Một phần tư trẻ em thế giới thiếu cân trầm trọng

Dinh dưỡng không đầy đủ vẫn là một đại dịch toàn cầu dẫn đến hơn một nửa số ca tử vong là trẻ em, khoảng 5,6 triệu trẻ em mỗi năm.

Theo báo cáo, kể từ năm 1990 tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi thiếu cân chỉ giảm nhẹ; đây là bằng chứng cho thấy thế giới đã không làm tròn nhiệm vụ với trẻ em.

Báo cáo cho biết tình hình tiến bộ của các quốc gia và khu vực hướng tới mục tiêu phát triển thiên niên kỷ: năm 2015 xoá bỏ được đói nghèo. Đạt được mục tiêu này có nghĩa là giảm được một nửa trẻ em thiếu cân so với tuổi, dấu hiệu suy dinh dưỡng rõ rệt nhất. Nhưng xu hướng hiện tại cho thấy thế giới vẫn còn xa mới đạt.

Mặc dù đã có tiến bộ ở một số quốc gia, trong 15 năm vừa qua các quốc gia đang phát triển trung bình mới chỉ giảm được 5 điểm phần trăm trẻ em thiếu cân. Hiện tại, 27% trẻ em ở các nước đang phát triển bị thiếu cân – khoảng 146 triệu em. Gần 3/4 trẻ em thiếu cân trên toàn thế giới đang sống ở 10 quốc gia và hơn một nửa số đó sống ở 3 nước: Bănglađét, ấn Độ, và Pakixtan. Theo UNICEF, những con số này mới chỉ là phần nổi của tảng băng.

Đối với trẻ em bị suy dinh dưỡng rõ rệt, có nhiều vấn đề tiềm ẩn về dinh dưỡng. Nhiều em thiếu trầm trọng những loại vitamin và những khoáng chất cần thiết như  iốt, vitamin A và sắt.

Thiếu vitamin và khoáng chất có thể không trông thấy rõ rệt nhưng hậu quả của nó thì cả thế giới đều nhận thấy. Những vitamin và khoáng chất này rất cần thiết cho phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Thiếu những chất này, trẻ dễ mắc một số bệnh thông thường và không thể đi học được. Ví dụ do thiếu iốt trong chế độ ăn của các gia đình dẫn đến hàng năm có 37 triệu trẻ em sinh ra bị tàn tật. Và thiếu sắt cũng là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong mẹ.

Báo cáo cũng cho biết, loại trừ được những thiếu hụt ấy có thể làm thay đổi vận may của mỗi quốc gia. Chế độ dinh dưỡng tốt rất cần thiết để đạt được các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ, từ việc xoá bỏ đói nghèo đến việc đảm bảo trẻ em có thể đến trường và từ việc giảm được tỷ lệ tử vong mẹ cho đến chống lại được các bệnh nguy hiểm.

Những tiến bộ đột phá

Báo cáo cho biết chỉ có hai khu vực trên thế giới đang đi đúng hướng đáp ứng được mục tiêu phát triển thiên niên kỷ -  giảm được tỷ lệ trẻ em thiếu cân: Châu Mỹ La Tinh, vùng Caribê và Đông Á và Thái Bình Dương, với tỷ lệ thiếu cân tương ứng 7% và 15%. Tiến bộ ở Đông Á phần lớn là do những tiến bộ vượt bậc của Trung Quốc trong việc giảm được tỷ lệ trẻ em thiếu cân trung bình là 6,7% mỗi năm kể từ năm 1990. Những quốc gia khác trong khu vực đang bị tụt lùi đằng sau.

Ở Nam Á, Bănglađét, Ấn Độ và Pakixtan chiếm 1/2 số trẻ em thiếu cân trên toàn thế giới: xấp xỉ 47% trẻ em dưới 5 tuổi của Ấn Độ bị thiếu cân, làm giảm mức trung bình của khu vực.

Khu vực Nam và Đông Phi đang bị nạn đói vẫn chưa đạt tiến bộ có thể đáp ứng được mục tiêu phát triển thiên niên kỷ về trẻ em thiếu cân, nhìn chung con số vẫn ở mức 29%. Mặc dù có một số điểm sáng, nhất là Bốt-xoa-na, nhưng một vài quốc gia đang bị khủng hoảng lương thực do hạn hán và đại dịch HIV/AIDS đã gây ra nhiều thiệt hại. Khu vực Tây và Trung Phi có khá hơn, một phần là do một số nước đã hỗ trợ việc nuôi con bằng sữa mẹ và chăm sóc sức khoẻ dựa vào cộng đồng. Những nỗ lực ấy đã được chương trình của UNICEF hỗ trợ.

Tỷ lệ suy dinh dưỡng của các quốc gia lớn hơn ở Trung Đông và Bắc Phi đã làm đẩy lùi mức trung bình của khu vực. Irắc, Xu-đăng và Yê-men đang gia tăng tỷ lệ trẻ em thiếu cân do xung đột.

Đông Âu và Trung Âu/ Cộng đồng các quốc gia độc lập, tỷ lệ trẻ em  thiếu cân thấp nhất, chỉ có 5%. Tuy nhiên, cũng như các nước công nghiệp, ở đây có những chênh lệch. Trẻ em sinh ra thiếu cân phổ biến là ở những cộng đồng dân cư nghèo nhất và ở nhóm dân tộc thiểu số.  Tại một  số quốc gia, tình trạng trẻ em béo phì đang là thách thức đáng lo ngại.

Những giải pháp

Theo báo cáo “Tiến bộ cho trẻ em”, nguồn gốc của suy dinh dưỡng là do nghèo đói, thiếu giáo dục và bất bình đẳng; phòng chống suy dinh dưỡng sẽ cần nhiều thứ ngoài việc cung cấp lương thực. Ăn uống không an toàn và bệnh tật triền miên như tiêu chảy, sốt rét là những nguyên nhân chính cướp đi những chất dinh dưỡng của trẻ em. Ở cận Sahara châu Phi, HIV/AIDS đã cướp đi sự sống của hàng triệu trẻ em đang cần được chăm sóc và nuôi dưỡng thích đáng. UNICEF đã phát động một chiến dịch toàn cầu “Cùng nhau hành động vì trẻ em, cùng nhau hành động chống lại đại dịch AIDS” nhằm đem lại sự chăm sóc, hỗ trợ, và điều trị cần thiết cho những trẻ em bị mắc bệnh nguy hiểm này.

Giải pháp có thể rất đơn giản như  một liều vitamin A giá trị chỉ vài xu được cấp phát trong chương trình tiêm chủng - hiện tại chương trình này đã cứu được 350.000 sinh mạng mỗi năm. Thực tế cho thấy việc tăng cường nguồn thức ăn bao gồm những chất dinh dưỡng chủ yếu như sắt, iốt đã giúp hàng triệu trẻ em tránh được suy dinh dưỡng và chậm phát triển.

Báo cáo kêu gọi khẩn cấp có một “mạng lưới an toàn” về dinh dưỡng để bảo đảm hàng ngày trẻ em được tiếp cận những dịch vụ này. Điều này có nghĩa là làm sao dinh dưỡng trẻ em trở thành một nội dung chính trong chính sách và ngân sách quốc gia, cung cấp thông tin  về dinh dưỡng tốt hơn và nguồn lực cho các gia đình và có kế hoạch để đối phó được những trường hợp khẩn cấp.

Báo cáo cũng nhấn mạnh cần đặc biệt tập trung vào 2 năm đầu của cuộc sống –  giai đoạn quan trọng để bảo vệ tương lai của trẻ. Trong suốt giai đoạn phát triển này, cơ thể và não của trẻ có thể sẽ không bao giờ hồi phục được do những ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng không đầy đủ. Giai đoạn mang thai có đầy đủ các chất dinh dưỡng, sức khoẻ tốt là bước đầu rất cần thiết. Và việc tăng cường nuôi bằng sữa mẹ có tác động mạnh đảm bảo trẻ em phát triển tốt trong suốt tuổi thơ ấu.