Dinh dưỡng cho trẻ: Thiếu - thừa đều lo

Dinh dưỡng hợp lý từ nhỏ sẽ cải thiện tốt vóc dáng trẻ sau này. Ảnh minh họa.

Gánh nặng kép: Thừa và thiếu

Những con số đáng giật mình trên được đưa ra trong kết quả khảo sát tình trạng dinh dưỡng khu vực Đông Nam Á vừa được công bố ngày 2/3 do Viện FrieslandCampina thực hiện đồng thời tại 4 nước Việt Nam, Malaysia, Indonesia và Thái Lan với trên 16.744 trẻ từ 6 tháng đến 12 tuổi. Riêng khảo sát tại Việt Nam được các chuyên gia Viện Dinh dưỡng quốc gia tiến hành ở 2.880 trẻ tiến hành từ năm 2010 – 2012.

Thạc sĩ Lê Nguyễn Bảo Khanh, Viện Dinh dưỡng quốc gia, người điều phối dự án cho biết: Tỷ lệ thiếu cân, gầy còm và và béo phì ở trẻ em nước ta là cao nhất, sau đó là Indonesia, Thái Lan, Malaysia. Cứ 3 - 4 trẻ nước ta thì có 1 trẻ trong tình trạng dinh dưỡng không hợp lý hoặc thiếu dưỡng chất hoặc thừa dinh dưỡng. “Có thể nói gánh nặng kép của ta là nghiêm trọng nhất trong 4 nước” - bà Khanh nói.

Theo bà Lotta Sylwander - Trưởng đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc tại Việt Nam: Thấp còi là hậu quả không thể thay đổi được do tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng thường xuyên trong suốt 2 năm đầu đời của trẻ. Hậu quả mà nó tác động lên sự phát triển của trẻ là vĩnh viễn. Suy dinh dưỡng (SDD) thấp còi là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến chiều cao đứa trẻ khi trưởng thành thấp, tăng trưởng kém; gia tăng nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh; giảm khả năng học tập, năng suất lao động của trẻ, gia tăng các bệnh mãn tính khi trưởng thành.

Theo khảo sát trên của Viện Dinh dưỡng, có sự khác biệt lớn về tỷ lệ SDD và béo phì giữa trẻ thành thị và nông thôn. Trong khi tỷ lệ trẻ SDD nhẹ cân vùng nông thôn (20,8%) cao hơn thành thị (10,8%) thì ngược lại, có đến 29% trẻ thành thị thừa cân, con số này ở nông thôn chỉ là 5,5%.

Sự gia tăng nhanh thừa cân béo phì ở vùng thành thị là vấn đề sức khỏe cộng đồng cấp bách cần được can thiệp sớm. GS.TS Lê Thị Hợp - Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia cho biết, những rối loạn về dinh dưỡng và sức khỏe của lứa tuổi học đường Việt Nam được xác định gồm suy dinh dưỡng, thiếu vi chất dinh dưỡng, thừa cân béo phì... Những rối loạn này góp phần không nhỏ gây suy giảm khả năng nhận thức, năng lực và thành tích học tập của trẻ do dinh dưỡng có vai trò nền tảng trong sự phát triển thể chất, sức khỏe và khả năng học tập của trẻ.

Thiếu hụt trong bữa ăn hàng ngày

Thạc sĩ Bảo Khanh cho biết, xét về thực trạng thiếu vi chất trong khẩu phần ăn thì Việt Nam có tỷ lệ cao nhất trong 4 nước. Trong khi đó, 3 nước còn lại là Malaysia, Indonesia và Thái Lan sự thiếu hụt vi chất trong các khẩu phần ăn không cao như ở Việt Nam. “Như vậy chứng tỏ, bữa ăn truyền thống của ta trên thực tế chưa đáp ứng được tốc độ tăng trưởng trong giai đoạn trẻ đang phát triển rất nhanh”.

Đáng chú ý trẻ ở khu vực thành thị có tỷ lệ thiếu vitamin D cao hơn trẻ nông thôn. Nhóm trẻ gái ở thành thị có tỷ lệ thiếu vitamin D cao nhất (58,36,%), tiếp đến là nhóm trẻ trai thành thị (49,69%). Tỷ lệ thiếu máu ở trẻ dưới 6 tuổi là 23% trong đó, ở nông thôn là 25% và thành thị là 20%. Độ tuổi nhỏ nhất (6 -24 tháng) có nguy cơ thiếu máu cao nhất so với các nhóm khác, trong đó ở thành thị là gần 30% và nông thôn là 54%.

Bà Khanh cho hay, nhiều cha mẹ chưa hiểu hết được tầm quan trọng của vitamin D với sức khỏe, cũng như sự tăng trưởng của trẻ, mà hậu quả lớn nhất của việc thiếu vi chất này là nguyên nhân chính khiến trẻ bị còi xương và hạn chế về chiều cao. "Theo nghiên cứu của chúng tôi từ trước đến nay thì khẩu phần ăn thiếu vitamin D rất cao. Tuy nhiên, thực tế nguồn vitamin này đến từ khẩu phần ăn chỉ chiếm khoảng 20% trong cơ thể, 80% còn lại lấy từ ánh nắng mặt trời”, bà Khanh phân tích. Tuy nhiên, hiện nay nhiều bà mẹ không có thói quen tắm nắng cho trẻ, nhất là giai đoạn trẻ dưới 1 tuổi và quan trọng nhất là trong 3 tháng đầu.

Vitamin D có trong khẩu phần ăn từ các sản phẩm có nguồn gốc động vật, trong đó có trứng, thịt, sữa. Theo GS Lê Thị Hợp trứng và sữa là sản phẩm rất cân đối và tốt cho hấp thu vitamin D của trẻ. Riêng đối với trứng, các bà mẹ có thể cho con ăn một quả một ngày là vừa đủ.