học sinh có định hướng rõ ràng trong quá trình ôn tập.

Đà Nẵng cũng lựa chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ 3, tiếp tục giữ ổn định phương án thi như các năm trước. Theo lãnh đạo ngành giáo dục địa phương, việc duy trì ổn định môn thi nhằm giảm xáo trộn, tạo tâm lý yên tâm cho học sinh và phụ huynh. Việc công bố sớm môn thi được nhiều phụ huynh đánh giá là giúp con em “biết mình cần tập trung vào đâu”, tránh tình trạng học dàn trải trong giai đoạn nước rút.

Trong khi nhiều địa phương đã dần làm rõ phương án thi vào lớp 10, thì tại Sơn La, dư luận đặc biệt quan tâm tới bài thi tổ hợp - địa phương này cũng là nơi đầu tiên dự kiến lựa chọn môn thi tổ hợp trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10. Theo ông Nguyễn Văn Chiến - Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Sơn La, ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, học sinh dự kiến sẽ làm thêm một bài thi tổ hợp gồm kiến thức các môn Lịch sử - Địa lý, Khoa học tự nhiên và Tiếng Anh, theo hình thức trắc nghiệm.

Ngành giáo dục Sơn La lý giải, phương án này nhằm phù hợp với định hướng đánh giá năng lực toàn diện, hạn chế tình trạng học lệch, học tủ, đồng thời giúp học sinh duy trì việc học đều các môn.

Tuy nhiên, trên các diễn đàn dành cho phụ huynh và trên mạng xã hội, chủ trương thi bài tổ hợp tại Sơn La cũng làm dấy lên nhiều băn khoăn. Chị Mai Lan, phụ huynh có con học lớp 9 tại TP. Sơn La, chia sẻ: “Trước đây gia đình còn có thể tập trung cho con học thêm một môn. Nay môn nào cũng quan trọng, trong khi thời gian và điều kiện có hạn. Chỉ cần con yếu một môn là nguy cơ điểm thấp đã rất rõ, đặc biệt với học sinh vùng cao còn nhiều thiệt thòi”.

Cùng quan điểm, anh Hoàng Hùng cho rằng, mục tiêu giáo dục toàn diện là đúng, nhưng cách triển khai có thể tạo thêm áp lực cho học sinh. “Các em phải ôn tập cùng lúc quá nhiều môn với khối lượng kiến thức lớn. Trong khi đó, chưa có cơ sở khoa học giáo dục rõ ràng cho thấy thi nhiều môn sẽ đánh giá năng lực tốt hơn. Nhiều quốc gia đang có xu hướng tinh giản, tập trung vào năng lực cốt lõi thay vì dàn trải”, anh Hùng nêu ý kiến.

Chị Trần Nga cũng bày tỏ băn khoăn khi dẫn lại ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội về yêu cầu giảm áp lực thi cử cho học sinh. Theo chị, nếu học sinh vẫn phải thi tới 8 môn dưới hình thức bài tổ hợp, thì mục tiêu giảm áp lực thi vào lớp 10 sẽ khó đạt được. “Cách làm này không những không giảm tải mà còn khiến cả học sinh và phụ huynh thêm lo lắng”, chị nói.

Trước những băn khoăn này, ông Nguyễn Văn Chiến nhấn mạnh bài thi tổ hợp được thiết kế với mức độ phù hợp, chủ yếu ở mức nhận biết và thông hiểu, không nhằm gây áp lực cho học sinh. Đề tham khảo đã được gửi tới các trường để giáo viên và học sinh làm quen, tổ chức thi thử, giúp học sinh chủ động chuẩn bị từ sớm, tránh tâm lý “đánh cược” vào một môn duy nhất.

Phụ huynh Hà Nội thấp thỏm chờ chốt môn thi thứ 3

Trong bức tranh chung, Hà Nội là địa phương thu hút sự chú ý đặc biệt khi đến thời điểm này vẫn chưa công bố môn thi thứ 3. Hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn đã được xác định, nhưng môn thi còn lại vẫn đang trong quá trình xây dựng phương án, chờ phê duyệt.

Theo lãnh đạo Sở GD-ĐT Hà Nội, việc chưa công bố không phải do chậm trễ mà bởi ngành đang cân nhắc kỹ lưỡng nhằm đảm bảo phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục, hạn chế tình trạng học lệch, học tủ. Nhiều năm qua, Hà Nội thường công bố môn thi thứ 3 vào cuối tháng 3, vẫn nằm trong khung thời gian cho phép theo quy định của Bộ GD-ĐT.

Dù vậy, tâm lý chờ đợi vẫn đang tạo ra không ít áp lực cho phụ huynh và học sinh. Em Nhật Minh, học sinh lớp 9 tại phường Thanh Trì, chia sẻ: “Nhìn bạn bè ở TP.HCM hay Đà Nẵng đã biết rõ thi môn gì, có lộ trình ôn tập rất cụ thể, em cũng sốt ruột. Em thì vẫn phải học đều tất cả các môn, vừa đúng định hướng của nhà trường, nhưng cũng rất áp lực vì không biết nên dồn sức vào đâu nhiều hơn”. Không ít em chia sẻ cảm giác lo lắng khi kỳ thi ngày càng đến gần nhưng mục tiêu cụ thể vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.

Một phụ huynh khác cũng bày tỏ: “Không ai muốn con học lệch, nhưng thực tế thời gian có hạn. Nếu biết sớm môn thi thứ 3, phụ huynh còn chủ động sắp xếp kế hoạch học thêm, ôn tập hợp lý cho con”. Tâm lý “vừa học vừa chờ” đang khá phổ biến trong học sinh lớp 9 tại Hà Nội.

Thực tế, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 luôn được xem là một trong những kỳ thi căng thẳng nhất đối với học sinh phổ thông, bởi tính cạnh tranh cao, đặc biệt tại các đô thị lớn. Ở Hà Nội, mỗi năm có hàng chục nghìn học sinh không trúng tuyển vào các trường THPT công lập, buộc phải lựa chọn hướng đi khác.

Theo Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT, các địa phương được quyền lựa chọn môn thi thứ 3 hoặc bài thi tổ hợp, nhưng phải công bố chậm nhất vào ngày 31/3 hằng năm. Điều này đồng nghĩa, từ nay đến cuối tháng 3, môn thi thứ 3 tại Hà Nội vẫn là “ẩn số” khiến nhiều gia đình tiếp tục trong trạng thái chờ đợi.

Trong lúc chờ phương án chính thức, ngành giáo dục Hà Nội tiếp tục khuyến cáo học sinh lớp 9 duy trì việc học tập toàn diện, bám sát chương trình chính khóa, tránh học lệch. Tuy nhiên, với phụ huynh, sự thấp thỏm vẫn là điều khó tránh khỏi trong bối cảnh “cuộc đua vào lớp 10” ngày càng nóng.

Thực tế cho thấy, mỗi địa phương đang lựa chọn một cách tiếp cận khác nhau trong tổ chức tuyển sinh vào lớp 10: nơi công bố sớm để học sinh chủ động ôn tập, nơi thử nghiệm bài thi tổ hợp nhằm hướng tới đánh giá năng lực toàn diện và cũng có địa phương thận trọng trong từng bước để tránh hệ lụy học lệch, học tủ.

Tuyển sinh vào lớp 10 không chỉ là câu chuyện kỹ thuật tổ chức thi cử mà còn là vấn đề tác động trực tiếp tới hàng triệu gia đình. Mọi phương án lựa chọn môn thi hay bài thi tổ hợp cần được xây dựng trên cơ sở khoa học, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và có lộ trình ổn định. Quan trọng hơn, chính sách phải hướng tới mục tiêu giảm áp lực cho học sinh, tạo điều kiện để các em học thật, hiểu thật và phát triển toàn diện, thay vì bị cuốn vào vòng xoáy ôn luyện nặng nề do sự thay đổi thiếu nhất quán.