Kết thúc năm học: Đau xót vì hàng triệu cuốn sách giáo khoa bị vứt bỏ

Học sinh Trường Tiểu học Bán trú ĐăkRong (huyện Kbang, tỉnh Gia Lai) cần nhiều sách, vở cho năm học mới. Ảnh: L.H

Sách dùng xong là bỏ xó

Theo chị Thu Thảo (phố Hạ Đình, Thanh Xuân, Hà Nội), hàng năm chị phải chi ra cả triệu đồng để mua sách giáo khoa cho hai con học Tiểu học và THCS. Tuy nhiên, trong số sách này, một số quyển quan trọng có thể để lại làm tư liệu học cho con, còn lại đều bị bỏ xó, dọn nhà lại mang cho người khác để họ bán đồng nát. Còn chị Huyền thì tần ngần cho biết: “Trước đi học, có được bộ SGK đầy đủ là quý lắm, chẳng ai mơ có bộ mới, mà chỉ một bộ dùng được 2 - 3 năm vẫn còn sạch và mới lắm. Chứ bây giờ, sách in nhiều, chất liệu cũng dễ rách, nhàu. Vả lại, học sinh không còn ý thức giữ gìn như hồi trước”.

Nói về “số phận” của bộ SGK của con sau khi kết thúc năm học, anh Lê Minh Quang (Cổ Nhuế, Bắc Từ Liêm, Hà Nội) thẳng thắn nói: “Sau mỗi năm học là mang đi vứt hoặc bán đồng nát với giá rất rẻ, cả bộ sách vài trăm nghìn với hàng chục quyển, nhưng bán đi cũng chỉ được vỏn vẹn hơn 10.000đồng. Không giữ lại được vì để chật nhà, hơn nữa khó có thể dùng lại được vì sách đã viết vào rồi, mà hầu như kết thúc một năm học SGK lại có sự bổ sung, cắt bớt một chút là phải mua bộ mới, không dùng được sách cũ”.

Tương tự, một phụ huynh ở quận Đống Đa, Hà Nội chia sẻ, chương trình SGK hiện nay do Bộ GD&ĐT quy định cũng rất gọn nhẹ, là những loại sách của các môn học chính, song thực tế là học sinh sẽ phải mua thêm rất nhiều loại SGK khác như: Kỹ năng sống, tài liệu dạy nếp sống văn minh thanh lịch Hà Nội, sách tiếng Anh chương trình liên kết. Đặc biệt là sách bài tập, đa phần hiện nay ngoài SGK chính ra, học sinh còn có thêm các loại sách bài tập, lên đến cả chục cuốn. Những cuốn sách bài tập chỉ một năm là không dùng được nữa vì học sinh đã viết vào phần trả lời câu hỏi, đáp án.

Theo ghi nhận, hiện nay nhiều loại SGK dành cho học sinh có thêm phần câu hỏi, bài tập dưới hình thức tự luận hoặc trắc nhiệm yêu cầu học sinh phải ghi chép hoặc điền vào đó. Như vậy, học sinh chỉ học sách 1 lần rồi cất hoặc bỏ đi. Điều này khiến cho việc huy động tiết kiệm SGK ở lớp học trước cho lớp học sau không thể thực hiện được. Nếu mỗi năm, hàng trăm triệu bản SGK được in ra nhưng sách đó học sinh chỉ dùng hết rồi bỏ đi thì sẽ lãng phí đến tiền tỷ và năm nào phụ huynh cũng lo lắng dành tiền mua sách mới cho con.

Vùng sâu vẫn “đói” SGK, đồ dùng học tập

Trong khi ở thành phố SGK phần lớn bỏ đi sau một năm học thì nhiều trường tại vùng khó khăn lại luôn thiếu sách, vở, đồ dùng học tập cho học sinh. Cứ mỗi dịp chuẩn bị nghỉ hè, cô Lệ Huyền - Trường Tiểu học Bán trú ĐăkRong (huyện Kbang, tỉnh Gia Lai) lại cùng các đồng nghiệp tại trường tổ chức kêu gọi xin SGK, vở viết đồ dùng học tập để học sinh của trường dùng cho năm học mới.

Theo cô Huyền, trường thành lập từ năm 2010, cơ sở vật chất cũng khá tốt. Nhưng về hoàn cảnh học sinh, các em đều là người dân tộc BaNar (95%), gia đình khó khăn nên các em cần hỗ trợ nhiều để có đầy đủ sách vở học tập. Do sắp sửa thay SGK trong vài năm tới, nên năm học 2018 - 2019 trường chỉ cần khoảng hơn 100 bộ SGK cũ từ lớp 1 - 5 (đặc biệt là sách Toán và Tiếng Việt); cần nhiều vở viết, đồ dùng học tập (bút chì, bút bi, thước kẻ), báo, truyện cũ. Ngoài việc đi xin SGK, dịp hè, các thầy cô cũng tất bật trong việc đến từng nhà vận động các gia đình cho con em đi học.

Theo các nhà quản lý giáo dục, tình trạng SGK chỉ sử dụng 1 lần, không sử dụng được cho năm sau như hiện nay là rất lãng phí. Việc in SGK có thêm phần câu hỏi yêu cầu học sinh làm bài tập dưới dạng viết, trả lời theo hình thức trắc nghiệm luôn vào đó là hoàn toàn không tiết kiệm. Điều này khiến học sinh năm sau không thể học sách của học sinh năm trước. Do đó, việc biên soạn SGK theo chương trình mới cần quan tâm đến vấn đề này, sách có thể được sử dụng trong nhiều năm, phần bài tập có thể làm ra vở viết.

Để tránh tình trạng độc quyền, lãng phí trong in SGK, Chương trình giáo dục tổng thể sắp tới sẽ xuất bản nhiều bộ SGK, các trường có thể bàn bạc, quyết định việc lựa chọn SGK môn học tương ứng. GS Nguyễn Minh Thuyết - Tổng Chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông mới cho biết, để các trường có toàn quyền chọn bộ SGK thích hợp và tránh hiện tượng cát cứ địa phương, mỗi tỉnh, mỗi vùng miền chỉ dùng sách do cơ quan quản lý mình biên soạn, tốt nhất là Bộ và các Sở GD&ĐT không đứng ra tổ chức biên soạn SGK. Bộ GD&ĐT sẽ chỉ tổ chức thẩm định SGK.

Quang Anh