Hiệu quả sau hơn 3 năm triển khai Nghị quyết 21 về công tác dân số trong tình hình mới tại Quảng Trị

Hội nghị Trung lần thứ 6 khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới, khẳng định phương hướng chiến lược mới cho công tác dân số của Việt Nam. Đó là: "Tiếp tục chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Công tác dân số phải chú trọng toàn diện các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt là chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững."

Nghị quyết cũng đề ra mục tiêu:"Giải quyết toàn diện, đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bổ, chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế - xã hội. Duy trì vững chắc mức sinh thay thế; đưa tỉ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; tận dụng hiệu quả cơ cấu dân số vàng, thích ứng với già hóa dân số; phân bố dân số hợp lý; nâng cao chất lượng dân số, góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững". Mục tiêu này được cụ thể hóa bằng 24 chỉ tiêu cần đạt được đến năm 2030.

Sau khi có Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương, Tỉnh ủy Quảng Trị đã ban hành Chương trình hành động số 110-CTHĐ/TU, ngày 27/4/2018 "Về công tác dân số trong tình hình mới"; HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 45/2020/NQ-HĐND, ngày 23/7/2020 về Chính sách dân số và phát triển tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030; UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 4079/ KH-UBND, ngày 19/9/2018 về thực hiện Chương trình hành động số 110-CTHĐ/ TU và Kế hoạch hành động số 5703/KH-UBND, ngày 11/12/2020 về việc thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam, Chương trình truyền thông dân số và Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp giữa các vùng, đối tượng đến năm 2030 của tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2021 - 2025.

Với sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở, sau 3 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 21, công tác DS - KHHGĐ của tỉnh Quảng Trị đạt nhiều kết quả quan trọng.

Tổ chức bộ máy làm công tác dân số từ tỉnh đến cơ sở tiếp tục được củng cố, kiện toàn theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu quả. Các mô hình can thiệp truyền thông tại cộng đồng được nhân rộng và nâng cao chất lượng. Mô hình tư vấn, cung cấp dịch vụ DS - KHHGĐ cho thanh niên, vị thành niên triển khai tại 37 xã, phường, thị trấn; mô hình tư vấn và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi dựa vào cộng đồng tiếp tục được triển khai tại 18 xã, phường, thị trấn, thành lập được 36 câu lạc bộ "Người cao tuổi giúp người cao tuổi".

Đặc biệt, mô hình thôn không có người sinh con thứ 3 trở lên tiếp tục được các địa phương chỉ đạo tổ chức thực hiện. Từ năm 2018 đến nay có thêm 50 thôn, khu phố tổ chức phát động xây dựng mô hình; có 38 thôn, khu phố đạt thành tích 3 năm liên tục và 26 thôn, khu phố đạt thành tích 5 năm liên tục không có người sinh con thứ 3 trở lên.

Mạng lưới cung cấp dịch vụ KHHGĐ cơ bản đáp ứng nhu cầu của người sử dụng theo hướng đa dạng, thuận tiện và an toàn. Dịch vụ sàng lọc trước sinh và sơ sinh được tăng cường qua kênh xã hội hóa.

Tỉ suất sinh thô giảm từ 15,5% năm 2017 xuống còn 14,6% năm 2020, giảm bình quân trên 0,3% /năm; tổng tỉ suất sinh giảm từ 2,85 con năm 2017 xuống 2,43 con năm 2020; tỉ lệ phát triển dân số tự nhiên ổn định ở mức dưới 1%; tỉ số giới tính khi sinh giảm từ 112,8 trẻ nam/100 trẻ nữ năm 2017 xuống 110,1 trẻ nam/100 trẻ nữ năm 2020; tỉ lệ bà mẹ mang thai được sàng lọc bình quân đạt trên 35%/năm, tỉ lệ sàng lọc sơ sinh được sàng lọc đạt bình quân 25%/năm; tỉ lệ người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm tăng từ 15% năm 2017 lên 35% năm 2020.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, công tác dân số của tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn và vấn đề mới nảy sinh. Tổng tỉ suất sinh đang ở mức 2,43 con/bà mẹ, chưa đạt mức sinh thay thế và có sự khác biệt giữa các địa phương trong tỉnh; cơ cấu dân số có nhiều thay đổi; chất lượng dân số vẫn còn thấp, tuổi thọ bình quân ở mức thấp (68,3 tuổi) so với bình quân chung của cả nước (73,6 tuổi); tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh; quan hệ tình dục và có thai ở tuổi vị thành niên, tảo hôn vẫn còn tồn tại...

Do vậy, để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ của chiến lược dân số đến năm 2030 đặt ra là một nhiệm vụ hết sức khó khăn, đòi hỏi công tác dân số của Quảng Trị thời gian tới cần được các cấp, các ngành, đoàn thể chính trị - xã hội quan tâm, đảm bảo các nguồn lực cần thiết nhằm triển khai đồng bộ các giải pháp, nhiệm vụ của chiến lược. Trong đó, tiếp tục ổn định tổ chức bộ máy làm công tác dân số ở các cấp, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ của công tác dân số trong tình hình mới.