Lên thâm sơn nghe chuyện “thịt” rừng

 

Sau hơn 3 tiếng vật lộn với những đoạn đường lầy lội, đầy vực sâu thăm thẳm, PV Báo GĐ&XH mới vào được bản Nà Đang. Đây là vùng lõi của rừng phòng hộ Sông Lò, nơi giáp ranh giữa 2 huyện Lang Chánh, Quan Sơn và gần với biên giới Việt - Lào. Trên đường đi vào bản, chúng tôi phải đóng vai cán bộ đi điều tra dân số vì thi thoảng lại gặp vài ba người, mặt lạnh tanh, xăm trổ đầy mình với những câu hỏi nhát gừng kiểu “đi đâu”, “tìm cái gì mà dừng lại lâu thế”…

Dọc đường vào bản, những dấu vết chặt phá vẫn còn nguyên vẹn. Tìm hiểu mới biết: Tại khu vực rừng phòng hộ Sông Lò trên địa bàn xã Lâm Phú, các khu, điểm có nhiều gỗ bị đốn hạ nhất là khu lô 10, dốc Ông Viện, Mè Giàng, Lán Cháy... Loại gỗ bị chặt phá nhiều nhất là táu, sến, vàng cương, mỡ... Tại khu vực Lán Cháy, nhiều cây vừa bị đốn hạ. Lâm tặc thường lợi dụng vào những hôm trời mưa, lúc còn tối, hay sáng sớm, dùng cưa xăng đốn hạ những cây gỗ quý có đường kính từ 30 – 45cm, sau đó xẻ thành những tấm gỗ nhỏ, dùng xe máy hoặc trâu lôi ra khỏi rừng. Không khó để bắt gặp những gốc cây vừa mới bị khai tử, vết chặt đang còn đỏ thẳm như máu chảy. Không ít những cây to người ôm không xuể đã bị đốn hạ nhưng chưa bị lâm tặc lấy đi. Có cả những cây hạ sẵn nằm bên cạnh bờ suối chờ nước lớn để xuôi dòng…

Ông Vi Thiện Lương, Trưởng bản Nà Đang xác nhận: “Chính quyền địa phương cùng với kiểm lâm đã tích cực tuyên truyền, vận động nhưng tình trạng chặt phá rừng vẫn xảy ra. Rất khó để kiểm soát hết bởi lâm tặc theo dõi cán bộ, lúc nào vắng người là nó ra tay”. Theo lời Trưởng bản, lâm tặc thường đốn sến, táu và thực hiện phá rừng rải rác, không tập trung một nơi, lúc dùng cưa xăng, lúc lại dùng dìu hoặc cưa tay.

Bản Nà Đang có 60 hộ, hơn 200 nhân khẩu, đa số là người Thái. Diện tích trồng lúa 9ha, và một ít đất khai hoang để trồng ngô, bà con không được giao đất rừng. Dân bản bước chân xuống khỏi nhà là đất của lâm trường, đời sống quá khó khăn, diện tích làm nông nghiệp quá ít, năng suất lại chẳng được bao nhiêu nên nhiều người nghe theo lời dụ dỗ vẫn đi chặt, vận chuyển gỗ thuê. Cách đây mấy tháng, Kiểm lâm vào lập biên bản, thu, vận chuyển gần 60 cây gỗ tại các nhà dân ra ngoài. Người dân ở đây chỉ mong sao Nhà nước “dùng máy ủi san mặt đường cho dễ đi”. Bà con sống trong vùng lõi nên rất khó khăn, chưa nói đến bọn lâm tặc lì lợm, manh động.

 

Lối vào bản Nà Đang và con đường lầy lội.

Ông Nguyễn Duy Vĩnh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lang Chánh phân trần: “Ngoài những vụ lâm tặc vào chặt phá, rất nhiều trường hợp các hộ dân đốn gỗ làm nhà. Mấy tháng trước sau khi kiểm kê số gỗ cũ tại các hộ chúng tôi đã thu gần 60 cây gỗ mà các hộ khai thác cất giấu từ lâu để làm nhà. Việc khai thác gỗ trái phép ở bản Nà Đang là có thật. Cuối năm 2013, có những địa điểm lâm tặc khai thác hàng chục m3 gỗ. Số gỗ này nằm dưới một con khe trên đường vào Nà Đang, nhưng không thể mang về Hạt để xử lý vì đường đi lại rất khó khăn. Chúng tôi thuê người dân địa phương bốc vác, vận chuyển đưa về Hạt nhưng người dân đều từ chối vì sợ lâm tặc trả thù. Do địa bàn rộng, lực lượng Kiểm lâm lại mỏng, mặc dù đã tăng cường thêm người nhưng tại xã Lâm Phú vẫn xảy ra một số vụ khai thác gỗ trái phép”.

Ông Nguyễn Hoàng Anh, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Lò tại huyện Quan Sơn cho biết: “Trong thời gian qua đã xảy ra một số vụ phá rừng lẻ tẻ, chúng tôi đã kịp thời bắt giữ, xử phạt hành chính. Tại lô 10 là điểm nóng. Hiện còn khoảng 4 khối gỗ chúng tôi đã xử phạt nhưng chưa thể đưa ra khỏi rừng vì đường lầy lội. Rừng phòng hộ Sông Lò với tổng diện tích khoảng 10.427 ha. Riêng xã Lâm Phú có khoảng 2.900 ha nhưng lực lượng trên các địa bàn khá mỏng, rất khó khăn trong công tác bảo vệ rừng...”.

Hạt kiểm lâm Lang Chánh cho biết là có chuyện bọn lâm tặc chặt phá rừng, song sau khi đi xác minh, ông Lê Quốc Việt, Phó Chi cục trưởng Kiểm lâm Thanh Hóa lại cho rằng: “Công tác bảo vệ rừng tại Thanh Hóa trong thời gian qua có nhiều chuyển biến tích cực. Sau khi có thông tin về việc khai thác gỗ trái phép tại xã Lâm Phú chúng tôi đã cử người đi xác minh đó là số gỗ được người dân tích góp từ lâu để làm nhà dựa trên chủ trương hưởng lợi của Nhà nước. Hiện Hạt kiểm lâm Lang Chánh vẫn chưa có báo cáo cụ thể về vụ việc trên. Ở địa bàn nào xảy ra nạn phá rừng Hạt trưởng phải chịu trách nhiệm”.

Câu chuyện phá rừng vẫn cứ lặp đi lặp lại, và điệp khúc người dân sống ở vũng lõi nên rất khó khăn trong công tác bảo vệ rừng…vẫn thường xuyên được nhắc đến mỗi khi rừng bị tàn phá. Người dân mở mắt ra là thấy rừng, sống giữa rừng nhưng không có đất canh tác, không được dựa vào rừng mà sống vậy người dân biết dựa vào đâu? Thay vì tìm hướng giải quyết khác cho 60 hộ dân bản Nà Đang như: Giao khoán cho họ trông coi bảo vệ rừng, cấp đất thêm để họ canh tác, hoặc di dời họ khỏi vùng lõi… chính quyền các cấp nơi đây vẫn chưa có giải pháp cụ thể nào, để người dân xem rừng như “miếng mỡ” treo lơ lửng trước miệng mèo!

 

“Dọc đường vào các chú thấy những tấm bìa gỗ lâm tặc xẻ xong vứt lại, chủ yếu nó dùng xe máy chế thêm 2 que sắt trên yên xe để dễ bề vận chuyển. Có hôm tôi ra xã họp, trên đường về vì tránh bọn chúng mà ngã sưng hết cả chân”. (Ông Vi Thiện Lương, trưởng bản Nà Đang)