Hội thảo "Đại biểu dân cử các tỉnh phía Nam với chính sách, pháp luật về di dân: "Nóng" vấn đề di dân

Tạo áp lực đô thị

Trên đây là những thông tin được đưa ra tại Hội thảo “Đại biểu dân cử các tỉnh phía Nam với chính sách, pháp luật về di dân”, ngày 3/12 tại TP HCM. Ông Nguyễn Văn Tiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội cho hay, trong 10 năm qua, nền kinh tế đất nước phát triển nhanh chóng khiến làn sóng di dân trong nước trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Dân số tăng cơ học quá nhanh tạo áp lực lớn lên hệ thống giao thông của TP HCM (Ảnh: T.Trực).

Ông Huỳnh Thành Lập, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân TP HCM, đại biểu Quốc hội cho biết, người di cư đang đóng góp 30% GDP của thành phố. Bên cạnh đó, tiền gửi của lao động nhập cư đang góp phần cải thiện bộ mặt kinh tế ở các vùng nông thôn, chiếm từ 8 - 45% thu nhập hộ gia đình. Di cư góp phần giảm nghèo thông qua vòng tuần hoàn chu chuyển giữa thành thị và nông thôn, giữa nơi đến và nơi đi. Mặc dù, di cư mang lại nhiều lợi ích cho phát triển xã hội, song theo ông Lập, làn sóng di cư khiến dân số tại đô thị lớn tăng cơ học quá nhanh và tạo nên áp lực lớn lên hệ thống giao thông, nhà ở, điện nước, hệ thống y tế và giáo dục. Bên cạnh đó, cũng làm nảy sinh nhiều tệ nạn văn hóa và xã hội khác.

Ở góc độ khác, ý kiến của ông Nguyễn Đức Thụ, Phó Vụ trưởng Vụ Các vấn đề xã hội của Văn phòng Quốc hội cho thấy những tác động khác liên quan đến quyền lợi, đời sống tinh thần, sức khỏe của người lao động nhập cư và có thể để lại hậu quả lâu dài về mặt xã hội. Ông Thụ cho rằng, lao động nhập cư là đối tượng ít được bảo vệ, tiền lương được trả hiện nay chưa tương xứng với sức lao động của họ. Lao động hầu như không được ký hợp đồng chính thức. Ngoài ra, do thu nhập thấp, họ khó được tiếp cận các dịch vụ nhà ở xã hội, sống trong môi trường chật hẹp, ô nhiễm và không được chăm sóc y tế khi ốm đau do không có bảo hiểm y tế.

Khó quản lý theo hộ khẩu

Theo kết quả sơ bộ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở trên địa bàn TP HCM 2009, dân số thành phố đã tăng 2.068 triệu người sau 10 năm (tăng 41,4%) với mật độ đạt 3.400 người/km2 (so với 2.404 người/km2 năm 1999).

Với số dân thành thị chiếm hơn 83% tổng dân số, cao gấp đôi so với Hà Nội (40,8%), TP HCM có mức đô thị hóa cao nhất cả nước -  ông Nguyễn Văn Minh, Phó Trưởng ban Văn hóa xã hội, Hội đồng nhân dân TP HCM cho hay. Hiện nay, dân nhập cư từ các tỉnh khác đến chiếm 30,1% trong tổng số dân TP HCM. Tỷ lệ dân nông thôn nhập cư chiếm đa số với khoảng 80%, trong đó có 31,46% đến từ Đồng bằng sông Cửu Long và 17,7% đến từ các tỉnh Đồng bằng sông Hồng. Cũng theo ông Minh, người dân thành phố được chính quyền quản lý theo hộ khẩu. Đây là một công cụ để quản lý dân cư đô thị, tuy nhiên thực tế cho thấy một số địa bàn chỉ có 2.000 nhân khẩu nhưng có đến 30.000 người nhập cư.

Bà Nguyễn Hoài Thu, nguyên Chủ nhiệm Uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội cũng cho biết: “Thực trạng số dân vượt quá hộ khẩu ở địa phương là có thật. Tôi từng thị sát dân số ở một xã của tỉnh Đồng Nai, chỉ có 7.000 nhân khẩu nhưng thực chất lại có đến 21.000 người. Chính vì vậy, vấn đề số dân và quản lý dữ liệu dân cư đã được quy định ở Pháp lệnh Dân số cần có văn bản hướng dẫn cụ thể”. Còn theo ông Nguyễn Quang Huấn - Vụ Địa phương 2, Văn phòng Trung ương Đảng thì di dân là vấn đề nóng của xã hội, cơ chế tiến tới bỏ hộ khẩu là rất cần thiết, không nên quản lý theo hộ khẩu.