Lo cho tuổi già từ khi còn trẻ

Xoay quanh vấn đề "nóng" này, sáng 27/9, Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức giao lưu trực tuyến "Già hóa dân số - Thực trạng, dự báo và đề xuất chính sách" nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện và các giải pháp cho lĩnh vực này.

"Già" sớm hơn dự báo

Đề cập đến bức tranh già hóa dân số ở Việt Nam, TS. Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) cho biết, tỉ lệ người cao tuổi (NCT) sẽ có sự gia tăng đột biến và tăng nhanh trong thời gian tới.

Hiếu kính, phụng dưỡng người già là nét đẹp truyền thống của người Việt. Ảnh: Dương Ngọc

Theo TS. Dương Quốc Trọng: Dự báo của Tổng cục Thống kê cho thấy, nước ta sẽ bước vào giai đoạn "già hoá dân số" vào năm 2017. Tuy nhiên, nếu với tốc độ gia tăng tương tự như năm 2010 thì đến 1/4/2011, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đã là 10,1%, người từ 65 tuổi trở lên đã là 7,2% và như vậy "Dù theo tiêu chí nào, chúng ta cũng đã bước vào giai đoạn "già hoá dân số" ngay từ năm 2011, sớm hơn 6 năm so với dự báo" - TS. Dương Quốc Trọng  cho rằng, với tốc độ tăng này thì chỉ khoảng 17 - 18 năm tới, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dân số già, sớm hơn 2 - 3 năm so với dự báo.

Tuổi thọ là ước mong lớn của con người, do đó già hóa dân số là thành quả của sự phát triển kinh tế - xã hội, khẳng định tính ưu việt của chế độ, của sự phát triển kinh tế - xã hội, mà trực tiếp là công tác chăm sóc sức khỏe người dân, công tác DS-KHHGĐ. Tuy nhiên, theo TS. Giang Thanh Long - Phó Viện trưởng Viện Chính sách công và Quản lý, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, già hóa cũng đang đặt ra thách thức lớn. Theo phân tích của TS. Giang Thanh Long, cơ cấu sắp xếp cuộc sống hộ gia đình NCT hiện nay đã thay đổi rất nhiều. Nếu trước đây, có tới 80% NCT sống với con cái (chỗ dựa quan trọng cho NCT), thì nay do sự thay đổi về đời sống kinh tế - xã hội, tỉ lệ này chỉ còn khoảng 60%. Sự biến đổi này tạo ra thách thức lớn, đòi hỏi phải xây dựng chính sách chăm sóc NCT dựa trên cộng đồng và các nhân tố khác thay thế gia đình.

Thu nhập chậm hơn tốc độ già hóa

Về vấn đề chăm sóc NCT, các chuyên gia cho biết, Việt Nam đã xây dựng hệ thống chăm sóc NCT với một số nhà dưỡng lão của nhà nước và khuyến khích tư nhân tham gia. Tuy nhiên, theo báo cáo gần đây của Ủy ban quốc gia NCT, các nhà dưỡng lão này gặp hạn chế về kinh phí nên cơ sở vật chất và kinh phí cho những người tham gia chăm sóc NCT còn thấp. Ở khu vực tư nhân cũng gặp nhiều khó khăn khi thực hiện. Hệ thống nhà dưỡng lão tư nhân hiện nay vẫn mang tính tự phát, chưa đẩy mạnh được tính xã hội hóa của vấn đề này.

Nâng cao nhận thức cộng đồng

Làm thế nào để già hóa là thành tựu đúng nghĩa, chứ không phải là gánh nặng? Các chuyên gia cho rằng, cần có nhiều giải pháp, trong đó phải có sự trợ giúp của Nhà nước thì mới giải quyết được. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền về già hóa dân số cần mạnh mẽ hơn nữa để nâng cao nhận thức của xã hội, của người dân chủ động hơn trong việc chuẩn bị cho tuổi già.

Hà Thư