Không “lợi ích cục bộ” khi xã hội hóa sách giáo khoa

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận. Ảnh: Việt Nguyễn

Không có “lợi ích cục bộ”

Trong phần thảo luận tại hội trường ngày 20/11, hầu hết đại biểu đồng tình với việc ban hành chương trình học, sách giáo khoa mới để khắc phục những bất cập hiện tại của ngành Giáo dục, đồng thời hướng tới mục tiêu phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân. Một điểm đáng lưu ý, Bộ GD&ĐT đề xuất được giao tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa, nhưng cũng đồng thời cho phép các tổ chức, cá nhân khác biên soạn những bộ sách giáo khoa tương tự. Việc này gây băn khoăn cho một số đại biểu. Các đại biểu Nguyễn Thành Tâm (Tây Ninh), Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng), Phạm Thị Hồng Nga (Hà Nội) cùng cho rằng, Bộ GD&ĐT nên làm đúng chức năng của mình là quản lý nhà nước, xây dựng chương trình chuẩn chứ không nên trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa như đề xuất.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận lý giải: “Đề xuất này không hề xuất phát từ lợi ích cục bộ, cá nhân nào. Phương án xã hội hóa sách giáo khoa cũng là do Bộ GD&ĐT đề xuất, Chính phủ duyệt để trình Quốc hội phê duyệt. Bộ GD&ĐT đã cử chuyên gia, cán bộ đi học về khoa học phát triển chương trình-sách giáo khoa để khi có đủ điều kiện sẽ thành lập Viện nghiên cứu chương trình-sách giáo khoa”, ông Luận phát biểu và nhận định rằng ở Việt Nam hiện chưa có đội ngũ chuyên nghiệp trong lĩnh vực này, cách làm hiện nay vẫn là huy động các nhà giáo, chuyên gia tham gia biên soạn sách giáo khoa.

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận dự báo 2 khả năng: “Một là xã hội hóa việc viết sách sẽ giải phóng sức sản xuất của xã hội, nhiều nhóm tập thể biên soạn, sách viết ra sẽ tốt, kịp thời. Nhưng không loại trừ khả năng thứ hai là không có hoặc chưa có nhiều người tham gia, sách viết ra không đáp ứng yêu cầu và không kịp thời. Kinh nghiệm lịch sử cảnh báo khả năng thứ hai rất dễ xảy ra. Vì vậy phương án giao Bộ GD&ĐT chủ động biên soạn một bộ sách, đồng thời không biên soạn các bộ sách khác là để chủ động ứng phó với bất cứ tình huống nào. Đây cũng là tính toán thận trọng”.

“Thầy cô lúc đầu e dè, sau đó rất nhanh”

Phát biểu trước Quốc hội, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận cho biết, Bộ GD&ĐT đã thực nghiệm nhiều phương án đổi mới (giáo dục) ngay từ năm 2011 ở nhiều trường lớp, bao gồm cả vùng sâu vùng xa. “Mô hình trường học mới đã triển khai ở 2.500 trường, chương trình tiếng Việt mới triển khai với 380.000 học sinh ở 4.000 trường, phương pháp “bàn tay nặn bột” từ 2014-2015 triển khai ở tất cả các trường trên toàn quốc. Với chương trình sách giáo khoa, hiện tại chúng ta đã đổi mới và có kết quả”, ông Luận thông tin.

Lãnh đạo Bộ GD&ĐT khẳng định: “Ở các vùng khó khăn, thầy cô giáo tiếp xúc cái mới thì lúc đầu cũng rất e dè, ngại ngần, nhưng về sau lại rất tự nhiên và rất nhanh và hiệu quả”.

Với đề án quan trọng này, các đại biểu đề nghị cần cân nhắc thời gian phù hợp cho việc thực nghiệm chương trình mới một cách nghiêm túc trên quy mô nhỏ trước khi áp dụng đại trà để tránh rủi ro; cần tổ chức đánh giá tình trạng về đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý và cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục để xác định kế hoạch triển khai đổi mới chương trình, sách giáo khoa mới cụ thể cho từng cơ sở giáo dục. Việc triển khai đại trà chương trình, sách giáo khoa mới cần được cân nhắc cẩn trọng và tính toán hợp lý.

Ngoài ra, nhiều đại biểu còn lo ngại Bộ GD&ĐT “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Đại biểu Phạm Xuân Thăng (Hải Dương) băn khoăn: “Nếu Bộ biên soạn (SGK) sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh với các tổ chức khác. Nhà trường, giáo viên sẽ chỉ ưu tiên sử dụng sách do Bộ GD&ĐT biên soạn vì tin cậy hơn và để đảm bảo phù hợp với chương trình học, các kỳ thi của Bộ”. Tuy nhiên, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận khẳng định, Bộ GD&ĐT chưa bao giờ trực tiếp biên soạn sách giáo khoa và sẽ không bao giờ trực tiếp biên soạn. Việc tổ chức chương trình, biên soạn sách giáo khoa là do các nhà giáo, nhà khoa học, chuyên gia tham gia thực hiện. Bộ GD&ĐT chỉ tổ chức bộ máy vận hành, phát hiện nhân sự, tập huấn, bổ sung thông tin và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật phục vụ quá trình biên soạn và thẩm định… Bộ GD&ĐT sẽ căn cứ kết luận của Hội đồng thẩm định Quốc gia đề ra quyết định cho phép lưu hành bộ sách đạt tiêu chuẩn.

Việt Nguyễn