Mô hình “Ngân hàng máu sống” tại bệnh viện miền núi cứu sống nhiều sản phụ: Giọt máu nghĩa tình

Đêm ấy, sản phụ có thể đã ra đi vì bị  mất máu ồ ạt. Nhưng thật may mắn, chị đã được cứu sống nhờ ngân hàng máu sống do chính những cán bộ, đoàn viên Bệnh viện Đa khoa khu vực Tây Bắc tỉnh Nghệ An (ĐKKV) thành lập.

Kỷ niệm không thể quên

Trưa hè giữa tháng 6, đất Nghệ nóng như chảo lửa. Chúng tôi đến thăm gia đình chị Thu (22 tuổi, xóm Khe Sài 2, xã Nghĩa Lộc, Nghĩa Đàn, Nghệ An), cách Bệnh viện ĐKKV Tây Bắc chừng hơn 20km.

Theo lời kể của bà Lữ Thị Toan – mẹ chồng chị Thu, thì khoảng 7 giờ tối ngày 15/3, chị Thu chuyển dạ, chị được đưa vào trạm y tế xã Nghĩa Lộc. Đến 11 giờ, chị bị vỡ ối, gia đình chuyển chị lên bệnh viện. Chỉ sau gần 10 phút lên bàn đẻ, các bác sĩ đã thông báo với gia đình cuộc chuyển dạ “mẹ tròn con vuông”.

“Thế nhưng, 5 phút sau khi bé Vũ Thị Anh cất tiếng khóc chào đời, chị Thu lại xuất hiện một khối u phồng to bằng bát con. Các bác sĩ đã hội chẩn và khẳng định chị bị vỡ tĩnh mạch bên thành âm đạo, phải tháo khối máu tụ. Lúc đó, máu chảy ồ ạt, nếu không cấp cứu kịp thời, tính mạng sẽ bị đe dọa”, BS Lương Thị Thanh Vận (bác sĩ khoa Sản Bệnh viện ĐKKV Tây Bắc) kể.

Bà Lữ Thị Toan nhớ lại: “Niềm vui có cháu nội chưa được vẹn tròn thì chúng tôi lại được các bác sĩ chạy ra hỏi: Gia đình ta có đông anh em không? Cả nội và ngoại có ai có nhóm máu trùng với nhóm máu sản phụ không? Biết sự chẳng lành, gia đình chúng tôi hối hả huy động cả hai bên họ hàng. Nhưng lúc đó, 1-2 giờ sáng, họ hàng ở xa, nhiều người cũng không biết nhóm máu của mình là gì. Cuối cùng cũng phát hiện ra bà ngoại và dì bé Anh cùng nhóm máu. Nhưng mẹ đẻ chị Thu lại bị viêm gan B nên không thể truyền máu, chỉ còn mỗi dì cháu lấy được 1 đơn vị máu. Gia đình chúng tôi lúc đó rối bời, hoảng loạn, chỉ biết gào khóc và lo sợ bé Anh mồ côi mẹ. Thế mới thấm giọt máu quý như thế nào!”.

Nhớ lại kỷ niệm khó quên này, y tá Nguyễn Thị Thương, khoa Gây mê (Bệnh viện ĐKKV) - một trong 3 đoàn viên nhóm hiến máu cho chị Thu chia sẻ: Lúc đó khoảng 1-2 giờ sáng, em đang ngủ thì thấy điện thoại của cán bộ bệnh viện gọi đến để lên cơ quan hiến máu cứu bệnh nhân. Lúc đó em chẳng ngại gì dù là nửa đêm, trời rét, chỉ mong mình góp sức cứu sống sản phụ. Sau một giờ, với lượng máu lấy được từ các đoàn viên, sản phụ Thu đã được cứu sống.

Trường hợp của chị Thu không phải là trường hợp duy nhất được cứu sống nhờ nghĩa cử cao đẹp của đội ngũ đoàn viên, y – bác sĩ tại Bệnh viện ĐKKV Tây Bắc tỉnh Nghệ An. Ngoài việc cấp cứu các sản phụ, ngân hàng máu sống tại bệnh viện cũng đã cứu giúp rất nhiều bệnh nhân.

Mới đây nhất, ngày 14/6, sản phụ Trần Thị Thu Hiền (25 tuổi, huyện Quỳ Hợp, Nghệ An), nhập viện trong tình trạng lượng hồng cầu giảm còn 1,5 triệu - dấu hiệu của việc mất máu rất nặng do chảy máu sau sinh mổ. Sản phụ cần truyền 4 đơn vị máu nhóm A-B, là một trong những nhóm máu hiếm và khó. Bệnh viện đã huy động hai đoàn viên trong bệnh viện và hai đoàn viên trong thị xã đến hiến máu, chỉ sau một giờ đồng hồ, sản phụ đã ổn định trở lại.

 

Hiến máu tình nguyện trở thành hoạt động thường niên của đoàn viên Bệnh viện.

 

Cái khó... ló cái khôn

Ở Nghệ An, mỗi năm có khoảng 45.000 ca đẻ, tỷ lệ báo cáo thu thập tử vong mẹ trong 3 năm gần đây, chỉ có khoảng 7-8 ca. Vừa qua, chúng tôi cũng tiến hành một nghiên cứu khoa học, điều tra khảo sát trong 2 năm thì có kết quả là 76 bà mẹ tử vong/100.000 trẻ sống. Như vậy, một năm có tới hơn 30 bà mẹ tử vong theo định nghĩa của WHO.   Ông Nguyễn Bá Tân, Giám đốc Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh Nghệ An

Bệnh viện ĐKKV Tây Bắc tỉnh Nghệ An chịu trách nhiệm khám chữa bệnh cho nhân dân trên địa bàn 6 huyện, thị miền núi là thị xã Thái Hòa, huyện Nghĩa Đàn, Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Quế Phong, Tân Kỳ. Đây đều là những huyện miền núi cao, đặc biệt khó khăn.

Tại khoa Sản và khoa Nhi bệnh viện, trong những năm gần đây, công suất giường bệnh luôn là 130-140%, có lúc lên đến 150%. 5 tháng đầu năm 2012, số lượt sản phụ sinh tại bệnh viện là 1.291 ca. Trong khi đó, theo BS. Dương Văn Trường, Trưởng khoa Sản: “Tại phòng đẻ khoa Sản, chỉ có hai chiếc bàn đẻ, hai bàn khám phụ khoa, được cấp từ cách đây rất lâu, trong đó cũng chỉ có một bàn đẻ đủ tiêu chuẩn. Ngoài ra, cũng chỉ có một máy monitor theo dõi tim thai và cơn co tử cung trong chuyển dạ mới được đầu tư bởi nguồn xã hội hóa do hai máy cũ bị hỏng”.

Cơ sở vật chất thiếu thốn, bác sĩ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, áp lực khám chữa bệnh là vô cùng lớn. BS. Lương Thị Thanh Vận chia sẻ: “Trung bình một ngày chúng tôi đỡ đẻ đến 10 ca. Nếu tính cả số thai phụ vào viện với các bệnh khác như viêm phần phụ, chửa ngoài dạ con... thì một ngày phải đến 15-16 ca. 

Khó khăn là thế nhưng “cái khó ló cái khôn”. Cách đây 2 năm, đội ngũ y, bác sĩ nơi miền quê núi cao nghèo khó này đã thành lập “ngân hàng máu sống” để cứu giúp bệnh nhân. BS. Tăng Việt Hà, Giám đốc Bệnh viện cho hay: Chúng tôi thành lập “ngân hàng máu sống” với sự tham gia của 108 cán bộ nhân viên bệnh viện. Tất cả đều được xét nghiệm, xác định nhóm máu sẵn và mỗi khi cần thì anh chị em đều sẵn sàng chìa cánh tay ra hiến máu cứu người. Điều đó khiến việc cấp cứu bệnh nhân được chủ động vì từ thị xã Thái Hòa đến trung tâm tỉnh Nghệ An là hơn 100km, đường sá xa xôi, đi lại khó khăn, việc chuyển tuyến trên rất nguy hiểm cho tính mạng bệnh nhân.

Cũng vì cái khó đó, từ rất nhiều năm nay, các khoa sản tuyến huyện của Nghệ An đã có thể thực hiện các kỹ thuật sản khoa như sơ cứu ban đầu và mổ cấp cứu (mổ đẻ, mổ chửa ngoài dạ con, mổ cắt u nang buồng trứng xoắn). Điều này không phải bệnh viện tuyến huyện ở tỉnh nào cũng có thể làm được.

Nói thêm về vấn đề đáp ứng các dịch vụ chăm sóc SKSS cho người dân tỉnh Nghệ An, BS. Nguyễn Bá Tân, Giám đốc Trung tâm chăm sóc SKSS tỉnh cho biết: Toàn tỉnh có 20 bệnh viện tuyến huyện nhưng chỉ có 8 bệnh viện có khả năng thành lập khoa phụ sản, còn lại các bác sĩ đa khoa phải làm việc chung, mổ cấp cứu và đỡ đẻ cho khoa sản. Ngay tuyến tỉnh cũng vậy, rất khó khăn. Nghệ An là một tỉnh có địa bàn rộng, dân số đông (hơn 3 triệu dân), số người trong độ tuổi sinh đẻ rất đông (hơn 800.000 người), mỗi năm có hơn 45.000 ca đẻ. Tại khoa Sản bệnh viện tỉnh, chỉ có 25 bác sĩ và 80 giường bệnh. Trung tâm Chăm sóc SKSS có 30 giường bệnh và 20 bác sĩ. Cơ sở vật chất và nhân lực như thế là quá ít so với nhu cầu thực tế. Ngày 14/6/2012, BV Sản Nhi Nghệ An được thành lập nhưng vẫn không thể đáp ứng nổi.

 

Thu Nguyên