Khuyến nghị của Vụ Bảo hiểm xã hội: Cần nhanh chóng tăng tỷ lệ người đóng bảo hiểm xã hội

Ảnh minh họa

Cần điều chỉnh chính sách bảo hiểm xã hội

Báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cho thấy, tính đến hết năm 2016, cả nước có trên 13 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội, chiếm khoảng 28% lực lượng lao động trong độ tuổi. Hàng năm, có khoảng 4-5 triệu người được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội ngắn hạn và khoảng 150 nghìn người hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn. Đã có gần 3 triệu người cao tuổi được hưởng lương hưu và bảo hiểm xã hội hàng tháng. Nếu tính cả đối tượng hưởng trợ cấp xã hội cho người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, người có công, đã có trên 50% người cao tuổi ở Việt Nam được hưởng lương hưu và trợ cấp hàng tháng.

Tuy vậy, chính sách bảo hiểm xã hội cũng đã bộc lộ những hạn chế, bất cập như: Diện bao phủ bảo hiểm xã hội của Việt Nam còn ở mức thấp; Quỹ bảo hiểm xã hội tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối trong dài hạn; Hệ thống các chế độ bảo hiểm xã hội còn chưa đa dạng, linh hoạt nên thiếu hấp dẫn với người dân...

Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) Vũ Trường Giang cho biết: Nguy cơ mất cân đối Quỹ Bảo hiểm xã hội đang dần trở thành hiện thực nếu không có sự điều chỉnh về chính sách. Đến nay mới khoảng 28% lực lượng lao động trong độ tuổi, tham gia đóng bảo hiểm xã hội, trong khi đó, ở các nước phát triển đạt xấp xỉ trên 90%.

Ông Giang khuyến nghị: Với mức đóng và tỷ lệ hưởng như hiện nay, với tốc độ già hóa dân số của Việt Nam đang nhanh nhất thế giới, chúng ta cần xem xét tăng mức đóng bảo hiểm xã hội, kéo dài thời gian lao động hoặc phải giảm mức lương hưu được hưởng. Nhưng quan trọng không kém là phải tăng nhanh tỷ lệ người lao động tham gia đóng bảo hiểm xã hội. Bên cạnh đó, cần giao chỉ tiêu phát triển bảo hiểm xã hội cho địa phương, gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan thuế và bảo hiểm xã hội, vv...

Mở rộng bao phủ bảo hiểm xã hội

Cung cấp kinh nghiệm từ các quốc gia, nhóm nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới chỉ rõ: Các nước thường kết hợp nhiều phương án để tăng tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội từ chính sách đóng bắt buộc đến ưu đãi thuế khuyến khích tiết kiệm cá nhân vì mục đích hưu trí. Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội cùng người lao động hoặc trợ cấp bằng tiền, không đòi hỏi đóng góp.

Từ thực tiễn của Việt Nam, nhóm chuyên gia khuyến nghị ưu tiên mở rộng bao phủ bảo hiểm xã hội ở khu vực chính thức để tăng tỷ lệ người tham gia lên 17,8 triệu; tăng tỷ lệ người tham gia bảo hiểm xã hội ở khu vực tự tạo việc làm, phi chính thức với sự hỗ trợ của Nhà nước; phát triển các chương trình hưu trí bổ sung thông qua mở rộng, tăng mức đóng góp cho các chương trình hưu trí theo nghề và các công cụ tiết kiệm hưu trí tư nhân…

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng, mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội là vấn đề đặt ra từ rất lâu, bởi, chủ trương của Đảng, Nhà nước từ trước đến nay đều đặt mục tiêu chăm lo cho người dân, đặc biệt là đối tượng yếu thế, người có công lên hàng đầu; cần có những thay đổi căn bản trong chính sách bảo hiểm xã hội ở Việt Nam theo quy luật, xu hướng quốc tế gắn với việc tăng diện bao phủ.

Để đạt được mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp vào năm 2020, một trong những điều kiện là mức thuế và tỷ lệ đóng bảo hiểm cần thấp đi, trong khi phía người bảo vệ quyền lợi người lao động lại có tiếng nói gần như ngược lại. Đây là những vấn đề cần phải đặt ra, bàn thảo để tìm ra giải pháp hài hòa, bảo đảm công bằng xã hội.

Phúc Hằng