Lòng vòng

Sinh thời, cố thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu có nói một câu kinh điển: “Cầu phú tất khai lộ”. Muốn làm giàu thì phải mở đường, nghĩa chỉ đơn giản thế thôi nhưng để thực hiện được là cả một tầm nhìn chiến lược cho hàng chục năm, cho cả trăm năm.

Với những con đường mới mở, với những tuyến cao tốc hiện đại chúng ta đang thấy càng nhiều, là tín hiệu tích cực cho không chỉ vấn đề giao thông. Câu nói của Lý Quang Diệu không phải chân lý cho một nước nào học tập, ông chỉ đúc kết từ những nơi ông đã thấy, đã đặt chân tới, mà thường là ở những nền kinh tế hàng đầu. Và quả thực, chẳng ở đâu có hạ tầng giao thông kém cỏi mà nước mạnh dân giàu cả. Thế nên, các tuyến đường mới ở Việt Nam, dù được xây dựng bằng hình thức vốn như thế nào không quan trọng, sẽ là nền tảng cho những thay đổi vượt bậc trong tương lai mà ngay lúc này ta chưa thể hình dung được.

Vậy sao nghịch lý vẫn xảy ra? Vì sao xe tải, xe khách “nói không” với cao tốc Hà Nội – Hải Phòng? Vì sao cánh tài xế dịch vụ phải lòng vòng chui hết ngách này ngóc nọ chỉ để trốn vài chục nghìn tiền vé trên Quốc lộ 5? Đáp án là: Bản thân con đường, dù cũ hay mới, vẫn chỉ là điều kiện cần. Tư duy của con người mới quyết định tất cả.

Nếu soi bản đồ giao thông khu vực Trạm thu phí số 1 QL 5 (tại Văn Lâm, Hưng Yên) mới thấy thương các tài xế xe tải vô cùng. Họ phải chi thêm khá nhiều tiền dầu cho 10km dôi ra khi lòng vòng để “né” trạm, phải nối đuôi nhau “cày” trên cung đường bụi bặm, lắm ổ voi và sống trâu, chưa kể gặp CSGT thì khổ! Ngẫm nghĩ, nếu tính các giá trị khác ngoài tiền vé, chưa chắc họ đã lợi hơn so với việc đàng hoàng đi qua trạm.

Phí đang từ 80.000 đồng/xe tải/lượt vọt lên gấp đôi và sẽ tăng tiếp trong vài tháng tới trong khi chất lượng QL5 vẫn chẳng khá hơn. Đường 5 mới (cao tốc Hà Nội – Hải Phòng) lại đìu hiu vì phí đi cao tốc không “dễ chịu” chút nào. Với các dữ kiện ấy, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải đủ khôn ngoan để hiểu họ đang ở tình thế ra sao. Họ chắc ấm ức vì không có lựa chọn nào khác. Và đi vòng là giải pháp quá tệ, đầy rủi ro.

Khi doanh nghiệp đã phải chấp nhận phương án dở như vậy để “đối phó”, thì cũng là biểu hiện của những thực trạng dở không kém. Thực trạng chắp vá, cơi nới, sửa chữa… trong chính tư duy về giao thông sẽ còn tệ hơn cả những con đường đầy ổ và “ghềnh thác”.

Việt Nguyễn/Báo Gia đình & Xã hội