Kinh nghiệm của Thái Lan về chính sách dân số mới: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Thái Lan đang nỗ lực phấn đấu để mỗi một trẻ sinh ra được hỗ trợ phát triển cho đến khi tuổi già, được nâng cao cả về thể chất, trí tuệ, tinh thần. Ảnh: T. L.

Định hướng chính sách dân số mới của Thái Lan đang được trưng cầu ý kiến lần cuối và sẽ được ban hành cuối tháng 9 này. Quá trình xây dựng chính sách ở đất nước láng giềng có nhiều đặc trưng dân số giống Việt Nam chắc chắn sẽ là một bài học kinh nghiệm quí báu cho nước ta trong quá trình xây dựng Luật Dân số, sẽ được trình Quốc hội vào năm 2014.

Khống chế được sự gia tăng dân số

Với sự hỗ trợ của UNFPA, Uỷ ban Phát triển kinh tế - xã hội Thái Lan đã xây dựng Chính sách dân số mới giai đoạn 2012- 2016 nhằm thích ứng với sự biến đổi nhanh cơ cấu dân số.

Chính sách dân số mới sẽ được triển khai thực hiện trong kế hoạch Phát triển kinh tế- xã hội (KT-XH) đất nước lần thứ XI (2012-2016). Dự thảo đã được các chuyên gia dân số, các nhà hoạch định chính sách của Mỹ, Trung Quốc, Malaysia, Việt Nam; Hội Nghiên cứu khoa học dân số Quốc tế, Hiệp hội Dân số Mỹ… tham gia đóng góp ý kiến tại một hội thảo được tổ chức vào ngày 25/8 vừa qua tại Bangkok. Theo kế hoạch, Chính sách dân số mới sẽ được đệ trình Chính phủ để ban hành trong tháng 9/2012.  

Sau 40 năm (từ kế hoạch 5 năm lần thứ 3 giai đoạn 1979-1984) thực hiện chính sách dân số với mục tiêu giảm sinh, Thái Lan đã khống chế được sự gia tăng dân số thông qua KHHGĐ và là một trong những quốc gia thực hiện thành công Chương trình hành động về dân số và phát triển. Kết quả của Chương trình KHHGĐ đã góp phần quan trọng vào sự phát triển KT-XH, đưa Thái Lan nhanh chóng trở thành quốc gia có thu nhập quốc dân thuộc nhóm trung bình trên thế giới.

Đối mặt với già hóa dân số

Với các xu hướng biến đổi dân số đột ngột, Thái Lan đang bước theo vết mòn mô hình dân số của Nhật Bản và Hàn Quốc. Hiện nay, sự gia tăng dân số của Thái Lan rất thấp. Trong tương lai gần, dân số đất nước này sẽ suy giảm. Sự thay đổi cơ cấu dân số ngày càng trở nên nghiêm trọng do số trẻ sinh ra ngày càng ít, gia tăng số trẻ vị thành niên mang thai ngoài ý muốn, số người cao tuổi tăng nhanh…

Đến năm 2012, Thái Lan đã vượt qua cơ cấu dân số vàng lần thứ nhất (cứ 2 lao động gánh 1 người phụ thuộc dưới 15 tuổi và trên 60 tuổi). Theo dự báo dân số (phương án trung bình): Vào năm 2024, dân số Thái Lan sẽ đạt cực đại với 66,5 triệu dân, trong đó trên 34 triệu là nữ và dân số từ 65 tuổi trở lên chiếm 15% tổng số dân.

Trên phạm trù quy mô, các chuyên gia bày tỏ sự lo ngại: Không những số dân Thái Lan giảm mà còn kéo theo số người tiêu dùng ngày càng giảm, số lượng lao động cũng giảm theo khiến số người ngoài độ tuổi lao động (hay gọi là nhóm người phụ thuộc) tăng lên. Tuy nhiên, các chuyên gia quan tâm hơn  tới phạm trù chất lượng dân số của người dân Thái trên tất cả phương diện thể lực, trí lực và tinh thần.

Theo Ban soạn thảo chính sách dân số mới, những hạn chế sự phát triển ở mỗi lứa tuổi theo thuyết vòng đời là do: Chất lượng giáo dục còn hạn chế, suy giảm chuẩn mực đạo đức dẫn đến tình trạng gia tăng tội phạm vị thành niên, những hành vi, lối sống bất lợi cho sức khỏe (gia tăng số người sử dụng ma tuý, bạo lực, quan hệ tình dục sớm, vị thành niên mang thai ngoài ý muốn, trẻ em sinh ra kém chất lượng…). Sự thiếu hụt nguồn lao động có chất lượng cả trong khu vực chính thức và phi chính thức; sự phụ thuộc vào lao động nhập cư có trình độ tay nghề cao, chỉ số thông minh (IQ) của trẻ em Thái Lan giảm từ 91 xuống còn 88 (theo số liệu 1997- 2007), thấp hơn IQ chuẩn bình quân do WHO quy định ở mức 90-110.

Bên cạnh đó, trình độ của học sinh học nghề chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Tay nghề chuyên môn của lực lượng lao động hiện tại cũng chưa đáp ứng với thị trường lao động trong nước. Năng suất lao động còn thấp, chỉ tăng 1,8% (giai đoạn 2007-2008) mặc dù trình độ học vấn của dân số trong độ tuổi lao động tăng đáng kể…Tại Thái Lan, phần lớn người cao tuổi nghèo và sống độc thân. Theo kết quả điều tra của ngành y tế Thái Lan: Năm 2007, lực lượng lao động có đến 16,5% là  những người cao tuổi chưa bao giờ đến trường, 68,3% chỉ học đến lớp 4.

Bên cạnh đó, do mức sinh giảm quá nhanh với TFR (tổng tỷ suất sinh thô) quá thấp (năm 2010 đạt 1,5 con), cơ cấu dân số của Thái Lan đã thay đổi một cách nhanh chóng. Từ một nước dân số trẻ, với số dân hiện nay 62 triệu người nhưng Thái Lan đã trở thành một quốc gia có cơ cấu dân số già (13% dân số từ 60 tuổi trở lên), số lượng trẻ em và dân số trong độ tuổi lao động ngày càng giảm. Căn cứ theo kết quả Tổng điều tra dân số năm 2010, dự báo dân số Thái Lan sẽ đạt số lượng cực đại (66 triệu người) vào năm 2024, sau đó  sẽ giảm dần.

Do vậy định hướng chính sách dân số mới của Thái Lan đã đề ra mục tiêu tổng quát nhằm ưu tiên nâng cao chất lượng dân số: Tất cả công dân Thái Lan khi sinh ra có chất lượng cao, được hỗ trợ phát triển ở mọi lứa tuổi nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng lực lượng lao động có chất lượng tốt. Gia đình và cộng đồng có trách nhiệm tham gia để đảm bảo an sinh cho người cao tuổi, phù hợp với khả năng của hệ thống phúc lợi xã hội.      

Chính sách dân số mới của Thái Lan đã đề ra 3 nhiệm vụ chính: Tăng cường chăm sóc sức khỏe sinh sản ở tất cả lứa tuổi nhằm bảo đảm trẻ sinh ra có chất lượng, tạo điều kiện hỗ trợ sinh sản cho các cặp vợ chồng. Cung cấp các khả năng phù hợp nhằm phát triển ở mọi lứa tuổi. Đẩy mạnh khả năng tự lực sau khi về hưu cho tất cả mọi người.

Chính phủ Thái Lan đảm bảo có khả năng cung cấp tất cả các dịch vụ xã hội với chất lượng tốt hơn cho mọi người dân. Để thực hiện tốt mục tiêu này, Chính phủ đang nỗ lực, rốt ráo triển khai các chiến lược liên quan. Tất cả nhằm nâng cao chất lượng dân số.