Hội nghị sơ kết 3 năm và kế hoạch 2 năm của Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016-2020: Cần tăng cường nguồn lực ở cả Trung ương và địa phương

Tiếp tục đẩy mạnh các dịch vụ chăm sóc bà mẹ và trẻ em, nâng cao chất lượng dân số, đặc biệt là ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số. Ảnh: TL

Bản lề trong hoạch định chính sách

Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, sau 3 năm (2016-2018) tiếp tục triển khai Chương trình, Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số đã đạt được nhiều thành tựu đáng tự hào.

Với mạng lưới y tế nước ta được phát triển rộng khắp, các bệnh, dịch mới nổi được kiểm soát, không có dịch lớn xảy ra; tiếp tục giảm số mắc, số chết của nhiều bệnh dịch nguy hiểm; bảo vệ thành quả thanh toán bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh, duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ trên 95% cho trẻ em dưới 1 tuổi, phụ nữ có thai, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em thể nhẹ cân đã giảm từ 17,5% năm 2010 xuống còn 15,3% năm 2013 và giảm xuống còn 13% năm 2018; tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em thể thấp còi đã giảm từ 29,3% năm 2010 xuống còn 25,9% năm 2013 và 23,3% năm 2018…

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đánh giá cao những nỗ lực của các Vụ, Cục, Tổng cục, Viện và Bệnh viện Trung ương đã làm tốt công tác quản lý nhà nước đồng thời là đơn vị đầu mối triển khai Dự án, hoạt động thành phần tại Trung ương. Bộ trưởng cũng ghi nhận những đóng góp to lớn của Ban Quản lý chương trình tại các địa phương giúp UBND tỉnh, thành phố trong việc lập kế hoạch, lồng ghép và tổ chức điều hành thực hiện các chương trình trên địa bàn đạt kết quả tốt.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, bên cạnh những thành tựu, Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016-2020 cũng đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức mới về sức khỏe của người dân trong quá trình phát triển như: những mặt trái của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, toàn cầu hóa, sự già hóa dân số và biến đổi khí hậu... đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Đó là ô nhiễm môi trường sống, các yếu tố về hành vi lối sống... đã làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh, tàn phế và tử vong sớm do bệnh tật, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh mãn tính về đường hô hấp.

Những căn bệnh này là những “sát thủ” hàng đầu, đang chiếm 73% số ca tử vong hằng năm. Tỷ lệ quản lý các bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng còn thấp. Một số bệnh truyền nhiễm lưu hành như sốt xuất huyết, tay chân miệng vẫn còn ở mức cao; An toàn thực phẩm vẫn là vấn đề bức xúc cần phải tập trung giải quyết, ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể, khu công nghiệp, trường học khó kiểm soát, các vi phạm về an toàn thực phẩm trong sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm còn diễn ra phổ biến trong khi chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe.

Cần tăng cường nguồn lực cho các hoạt động của Chương trình

Công tác Y tế - Dân số đang gặp những khó khăn thách thức như nhu cầu chưa được đáp ứng về dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, phương tiện tránh thai, dịch vụ KHHGĐ còn cao ở một số nhóm dân cư yếu thế gồm vị thành niên và thanh niên chưa lập gia đình, người di cư, người có HIV, người tàn tật, người hành nghề mãi dâm, người đồng tính.

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh còn cao, tỷ suất sinh vẫn còn nguy cơ tăng ở một số vùng. Sự khác biệt giữa các vùng, miền, giữa các nhóm dân cư về các chỉ số sức khỏe sinh sản còn lớn và có xu hướng gia tăng.

Tỷ số tử vong mẹ, tử vong trẻ em ở một số khu vực miền núi cao gấp 3-4 lần so với khu vực đồng bằng, đô thị và gấp gần 2 lần so với mức trung bình toàn quốc. Tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em vẫn còn cao ở vùng Tây Bắc, Tây Nguyên. Tiếp cận và sử dụng các dịch vụ chăm sóc trước và trong sinh bảo đảm chất lượng ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số và vùng khó khăn vẫn còn hạn chế…

Một vấn đề được nhấn mạnh tại Hội nghị là việc phân bổ kinh phí cho nhiệm vụ phòng, chống bệnh không lây nhiễm chưa hợp lý, chưa đáp ứng đủ theo nhu cầu thực tế. Việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe bảo đảm chất lượng cho người dân ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số và vùng khó khăn vẫn còn hạn chế… Ngoài ra, nguồn lực để thực hiện Chương trình này chủ yếu dựa vào ngân sách Nhà nước vì Quỹ bảo hiểm chỉ có khả năng chi trả cho khám, điều trị khi đã mắc bệnh và chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm tới các hoạt động này, đặc biệt là chưa bố trí kinh phí địa phương thực hiện Chương trình.

Trong kế hoạch 2 năm (2019 – 2020) tiếp theo, Bộ Y tế sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả và đạt được những mục tiêu của Chương trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1125/QĐ – BYT ngày 31/7/2017. Lồng ghép với các chương trình sức khỏe và đề án tăng cường y tế cơ sở. Các nhóm hoạt động chính là các hoạt động chuyên môn theo chương trình Chính phủ phê duyệt, điều chỉnh; Tăng cường lồng ghép các hoạt động tập huấn, đào tạo, kiểm tra giám sát chuyên môn; Hoạt động truyền thông tăng cường các thông điệp nhằm giảm các nguy cơ, rèn luyện nâng cao thể lực, nâng cao ý thức tự quản lý sức khỏe, phát hiện sớm và quản lý các bệnh lý mãn tính; Đánh giá các chỉ tiêu có khả năng đạt được đến năm 2020 theo Quyết định số 1125/QĐ – TTg.

Việc tổ chức thực hiện sẽ được giao cho các đơn vị đầu mối thực hiện các nhóm dự án cho Cục Y tế Dự phòng, Cục An toàn thực phẩm, Tổng cục Dân số, Vụ Kế hoạch tài chính… nhằm thực hiện hiệu quả các hoạt động có trong Chương trình. Tái cấu trúc phân bổ kinh phí sẽ được phân bổ cho Trung ương theo hướng ưu tiên phòng, chống và tăng cường quản lý sức khỏe, quản lý các bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng dân cư.

Minh Trang