Để bữa cơm tất niên không trở thành cuộc chiến

 

Gia đình ông Báu ở Bắc Giang là một ví dụ. Vợ chồng ông Báu sinh được 7 người con trai. Sáu người đi xa làm ăn và lập gia đình. Người ở Nghệ An, người ở Đồng Nai, người ở Sài Gòn... Duy chỉ có người con thứ ba là ở nhà với ông bà.

Bữa cơm tất niên năm ngoái, anh em từ Bắc chí Nam tụ tập về quê đông đủ. Mặc dù 7 anh em mỗi người mỗi tính, mỗi người một ý nhưng buổi “họp tổng kết” ban đầu cũng diễn ra suôn sẻ. Mỗi người báo cáo việc làm ăn và chia sẻ chuyện gia đình. Trong 7 anh em thì người anh cả và anh thứ 3 (người con thay anh trưởng chăm sóc bố mẹ, lo chuyện cúng giỗ) là nghèo nhất. Người con trai thứ ba có một đứa con bị bệnh hiểm nghèo, rất cần đến sự đóng góp của tất cả anh em trong gia đình để chữa trị cho cháu. Chuyện sẽ chỉ dừng lại ở đó nếu như 7 anh em họ không quay sang chỉ trích nhau.

Bắt đầu là việc anh Hải, người con thứ 7 quay sang chỉ trích anh Bình, người anh kề mình rằng: “Ông giàu có nhưng chẳng giúp gì được anh em. Cháu nó bệnh nặng thế mà bao lâu nay chẳng gửi cho nó được đồng nào”. Anh Bình bị em chỉ trích cũng thấy nóng mặt, lại có tý hơi men trong người nên đã lớn tiếng: “Mày thì biết cái gì mà nói, từ trước đến giờ tao không lo cho gia đình bố mẹ thì ai lo”...

Cứ thế họ lời qua tiếng lại. Kết thúc là tiếng đập bàn đập ghế, tiếng chén vỡ và những lời rủa nhau là “ngu ngốc”, “khốn nạn”, “mất dạy”... Các bà vợ can ngăn không được chỉ còn biết chạy dạt sang nhà hàng xóm lánh nạn.

Anh Bình vốn là người giàu nhất trong 7 anh em. Nhưng anh quá vô tư, tiền đưa hết cho vợ quản lý. Chị Huyền, vợ anh Bình lại tham lam, không muốn mất tiền cho ai, đặc biệt với anh em bên chồng. Theo mong muốn của hầu hết anh em trong nhà, anh Bình là người có điều kiện kinh tế thì phải đóng góp lớn hơn mọi người nhưng anh Bình lại không làm được. Vì tất cả tiền bạc của anh đều do vợ nắm giữ. Ngay cả dịp Tết, mang tiếng giàu có nhưng khi về quê, vợ anh chỉ mua vỏn vẹn một gói mì chính, một gói hạt nêm và một gói cà phê biếu bố mẹ.

Anh Hải thẳng tính, nhìn cách ứng xử của vợ chồng anh trai đã nói thẳng mặt mà không kiêng nể. Người anh cả lại nghèo, vay tiền anh Bình chưa trả nên không thể điều khiển được cuộc họp tất niên gia đình theo mong muốn. Bởi vậy mà bữa tất niên của gia đình họ trở thành cuộc chiến, khiến cho không khí gia đình phủ một màu u ám trước khi tiếng chuông đồng hồ điểm giờ phút Giao thừa.

 

Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Hồng Lê, Trung tâm Tư vấn Tuổi trẻ hạnh phúc và Kỹ năng cuộc sống, không phải gia đình nào tổ chức họp tổng kết trong bữa tất niên đều xảy ra chuyện phức tạp như gia đình ông Báu.

“Bữa cơm tất niên chỉ đẹp khi anh chị em trong nhà biết kính trên nhường dưới. Nếu anh em không hòa thuận, buổi tổng kết này có thể là dịp để tôn ti trật tự trong gia đình đảo lộn, xảy ra cãi vã, ẩu đả”, chuyên gia tư vấn Nguyễn Hồng Lê, Trung tâm Tư vấn Tuổi trẻ hạnh phúc và Kỹ năng cuộc sống.

Đây là một truyền thống đẹp nhưng nó chỉ phát huy được tính ưu việt ở những gia đình anh em hòa thuận, biết lắng nghe nhau. Đặc biệt, người điều hành buổi tất niên phải có uy tín trong gia đình, dòng tộc. Ở ta, người con trai trưởng thường đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc duy trì những nề nếp gia phong khi bố mẹ đã quá già hoặc đã mất.

Để điều đình được cuộc họp tất niên gia đình này, thường người anh cả phải đảm bảo được một trong hai yếu tố sau: Hoặc là phải có trình độ hiểu biết và thành đạt, hoặc là cách sống mẫu mực, dù nghèo nhưng vẫn đàng hoàng, không nhập nhèm vay mượn, thậm chí đôi khi phải chấp nhận thiệt thòi... Có như vậy mới khiến cho các em nể phục, từ đó tạo uy tín cho mình.

Gia đình ông Thung ở Nghệ An là một ví dụ điển hình. Ông Thung là con trai trưởng, sau ông là hai cô em gái và một cậu em trai. Các em ông đều thành đạt. Cô em kề là kỹ sư xây dựng, cậu út là bác sĩ quân y. Bố mẹ mất sớm nên ông Thung phải thay bố mẹ lo cho các em ăn học. Vì thế sự nghiệp học hành của ông bị lỡ dở. Ông ở quê làm nghề nông.

Sau này, khi các em đều đã thành đạt, có những lúc ông Thung vẫn cứ phải một mình lo các công to việc lớn mà không một lời than trách. Nếu vợ con có phàn nàn thì ông đều gạt đi. Ông nói: “Ai hư cho một người hư thôi”. Chính cách hành xử của ông đã khiến cho các em rất nể trọng.

Chính vì vậy, mỗi lần họp tất niên cuối năm, khi nghe ông Thung nhắc nhở, các em ông không dám cãi một lời. Họ coi đó là bài học để rút kinh nghiệm cho năm sau. Chỉ là một nông dân nghèo nhưng vì sáng nhân cách nên ông Thung không chỉ điều khiển được bữa tất niên gia đình hàng năm mà gia đình họ sống có trên có dưới, anh em một lòng yêu thương, lo lắng cho nhau.