Giải tỏa chợ vật liệu xây dựng Đại Mỗ: Cần hài hòa giữa công tác quản lý và sinh kế của tiểu thương

Theo ghi nhận của phóng viên chuyên trang Gia đình và Xã hội (Báo Sức khỏe và Đời sống), vào ngày 15 - 16/5, tại khu vực Chợ Vật liệu xây dựng (VLXD) Đại Mỗ, nằm trên đường 70, UBND phường Đại Mỗ (TP Hà Nội) đã phối hợp với các lực lượng chức năng tiến hành các biện pháp giải tỏa, tháo dỡ hệ thống kho xưởng trên khu đất có diện tích gần 10.000m2.

Tại hiện trường, hệ thống máy móc, xe tải phục vụ công tác phá dỡ đã được huy động, tiến hành tháo dỡ các kết cấu mái tôn, khung sắt của các khu nhà xưởng.

Nhiều tiểu thương có mặt tại hiện trường lo lắng theo dõi quá trình giải tỏa. Hàng chục hộ kinh doanh tại đây không khỏi trăn trở về bài toán thu hồi vốn và hướng đi tiếp theo cho công ăn việc làm của gia đình cùng hàng trăm người lao động.

Từ chủ trương ổn định sinh kế vùng đô thị hóa

Theo tìm hiểu của PV, từ những năm 1990, người dân thôn Ngọc Trục (xã Đại Mỗ, huyện Từ Liêm cũ) vốn có truyền thống làm nông nghiệp. Khi địa phương bước vào giai đoạn đô thị hóa, nhiều hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp, lâm vào hoàn cảnh khó khăn do không có mặt bằng kinh doanh. Để mưu sinh, người dân đã tự phát ra dọc tuyến quốc lộ 70 để sản xuất và kinh doanh các mặt hàng vật liệu xây dựng (ban đầu chủ yếu là phên tranh, tre, nứa, lá).

Trước thực tế đó, nhằm quản lý trật tự đô thị, chuẩn bị cho quá trình đô thị hóa và quan trọng nhất là tạo công ăn việc làm, ổn định kế sinh nhai cho người dân Ngọc Trục sau thu hồi đất, UBND huyện Từ Liêm đã lập dự án xây dựng Chợ VLXD Đại Mỗ và được Thành phố chấp thuận để đưa các hộ dân vào sản xuất, kinh doanh tập trung.

Ở giai đoạn 1, khu kinh doanh tập trung này rộng 01 ha nhưng các ô được phân chia quá nhỏ (khoảng 70m²), không đáp ứng được đặc thù không gian của ngành hàng vật liệu xây dựng cồng kềnh. Chợ rơi vào cảnh bỏ hoang nhiều năm, từng bị báo chí phản ánh gây lãng phí đầu tư công.

Để khắc phục và thu hút người dân vào khu tập trung, ngày 14/7/2009, UBND huyện Từ Liêm ban hành Quyết định số 4759/QĐ-UBND triển khai gói cơ chế khuyến khích, miễn tiền thuê mặt bằng trong vòng 24 tháng cho các hộ. Chính quyền địa phương lúc bấy giờ cũng đồng ý chủ trương và bàn giao mốc giới cụ thể (từ 100m² đến 600m² tùy nhu cầu) để người dân tự bỏ kinh phí đầu tư, dựng nhà kho, nhà xưởng theo mẫu thiết kế thống nhất đã được phê duyệt nhằm phục vụ kinh doanh lâu dài.

Sau khi chợ đi vào hoạt động ổn định, ngày 28 tháng 9 năm 2011 ủy ban nhân dân xã nay là ủy ban nhân dân phường Đại Mỗ ban hành thông báo số 684 về việc kết thúc thời gian miễn thu mặt bằng giai đoạn 1.

Ngày mùng 9 tháng 4 năm 2013 ủy ban xã Đại Mỗ ban hành thông báo số 265 về việc mời thuê diện tích chỗ ngồi kinh doanh tại chợ vật liệu xây dựng Đại Mỗ, xã Đại Mỗ, huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội với mức thu 14.000đ /1m2/1 tháng, thời hạn thuê mặt bằng diễn ra theo thời hạn từng năm. Các hộ kinh doanh được ủy ban xã cho ký hợp đồng thuê và được gia hạn hàng năm.

Đến ngày 1/1/2015, khi khu chợ được bàn giao về Ban Quản lý chợ quận Nam Từ Liêm quản lý, các tiểu thương tiếp tục ký hợp đồng, đóng tiền thuê đất vào ngân sách và tham gia đầy đủ các nghĩa vụ thuế, phí, cũng như đóng góp các quỹ an sinh xã hội tại địa phương.

Đến mong mỏi của tiểu thương

Thông tin với PV, ông N.Đ.H (phường Đại Mỗ, Hà Nội), một chủ xưởng tại đây cho biết, giai đoạn từ 2015 đến nay về mặt giấy tờ thì hợp đồng đã hết hạn. Lý do không thể ký mới là vì phía quận Nam Từ Liêm (cũ) "muốn chuyển đổi công năng khu chợ", mặc dù các hộ tiểu thương liên tục làm đơn thiết tha xin được gia hạn hợp đồng và tự nguyện nộp tiền đầy đủ.

Đến năm 2019, Quận Nam Từ Liêm cho kiểm tra công tác PCCC, kết luận chợ không đạt chuẩn và ban hành Quyết định số 3249 để đình chỉ hoạt động khu chợ. Ngày 16/1/2026, UBND phường Đại Mỗ ban hành Thông báo số 31/TB-UBND yêu cầu các hộ kinh doanh chấm dứt hoạt động, tự tháo dỡ công trình vi phạm, di chuyển tài sản với lý do vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Các tiểu thương khẳng định họ hoàn toàn nhất trí và luôn ủng hộ các chủ trương, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung của Thành phố. Tuy nhiên, các hộ tiểu thương cho rằng việc dựng nhà xưởng không phải hành vi tự ý mà được sự đồng ý của chính quyền địa phương thông qua hợp đồng thuê mặt bằng.

Việc UBND phường Đại Mỗ quy kết họ có hành vi "chiếm đất" theo Quyết định cưỡng chế số 2922/QĐ-CCXP ngày 11/5/2026 nhằm thu hồi lại mặt bằng là chưa thỏa đáng.

Đặc biệt là khi nhìn nhận lại nguồn gốc đất đai từ chủ trương giải quyết sinh kế trước đây, toàn bộ phần hạ tầng ki-ốt, nhà xưởng đều do người dân tự bỏ 100% vốn đầu tư theo mẫu chung của dự án.

"Các hộ kinh doanh bày tỏ mong muốn cơ quan chức năng xem xét thấu đáo nguồn gốc lịch sử để có cơ chế hỗ trợ, đền bù phần nào kinh phí xây dựng xưởng khi bị giải tỏa. Trong trường hợp khu đất sau khi thu hồi tiếp tục được quy hoạch để xây dựng khu kinh doanh, dịch vụ mới, chính quyền nên xem xét ưu tiên cho những tiểu thương cũ được tham gia đấu thầu thuê lại ki-ốt", ông H. chia sẻ.

Hà Nội: Hiện trạng 'đại công trường' GPMB Vành đai 2,5 Ngụy Như Kon Tum - Nguyễn Trãi

GĐXH - Nhằm bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng sạch cho thành phố trước ngày 15/5, UBND phường Thanh Xuân (TP Hà Nội) đang huy động tổng lực, duy trì các tổ công tác trực chiến để tháo gỡ vướng mắc và đẩy nhanh công tác phá dỡ các công trình nằm trong diện di dời của dự án đường Vành đai 2,5.

Hiện trạng khu chợ vật liệu xây dựng Đại Mỗ rộng gần 10.000m2 đang được giải tỏa: