Giải mã việc khó điều tra, kết tội những kẻ xâm hại trẻ em

Chị L đang trình bày sự việc. Ảnh: T.Lê

Những con số “biết nói”

Tại nước ta hiện nay, tình trạng xâm hại tình dục ở trẻ em có dấu hiệu ngày càng gia tăng, diễn biến phức tạp. Nếu trước đây, nạn nhân bị xâm hại có độ tuổi từ 13-18 tuổi thì hiện nay xuất hiện nhiều vụ ở lứa tuổi 5-13 tuổi, thậm chí là thấp hơn. Số liệu từ Bộ LĐTB&XH trong giai đoạn 5 năm (2011-2015) cho biết, cả nước có 5.300 vụ xâm hại tình dục trẻ em.

Theo nhận định của nhiều chuyên gia, số vụ xâm hại tình dục trẻ em được ghi nhận tại Việt Nam trong những năm qua thực tế chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”. Thậm chí, khi trả lời trên báo chí, ông Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ và chăm sóc trẻ em (Bộ LĐTB&XH) cho biết, con số hơn một nghìn vụ mỗi năm thực chất chỉ là những vụ việc được báo cáo. Rất nhiều vụ bị chính kẻ xâm hại dọa dẫm hay vì lý do khác mà không báo cáo.

Mới đây nhất, Báo GĐ&XH nhận được lá đơn cầu cứu của chị Nguyễn Thị L (SN 1972, trú tại phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai) tố cáo đối tượng C.M.H (30 tuổi, hàng xóm gần nhà) có những hành vi dâm ô đối với con gái chị là cháu Trịnh Thị N (8 tuổi) vào ngày 8/1. Đôi mắt đỏ hoe, chị L cho biết: “Khi biết chuyện, tôi rất bức xúc nhưng cũng chỉ nghĩ chắc H mới sờ soạng bên ngoài nên đã đưa con vào phòng tắm rửa. Khi tắm cho con, tôi phát hiện quần lót của cháu ướt và có máu, cháu luôn miệng kêu đau. Ngay lập tức, tôi đã gọi vợ chồng H sang nhà nói chuyện. H xin lỗi gia đình và hứa lo toàn bộ chi phí khám, chữa bệnh cho cháu. Ít ngày sau, H có đưa 5 triệu đồng nhưng tôi không nhận. Gia đình tôi mong cơ quan công an xử lý nghiêm minh hành vi đồi bại của H”.

Những lỗ hổng và biện pháp

Giải thích về việc các vụ xâm hại tình dục trẻ em thường khó xử lý, hoặc nếu có xử lý thì cũng bị kéo dài, luật sư Vũ Đức Long (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, nguyên nhân là do những việc này khó bị phát hiện. Hoặc nếu có phát hiện rồi thì những người liên quan hay tìm các biện pháp nội bộ để giải quyết mà không đưa ra pháp luật. Để rồi, khi thất bại trong việc giải quyết nội bộ thì mới đưa ra các cơ quan chức năng. Đến lúc này các chứng cứ đã bị mai một, thậm chí bị mất hoàn toàn. Mặt khác, đối với hành vi dâm ô với trẻ em, về cơ bản là không có chứng cứ vật chất. Do vậy, để đấu tranh, để chứng minh hành vi phạm tội của người thực hiện là câu chuyện không dễ dàng.

Ở một khía cạnh khác, theo chuyên gia tâm lý Nguyễn An Chất (Giám đốc Công ty Tâm lý An Việt Sơn), lỗ hổng đầu tiên trong việc bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ xâm hại tình dục chính là nằm ở kiến thức của cha mẹ và chính các em bé. Bản thân cha mẹ không nhận thức được các trường hợp nguy cơ cao trẻ bị xâm hại. Trong khi đó, bản thân các em không được nhà trường và gia đình trang bị kiến thức để có thể tự bảo vệ mình. Ngoài ra, các quy định trong hệ thống luật pháp chưa thực sự rõ ràng để xử lý các hành vi nói trên. Cụ thể, tại Luật Trẻ em và các văn bản quy phạm pháp luật không có quy định những hành vi như nhìn, ngắm, vuốt ve, sờ mó, ôm ấp… là hành vi xâm hại tình dục đối với trẻ em. Đây là một lỗ hổng lớn, thiết nghĩ các cơ quan chức năng cần khắc phục sớm, mới mong có thể ngăn chặn, giảm thiểu tới mức tối đa số lượng trẻ em bị xâm hại tình dục.

Cũng theo ông Chất, hành vi xâm hại tình dục trẻ em của các đối tượng phạm tội không phải là một dạng bệnh lý, mà nó mang tính bản năng. Thủ đoạn mà các đối tượng thường sử dụng là dụ dỗ cho quà, cho tiền. Sau khi thỏa mãn thú tính, những kẻ này quay ra đe dọa nạn nhân. Hậu quả của những vụ xâm phạm tình dục trẻ em rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi, xấu hổ, sống mặc cảm, không muốn giao tiếp với mọi người. Nghiêm trọng hơn, có nhiều trường hợp các bị hại đã tìm tới cái chết. Không chỉ các nạn nhân có trạng thái tâm lý kể trên, mà khi gia đình người thân biết chuyện, nhiều trường hợp cũng vì lo sợ cho tương lai của con mình, danh dự gia đình bị tổn hại nên dàn xếp nội bộ với những đối tượng có hành vi phạm tội.

Nói về các biện pháp để phòng chống tệ nạn dâm ô trẻ em, ông Chất nhấn mạnh: “Vai trò của gia đình, đặc biệt là bậc làm cha mẹ rất quan trọng. Cha mẹ nên thường xuyên để mắt, quan tâm, chia sẻ với con em mình để nhận thấy những thay đổi tâm sinh lý cần thiết. Bên cạnh việc quan tâm tới con cái, các bậc cha mẹ cũng cần phải dạy con cái biết cách phòng vệ trước những đối tượng có ý định thực hiện hành vi đồi bại. Bởi khả năng nhận thức và tự bảo vệ của trẻ em còn nhiều hạn chế nên các em chính là đối tượng có nguy cơ bị lạm dụng, xâm hại tình dục cao nhất. Các cơ quan xã hội khác như nhà trường, các hội cần giáo dục cho các em hiểu về quyền được bảo vệ của mình; cần có những chương trình phát động tố cáo những hành vi xâm phạm tình dục trong nhà trường cũng như ngoài xã hội, lên án mạnh mẽ những hành vi xâm phạm tình dục đối với trẻ em, đồng thời có biện pháp bảo vệ các em một cách hữu hiệu. Đối với cơ quan điều tra, cần có biện pháp bảo vệ bí mật cho nạn nhân; tòa án tuyệt đối không được triệu tập các em là người bị hại đến phiên tòa. Tất cả các vụ xâm phạm tình dục trẻ em đều phải được xử kín”.

Thắng Lê