Khắc phục mất cân bằng giới tính khi sinh: Tăng cường vai trò của phụ nữ

| Dân số và phát triển

Giadinh.net - Mất cân bằng giới tính khi sinh (SRB) đang là một trong những vấn đề "nóng" mà hệ lụy của việc thừa nam thiếu nữ có thể thấy trong vòng 2 thập kỷ tới.

Việc mất cân bằng đó, không chỉ là cảnh báo nữa bởi sự hiện hữu bằng tỉ số 112 trẻ trai/100 trẻ gái và vẫn có xu hướng tăng; đặt ra những thách thức cho công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới.

Những hệ lụy dễ thấy

Tại Việt Nam, mức độ mất cân bằng SRB ở nông thôn thấp hơn thành thị và có sự khác biệt đáng kể giữa các vùng. Báo cáo về "Mất cân bằng giới tính khi sinh" của Bộ Y tế năm 2008 cho thấy, sự mất cần bằng này thấp nhất ở vùng ven biển Nam Trung Bộ 108,5/100 và Đồng bằng sông Cửu Long 109,2/100 và cao nhất ở vùng Đồng bằng sông Hồng 113,1/100 và Bắc Trung Bộ 111,2/100.

Có thể kể đến một số yếu tố giải thích cho sự mất cân bằng SRB tại Việt Nam. Một trong những yếu tố này là tâm lý ưa thích con trai để có người nối dõi tông đường và làm chỗ dựa lúc về già. Theo Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), mất cân bằng SRB được coi là một chỉ số về bất bình đẳng giới. Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận đến các dịch vụ xác định giới tính có chất lượng hiện nay đã cho phép nhiều cặp vợ chồng điều chỉnh hành vi sinh sản của họ nhằm đáp ứng nhu cầu có con trai.
 

Mất cân bằng giới tính dẫn đến nhiều hệ lụy (Ảnh minh họa: KT).

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Cử - Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, ĐH Kinh tế Quốc dân, hậu quả của sự mất cân bằng SRB sẽ tất yếu dẫn đến nhiều hệ lụy do khan hiếm phụ nữ như: Tranh giành trong hôn nhân; kết hôn muộn thậm chí là không thể kết hôn do khó hoặc không tìm được bạn đời; phải ra nước ngoài để kết hôn; gia tăng tội phạm xã hội như lừa đảo, bắt cóc, buôn bán trẻ em gái và phụ nữ, tệ nạn mại dâm, phụ nữ bị ép buộc sinh thêm con... PGS.TS Nguyễn Đình Cử cho hay, kinh nghiệm ở Trung Quốc cho thấy, do sinh bé trai nhiều hơn bé gái nên các nhà khoa học dự đoán rằng, trong vài thập kỷ tới có khoảng 40 triệu nam giới sẽ không lấy được vợ trong nước. Chỉ trong 10 năm (1995 - 2004), Đài Loan đã cấp 84.479 visa cho các cô dâu Việt Nam và hàng chục nghìn visa cho cô dâu các nước Đông Nam Á khác.

Đồng bộ các giải pháp

Hiện nay đã có cơ sở pháp luật cho việc xử lý những hành vi dẫn tới mất cân bằng SRB. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Đình Cử, khâu yếu lại là giám sát, kiểm tra, thanh tra, điều tra và xử lý. Việc tỉ lệ phụ nữ biết giới tính thai nhi trước khi sinh năm 2005 - 2006 lên đến 66% cho thấy việc thực thi khoản 2, điều 7 Pháp lệnh Dân số về việc cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức chưa nghiêm nhưng hầu như đến nay chưa xử lý được ai.

Theo TS Khuất Thu Hồng, Viện Nghiên cứu Phát triển xã hội để ngăn ngừa, khống chế được sự mất cân bằng tỉ số SRB, cần có chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi toàn diện, hướng tới mọi đối tượng trong xã hội; nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò địa vị của phụ nữ, bình đẳng giới và hệ thống an sinh cho người già. Nhằm giảm tình trạng này, Tổng cục DS- KHHGĐ bắt đầu triển khai đề án can thiệp, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thực hiện thí điểm tại 852 xã, phường thuộc 10 tỉnh có tỉ số giới tính khi sinh cao (từ 115/100 trở lên) là Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Bình Định, Ninh Thuận, Tiền Giang, Đồng Nai, Bạc Liêu, với tổng kinh phí 7 tỉ đồng. Biện pháp thực hiện là tăng cường cung cấp thông tin về giới và mất cân bằng giới tính khi sinh cho người dân, trước hết là các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ; những người cung cấp dịch vụ siêu âm và dịch vụ nạo phá thai...
 
Hà Anh
thuhuyen
Ý kiến của bạn

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.