Đề án 52 sau 2 năm triển khai: Đưa dịch vụ về với cư dân biển, đảo

Sau 2 năm hoạt động, Đề án đã đạt được những kết quả khả quan, tuy nhiên, vẫn còn đó những thách thức đang chờ đợi.

Hai trong một

Cán bộ dân số cơ sở phát tài liệu truyền thông cho ngư dân ở vùng biển Kiên Giang trong khuôn khổ Đề án 52. Ảnh: Dương Ngọc.

Theo báo cáo mới nhất của Ban Quản lý các dự án thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia, Tổng cục DS-KHHGĐ: Sau 2 năm hoạt động, 28/28 tỉnh, thành (100%) ven biển trực thuộc Trung ương đã phê duyệt Đề án 52 giai đoạn 2009-2020. 100% các tỉnh đã thành lập Ban quản lý Đề án cấp tỉnh. 151 quận, huyện thành lập Ban quản lý cấp huyện.

Đặc biệt, có 11/28 tỉnh, thành phố hỗ trợ thêm kinh phí từ nguồn của địa phương (Hải Phòng, Thái Bình, Ninh Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế, Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận, Bình Thuận và Kiên Giang) với tổng kinh phí hơn 6 tỷ đồng.

Đến nay, 28 tỉnh, thành phố ven biển trực thuộc Trung ương đã thành lập 169 đội Lưu động y tế - KHHGĐ. Bình quân mỗi đơn vị huyện có 1 đội lưu động. 17 tỉnh, thành đã thành lập 1 đội lưu động tuyến tỉnh để hỗ trợ kỹ thuật cho đội lưu động tuyến huyện. Đội lưu động tổ chức truyền thông, tư vấn và cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, KHHGĐ; chăm sóc SKSS cho các nhóm đối tượng của đề án.

Tổng cục DS- KHHGĐ đã phối hợp với các cơ quan tư vấn như: Học viện Quân y, Đại học Y Hải Phòng, Viện Y học biển thiết kế và thử nghiệm 5 mô hình đặc thù vùng biển, đảo và ven biển. Đến nay, các mô hình đã hoàn thành giai đoạn 1 (khảo sát, thiết kế mô hình), đang triển khai thử nghiệm tại một số địa phương. Dự kiến tháng 12/2011 sẽ hoàn thành việc báo cáo đánh giá Mô hình mẫu sau thử nghiệm và phê duyệt mô hình mẫu có hiệu quả để cho nhân rộng ra các địa bàn Đề án.

Cán bộ dân số cơ sở phát tài liệu truyền thông cho ngư dân ở vùng biển Kiên Giang trong khuôn khổ Đề án 52. Ảnh: Dương Ngọc

Nhiều thách thức chờ đợi

Mặc dù đã đạt được kết quả khả quan, tuy nhiên, theo báo cáo, trong số 28 tỉnh chưa đạt mức sinh thay thế trên cả nước, có 12 tỉnh ven biển chưa đạt chỉ tiêu này. Cũng trong năm 2010, vẫn còn 26 tỉnh có tỷ suất sinh thô cao hơn mức trung bình cả nước, trong đó có 6 tỉnh ven biển là: Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Nam, Ninh Thuận. Cả nước có 35 tỉnh, thành có tỷ số giới tính khi sinh ở mức cao trên 110, trong đó có 18 tỉnh, thành phố ven biển.

Lý giải cho sự tăng nhanh đột biến này là do ở các vùng biển, đảo và ven biển, nhu cầu sinh con của các cặp vợ chồng còn cao, nhất là sinh con trai. Theo kết quả khảo sát về những yếu tố phong tục tập quán, nghề nghiệp tác động tới thái độ, hành vi sinh sản và chăm sóc SKSS của người dân vùng biển, đảo và ven biển do Viện Xã hội học (thuộc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh) phối hợp với Tổng cục DS - KHHGĐ thực hiện năm 2009 cho thấy: Có tới 95,97% số người trong độ tuổi sinh đẻ ở vùng ven biển được hỏi muốn sinh con trai để có người nối dõi; 76,08% để có chỗ dựa về kinh tế, do đặc thù lao động nghề biển. Vì vậy, thực hiện mục tiêu giảm sinh ở các xã ven biển vẫn là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Để nâng cao chất lượng sống của cư dân biển đảo, trong thời gian tới, ngành Dân số cần đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục nhân dân vùng ven biển nhằm nâng cao nhận thức và chuyển đổi hành vi có lợi trong việc chăm sóc sức khoẻ cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

"Chúng tôi đã trích một phần ngân sách tỉnh hỗ trợ hàng năm (hơn 5,5 tỷ đồng) để triển khai mô hình "Đội truyền thông lưu động", đi trước một bước so với Đội lưu động thuộc Đề án 52. Chúng tôi còn sử dụng loa đài di động đi tới tận vùng khó khăn, phát tài liệu tuyên truyền. Bà con vừa làm vừa nghe, rất hiệu quả".   Bà Hoàng Thị Tâm Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS- KHHGĐ tỉnh Thừa Thiên  Huế   "Chị em  không chỉ được đáp ứng mọi dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tại địa  phương mà khi đi cư trú hay làm việc tại bất kỳ địa bàn nào trong diện thụ hưởng Đề án 52 tại Hải Phòng đều được đáp ứng nhu cầu. Đây là một điều hết sức nhân văn!".    Ông Nguyễn Đức Tuynh Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hải Phòng  "Nhờ có Đề án 52, người dân đã được tư vấn, cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/ KHHGĐ. Thay vì phải đến cơ sở y tế xa xôi thì đã được Đội lưu động cung cấp tại các điểm nơi sinh sống và làm việc". Chị Trương Thị Hiệp Cán bộ chuyên trách DS xã Nhân Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình

Võ Thu