Kỷ niệm về một vị bộ trưởng

Nếu nói một cách hình tượng, Ông chính là một Tổng công trình sư, chỉ trong một thời gian ngắn đã kiến tạo nên hệ thống tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ từ Trung ương đến cơ sở, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chuyên trách và cộng tác viên dân số tại khắp các thôn, xóm, bản, làng trong cả nước.

Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan gắn huân chương Độc lập hạng Nhất cho GS Mai Kỷ ngày 9/2/2010 (Ảnh: Chí Cường).

Những người đã làm công tác dân số lâu năm, mỗi khi nói về Ông họ thường dành cho Ông một sự tôn kính đặc biệt. Với tôi cũng vậy, dù mới chính thức làm công tác dân số được 2 năm, không có may mắn như nhiều anh em trong Tổng cục DS-KHHGĐ được làm việc trực tiếp dưới quyền Ông nhưng trước đó đã được biết và tiếp xúc với Ông nên cũng cảm nhận được tất cả những điều đó.

GS Mai Kỷ (ngồi giữa) cùng lãnh đạo Tổng cục DS-KHHGĐ (Ảnh: H.Thư).

Năm 2008, thực hiện chủ trương cải cách hành chính, Ủy ban dân số, Gia đình, Trẻ em giải thể, lĩnh vực DS-KHHGĐ được chuyển giao về ngành y tế, không ít các địa phương, đơn vị đã hiểu lầm chủ trương đó mà đã coi việc “giải thể” này như là Nhà nước đã “giải tán” công tác DS-KHHGĐ và nhiều người dân cho rằng từ nay được “đẻ thoải mái”. Là một người luôn theo dõi sát tình hình thời sự và đặc biệt là những diễn biến của Ngành, khi gặp Ông, tôi đọc được tâm trạng của Ông như có “lửa đốt” ở trong lòng, Ông thương anh em ở trong Ngành đang gặp nhiều khó khăn, vất vả, Ông khắc khoải về một hệ thống tổ chức đang đứng trước nguy cơ có thể bị tan vỡ, Ông lo lắng về những hệ lụy có thể xảy ra nếu như các địa phương, cơ sở buông lơi công tác này.

Thế rồi, mọi việc đã trở lại đúng quỹ đạo của nó. Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ. Những suy nghĩ không đúng đã được “chấn chỉnh” kịp thời, những việc làm chưa đúng đã được khắc phục, con tàu dân số đã nhanh chóng trở lại đúng đường ray của mình, “tăng ga” tiến về phía trước, bù lại những gì làm chưa tốt trong một vài năm vừa qua.

Mấy năm gần đây, do bị di chứng của tai biến mạch máu não nên Giáo sư Mai Kỷ phải đi lại bằng xe lăn nhưng bù lại, Ông vẫn hết sức minh mẫn, có một trí nhớ tuyệt vời và thần sắc thật là đẹp, thậm chí trông Ông còn trẻ hơn so với tuổi. Ông cứ nói vui với chúng tôi rằng “người ngoài nhìn tôi không ngồi trên xe lăn thì họ dễ bị nhầm”. Nhân kỷ niệm Ngày Dân số Thế giới 11/7/2009, Tổng cục DS-KHHGĐ mời Ông tới dự, mới đầu Ông đã từ chối bởi Ông không muốn xuất hiện trước đông người nhưng sau khi được biết nhân dịp này, ngành Dân số có tổ chức Hội nghị biểu dương cán bộ dân số cơ sở tiêu biểu, hầu hết những người tham dự đều là cán bộ dân số ở cơ sở, Ông đã vui vẻ nhận lời bởi Ông muốn được gặp lại họ, những người đã kề vai sát cánh với Ông, những người đã cùng chia ngọt, sẻ bùi với Ông từ những ngày đầu còn rất nhiều gian khó. Ông quý họ, Ông yêu thương họ và họ cũng vô cùng yêu quý, kính trọng Ông, cảm phục Ông bởi vì Ông thực sự là người Thầy, người Bác, người Chú của họ, là người Anh cả của ngành Dân số.

Vừa qua, khi nhận được tin Ông được Chủ tịch nước ký Quyết định trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất, tôi mừng vui khôn xiết như chính mình và ngành Dân số được nhận phần thưởng cao quý. Tôi sung sướng gọi điện báo tin để Ông biết và xin ý kiến Ông về việc chuẩn bị Lễ đón nhận Huân chương. Ông nói rằng, “đây là phần thưởng cao quý mà Chủ tịch nước ký Quyết định nhưng công lao là của anh em trong ngành Dân số tạo dựng nên mà tôi là người đứng đầu khi đó nên được trao tặng, chính toàn thể cán bộ trong ngành Dân số đã trao tặng cho tôi Huân chương này” – ôi, một Nhân cách lớn, trái tim một Con Người - khi công sức của mình được Đảng và Nhà nước ghi nhận vẫn khiêm nhường cho đó là thành quả chung của mọi người, trân trọng những gì mà cấp dưới đã cống hiến, giúp mình hoàn thành nhiệm vụ, một Người lúc nào cũng đau đáu với nỗi lo toan cho sự nghiệp dân số còn nhiều bộn bề, lúc nào cũng suy nghĩ tới đồng nghiệp, tới những thế hệ kế tiếp để làm sao viết tiếp những trang sử mới cho ngành Dân số mà Ông đã dày công kiến tạo từ thuở ban đầu. Tôi thực sự xúc động khi được nghe Ông nói những lời này, quả thật khi đó tôi chỉ mong rằng, giá như đang được ở bên Ông, tôi sẽ ôm lấy Ông và nói những lời cảm ơn tự đáy lòng mình. Tôi như được Ông “truyền lửa” cho và tôi mong muốn toàn thể những người làm công tác dân số hãy nhận và tiếp sức “ngọn lửa” mà Ông đã trao cho.

Nhân dịp Ông được nhận phần thưởng cao quý - Huân chương Độc lập hạng Nhất mà Đảng và Nhà nước trao tặng, nếu nói lời cảm ơn, lời chúc mừng với Ông, tôi e rằng chưa đủ. Xin cầu chúc Ông luôn mạnh khỏe, sống lâu để cho thế hệ chúng tôi lại được tiếp tục nghe những lời tâm sự của Ông, được tiếp tục học tập Ông không chỉ về kiến thức mà còn về phương pháp tư duy, về bản lĩnh vượt qua mọi thử thách và đặc biệt được nghe những bài học rất thực tiễn, rất “đời” về cái “tâm”, cái “tầm” cần có của người cán bộ làm công tác dân số.n