Hồi ức trận mở màn đánh cứ điểm Him Lam của cựu binh Sư đoàn 312

 

Căn nhà vẻn vẹn 14m2 của cựu chiến binh Uông Xuân Lý nằm trong con ngõ nhỏ. Mái tóc bạc trắng như cước, dáng người khá đậm, bước đi vẫn nhanh nhẹn, dứt khoát như thuở còn trai tráng. Đặc biệt hơn, ông vẫn nhớ như in những ký ức thời chiến, nhất là trận mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau khi nhập ngũ, ông Lý được biên chế vào Tiểu đội 6, Đại đội 19 thuộc Đại đoàn (Sư đoàn) 312 anh hùng. Cựu binh Uông Xuân Lý nhớ lại: “Cứ điểm Him Lam được Bộ chỉ huy mặt trận xác định là trận mở màn. Để đảm bảo nguyên tắc "trận đầu phải thắng”, quân ta bố trí lực lượng mạnh, có cả dự phòng. Kế hoạch phòng pháo, phòng không, phòng địch phản kích, dự kiến các tình huống cơ bản và cách xử lý trong quá trình diễn biến chiến đấu đều được vạch ra. Đại đoàn 312 được giao nhiệm vụ tấn công tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam với sự hỗ trợ hỏa lực trọng pháo của Đại đoàn 351… Để chuẩn bị cho trận đánh mở màn này, bộ đội ta phải chuẩn bị cả tháng trời. Ban ngày án binh bất động, tới đêm tiếp tục đào hầm đến đồi Him Lam. Lúc đào, công sự bị địch phát hiện, chúng dùng súng bắn ra liên tiếp. Đêm 11/3/1954, Đại đoàn 312 đã dàn xong thế trận”.

Được đơn vị phân công trọng trách ôm bộc phá đánh cứ điểm Him Lam, thời khắc đó ông Lý đã kiên định ý chí quyết tử, mở đường cho đồng đội tiến lên. Theo ông, khi địch “đánh hơi” được việc quân ta nhằm vào Him Lam, chúng đã cho máy bay, đại bác bắn phá các cửa rừng. Mục tiêu chúng nhằm tới là các điểm “khả nghi” có bộ binh, pháo binh của quân ta. Trước động thái của quân Pháp, sáng 13/3, các đơn vị được yêu cầu cho pháo lên tiếng, chặn bước quân địch, bảo vệ trận địa. Từ nhiều tháng trước, sự có mặt của trọng pháo được quân ta giữ bí mật tuyệt đối. Địch không hề tin nổi, pháo được quân ta kéo vượt núi đưa vào chiến trường. Trước đó, quân ta dự định pháo sẽ lên tiếng vào lúc trận đánh mở màn nhằm giữ yếu tố bất ngờ, nhưng trước diễn tiến mới, để bảo vệ trận địa, pháo binh đã được lệnh bắn vào Him Lam, chặn xe tăng và bộ binh địch đồng thời kiểm tra độ chính xác của đạn pháo.

 

Chỉ với 20 phát bắn pháo binh đã làm cho xe tăng, bộ binh địch phải lùi bước. Trong khi lựu pháo bắn vào Him Lam thì sơn pháo tập kích sân bay, Sở chỉ huy của Đờ - Cát và trận địa pháo địch. Sau những loạt đạn chính xác của quân ta đã khiến một kho xăng của địch bốc cháy, hai máy bay trên đường băng bị phá hủy.

Đến chiều, sương xuống mỗi lúc một dày, có khả năng che kín mục tiêu, pháo binh khó hiệu chỉnh đạn; đơn vị tiến công đề nghị chỉ huy mặt trận cho nổ súng sớm. Đúng 17 giờ 5 phút ngày 13/3, hơn 40 khẩu lựu pháo và sơn pháo cỡ nòng 75 đến 120 ly đồng loạt nhả đạn vào các vị trí của quân Pháp trong cứ điểm Him Lam, bộ đội ta xuất kích bắt đầu trận đánh mở màn của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Quân ta pháo kích vào khu vực phân khu trung tâm, sân bay và trận địa pháo địch, thêm một số máy bay trên sân bay Mường Thanh và một kho xăng bốc cháy. Các trận địa pháo của cụm cứ điểm Him Lam hầu như bị tê liệt. Chỉ huy cụm cứ điểm đều chết ngay từ loạt pháo đầu tiên. Pháo dứt, bộ binh ta xông lên đột nhập vào cứ điểm 2 và 3. Đến 22 giờ 30, toàn bộ trung tâm đề kháng Him Lam đã bị tiêu diệt. Kết quả, quân ta đã diệt 300 tên, bắt 200 tên, thu toàn bộ vũ khí, trang bị. Trận thắng mở màn cổ vũ rất lớn tinh thần chiến đấu của bộ đội ta trên khắp các mặt trận, góp phần làm nên chiến thắng vang dội chiều ngày 7/5/1954.

7 giờ 30 phút ngày 14/3/1954, quân địch tổ chức lực lượng phản kích hòng chiếm lại Him Lam nhưng bị thất bại và tiếp tục bị thiệt hại nặng, phải từ bỏ hoàn toàn ý định chiếm lại cứ điểm Him Lam. 16 giờ 45 phút ngày 14/3/1954, bộ đội nổ súng đánh đồi Độc Lập. Trận đánh kéo dài đến 6 giờ 30 phút sáng ngày 15/5/1954 thì kết thúc. Kết quả, Tiểu đoàn Bắc Phi của Pháp bị xoá sổ, 483 trên địch bị tiêu diệt, 200 tên bị bắt… Đánh giá về vai trò của hai trận đánh Him Lam và Đồi Độc Lập, Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng khẳng định: "Hai trận chiến đấu vừa qua là hai trận đầu của một chiến dịch lịch sử, là hai trận đầu đánh vào một tập đoàn cứ điểm của địch, là hai trận công kiên lớn nhất từ trước đến nay, là hai trận đánh theo lối chính quy. Đánh thắng hai trận đó, chúng ta đã thu được thắng lợi lớn, quân địch đã bị thất bại nặng, nhưng lực lượng của chúng còn mạnh và chúng còn ra sức đối phó. Chúng ta cần phải có một nhận thức đúng đối với tương quan lực lượng giữa địch và ta, giữ vững quyết tâm trong những cuộc chiến đấu gay go sắp tới".

 

Ông Lý đã không ít lần thoát bàn tay “tử thần” khi nhắc lại những trận chiến mà ông trực tiếp tham gia. Ông vẫn nhớ từng đêm cùng đồng đội đào hầm, chia nhau từng nắm cơm, ngụm nước trong tiếng đạn pháo từ các chiến hào. Ông tâm sự: “Vào chiến dịch, bất kể ngày đêm dù cơm ăn không đủ thậm chí nhiều lúc phải nhịn đói nhưng chúng tôi vẫn quyết tâm bám trụ trận địa, đào hầm trú ẩn, hầm “mạch máu” to có thể kéo pháo được vào”. Ông kể, có lần ông bị thương và để mau phục hồi mắt ông đã quyết ăn cơm chan… dầu cá. Ông nhớ lại: “Lúc đó, tôi đang nằm nghỉ trong hầm thì một quả bom rơi sát mép hầm. Tôi đã ngất lịm, sau đó tỉnh lại thì mọi thứ trước mắt chỉ làm màn đêm đen tối dù ngoài kia trời vẫn sáng. Trong thời gian nằm dưỡng thương tôi chỉ chan cơm với dầu cá mà ăn. Cứ ăn liên tục như vậy khiến cho đồng đội cũng phải thốt lên tanh thế mà đồng chí vẫn ăn được à. Mặc kệ lời nói của đồng đội, tôi vẫn kiên trì ăn cơm chan với dầu cá. Quả thực, trời không phụ lòng người, cuối cùng mắt cũng sáng trở lại”.

 

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Sư đoàn 312 đã tham gia vào 7 chiến dịch lớn, lập được nhiều chiến công vẻ vang cho đất nước. Đặc biệt, trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Sư đoàn 312 được vinh dự là đơn vị tham gia đánh trận mở màn vào cụm cứ điểm Him Lam, đồng thời cũng là đơn vị kết thúc chiến dịch, cắm lá cờ lên nóc hầm và bắt sống tướng Đờ-Cát, góp phần vào chiến thắng lịch sử.