Khám sức khỏe trước hôn nhân (2): Nên quy định bắt buộc

> Khám sức khoẻ trước hôn nhân không phải là “phép thử”

 

Theo các chuyên gia: để điều chỉnh việc tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân cần luật hóa các nội dung cụ thể. Ảnh: P.V

 

Theo ý kiến của các chuyên gia, người dân vẫn ái ngại khi đi khám sức khỏe tiền hôn nhân vì nhiều lý do, trong đó quan trọng là nhận thức, ý thức của chính “người trong cuộc”.  Do đó, để việc làm này phổ biến hơn, pháp luật cần quy định chặt chẽ và đưa nội dung này thành “bắt buộc”.

Lý giải cho việc người dân vẫn còn ái ngại khi đi khám sức khỏe trước khi kết hôn và chuẩn bị mang thai, BS Nguyễn Bá Tân – Giám đốc Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh Nghệ An cho rằng: Không phải cứ đến trước khi kết hôn hay mang thai mà nhìn chung người Việt Nam không có thói quen đi khám sức khỏe khi chưa thấy bệnh. Nam giới thường e ngại nhiều hơn nữ khi nói đến vấn đề khám sức khỏe tiền hôn nhân.

Lý do thứ nhất, trong khi vấn đề sức khỏe là một phạm trù rất rộng, thì đàn ông chỉ thường nghĩ rằng “đối phương lo ngại khả năng sinh lý của mình”. Thứ hai, họ chủ quan nghĩ rằng mình không thể mắc bệnh được. Thứ ba, họ cho rằng bạn gái nghi ngờ mình có quan hệ nam nữ trước đó chăng? Từ nghi ngại này, họ e sợ chính việc đi khám sức khỏe, phát hiện ra bệnh, sẽ là “kẻ phá bĩnh” hạnh phúc của họ.

Ông Nguyễn Văn Tân – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ chia sẻ: Tháng 1/2011, Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn chuyên môn về tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân. Để điều chỉnh việc tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân, cần luật hóa các nội dung chủ yếu quy định về quy trình, nội dung tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân; nhu cầu và điều kiện của nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân; điều kiện và trách nhiệm của cơ sở dịch vụ y tế thực hiện tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân.

Còn theo Th.S Mã Ngọc Thể - Giám đốc Trung tâm Tư vấn tâm lý Tân Trí Việt, việc ý thức về khám sức khỏe tiền hôn nhân và tiêm phòng trước khi mang thai dường như chỉ mới “quanh quẩn” ở phụ nữ có trình độ, ở thành phố, nơi người dân có điều kiện tiếp cận với thông tin từ sách báo, Internet. Cũng không thiếu những trường hợp đi tiêm phòng trước khi mang thai vì tâm lý đám đông, phong trào. Điều này có thể do công tác truyền thông chưa phổ biến, nhưng một phần là văn hóa, thói quen vùng miền, quan trọng hơn là do chính nhận thức của bản thân người trong cuộc. “Ở nông thôn, lượng thông tin không đến mức hạn chế, nhưng người dân không có thói quen “không giống ai” này vì họ nghĩ ông bà sinh cả đàn con có ai bị sao đâu! Từ nhận thức đến chuyển đổi hành vi là một quá trình khó khăn” – ông Thể nói.

Tại một số địa phương trong cả nước, mô hình tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân đã được thực hiện hiệu quả. Một số nơi đã đầu tư thêm kinh phí để thực hiện mô hình này. Bà Trần Thị Liễu – Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Long An cho hay: Long An đã thiết kế một mẫu giấy giới thiệu quản lý đối tượng đến tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn. Tờ giấy này do cán bộ tư pháp xã quản lý. Khi những người chuẩn bị đăng ký kết hôn, cán bộ tư pháp sẽ gửi giấy giới thiệu lên trung tâm y tế huyện để họ được tư vấn và khám. Long An cũng là một trong số rất ít tỉnh hỗ trợ kinh phí địa phương cho các trường hợp khám sức khỏe tiền hôn nhân. Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Long An cũng cho biết: Số tiền này là 160.000đ/người, bao gồm khám sức khỏe tổng quát, xét nghiệm viêm gan B và HIV.

 

Tại TP Hồ Chí Minh, bà Tô Thị Kim Hoa – Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ thành phố chia sẻ: Chúng tôi đã có chương trình phối hợp với Ban Tuyên giáo Thành ủy, Sở Tư pháp thành phố để họ có văn bản chỉ đạo xuống hệ thống quận/huyện, xã/phường. Nói một cách nôm na, với các trường hợp đến đăng ký kết hôn, cán bộ tư pháp sẽ tư vấn cho họ 3 câu: Các anh chị đến kết hôn thì nên quan tâm đến việc khám, tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân; Nếu có con thì nên tham gia vào chương trình sàng lọc trước sinh, sơ sinh; Ngành Dân số có chính sách cho những hộ nghèo và cận nghèo được hưởng các chương trình này miễn phí, các anh chị nên gặp cán bộ dân số để được hướng dẫn cụ thể. “Thành phố cũng hỗ trợ 3 tỷ đồng cho Phòng khám chăm sóc SKSS lưu động chuyên đi khám cho nữ công nhân khu công nghiệp và Mô hình Tư vấn tiền hôn nhân cho đối tượng thanh niên, vị thành niên, người có nhu cầu ở địa bàn dân cư” – bà Hoa nói.

Hiện nay, Pháp lệnh Dân số (PLDS) đang quy định: “Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện cho nam, nữ kiểm tra sức khỏe trước khi đăng ký kết hôn”.

Ông Mã Ngọc Thể cho rằng, để mọi người dân biết đến điều này, Pháp luật cần quy định bắt buộc nam nữ trước khi kết hôn phải khám sức khỏe tiền hôn nhân. Đây là một việc làm văn minh và rất nhiều nước đã thành phổ biến.  Ý này nhận được sự đồng tình từ nhà xã hội học, GS Nguyễn Đình Cử (ĐH Kinh tế Quốc dân). Ông chia sẻ: Nhà nước nên “bắt buộc” hay chỉ “khuyến khích” thôi? Bởi hiện nay, nhu cầu của nam, nữ trước khi kết hôn đều muốn được khám, tư vấn về sức khỏe của bản thân và bạn đời khá cao. Tuy nhiên, nhiều người còn chưa biết khám ở đâu, khám những gì. Bên cạnh đó, có những người cũng đang nghĩ có nhất thiết, bắt buộc phải khám không? “Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ có một cuộc phỏng vấn sâu người dân để khảo sát về nhu cầu này” – GS Cử chia sẻ tại một hội thảo về xây dựng Dự án Luật Dân số.