"Muốn trở thành quốc gia biển phải có những công dân biển"

Đề án 52 đã góp phần nâng cao nhận thức, cải thiện chất lượng sống của người dân vùng biển, đảo, ven biển. Ảnh: Dương Ngọc.

Tín hiệu vui

Trình bày về các kết quả đạt được trong 2 năm thực hiện Đề án 52, ông Phạm Hồng Quân - Phó Giám đốc Ban quản lý các dự án thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia cho biết: Đề án 52 được triển khai trên phạm vi 151 quận, huyện của 28 tỉnh, thành phố với khoảng 31 triệu người. Theo tổng hợp báo cáo từ 28 tỉnh, thành thuộc phạm vi Đề án 52, trong 2 năm qua, 9.210 bà mẹ có nguy cơ cao tại vùng biển, đảo và ven biển đã được khám, tư vấn trong quá trình mang thai; cấp 8.862 gói đẻ sạch cho các bà mẹ không có điều kiện sinh con tại cơ sở y tế; thực hiện xét nghiệm soi tươi, làm phiến đồ âm đạo cho 103.277 ca; 30.969 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đã tham gia sinh hoạt nhóm, sinh hoạt câu lạc bộ.

Dân số vùng biển, đảo, ven biển đến cuối năm 2010 là 31,1 triệu người, vượt mục tiêu đề ra là "quy mô dân số vùng biển, đảo, ven biển không quá 32 triệu người vào năm 2010". Tỷ lệ các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại đạt 70% (đạt mục tiêu).

Đến nay, 28 tỉnh, thành phố ven biển trực thuộc trung ương đã thành lập 169 đội lưu động, bình quân mỗi huyện có 1 đội lưu động. 17 tỉnh đã thành lập đội lưu động tuyến tỉnh để hỗ trợ kỹ thuật cho đội lưu động tuyến huyện. Nhiều tỉnh đã hỗ trợ thêm kinh phí cho các hoạt động trong Đề án 52. Nhiều mô hình đặc thù, phù hợp đã được triển khai mạnh mẽ, đem lại hiệu quả trông thấy, được bà con, chính quyền địa phương tin tưởng.

Vẫn còn nhiều thách thức

Tuy nhiên, theo ông Quân, thách thức trong công tác DS-KHHGĐ các tỉnh thuộc Đề án 52 còn rất lớn. Đến nay vẫn còn 12 tỉnh ven biển chưa đạt mức sinh thay thế. Tỷ suất chết mẹ, tỷ suất chết trẻ em, tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn cao; tỷ lệ các bệnh viêm nhiễm đường sinh sản, lây truyền qua đường tình dục cao. Cơ sở vật chất, mạng lưới dịch vụ chăm sóc SKSS, KHHGĐ ở cấp xã thiếu và yếu; 19,7% trạm y tế xã chưa có bác sỹ. Một số xã đảo, ven biển chưa có trạm y tế.

Chia sẻ khó khăn về hệ thống y tế - dân số vùng biển, đảo, ven biển, GS.TS Nguyễn Trường Sơn - Viện trưởng Viện Y học Biển cho hay: Ngoài sự thiếu thốn về trang thiết bị, thuốc... trong các ngành Hàng hải, thủy sản, dầu khí, du lịch... còn đặc biệt khó khăn về nguồn nhân lực y tế - dân số.

Theo số liệu của Viện Y học Biển Việt Nam: Bác sỹ ở khu vực ven biển mới đáp ứng được khoảng 40- 50% nhu cầu. Nhân viên y tế cũng trong tình trạng thiếu thốn. Trên các tuyến đảo trung bình chỉ có từ 1- 2 bác sỹ, phải làm tất cả mọi việc. 6/7 trường y ở ven biển chưa có bộ môn y khoa để đào tạo về chuyên ngành Y học biển...

Theo các đại biểu, đây cũng chính là một trong những khó khăn cản trở việc thu hút người dân, cán bộ ra sống tại các vùng hải đảo.

Đề xuất các giải pháp

Tại Hội thảo, các đại biểu cũng đề xuất những hướng giải pháp góp phần tháo gỡ những khó khăn của công tác DS-KHHGĐ vùng biển, đảo và ven biển. PGS.TS Nguyễn Chu Hồi - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và hải đảo Việt Nam cho biết: Chiến lược biển năm 2020 khẳng định một quốc gia biển phải có công dân biển. Mục tiêu lâu dài là phấn đấu trở thành một quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển. Điều này đòi hỏi công tác dân số phải là một trong những nhiệm vụ chiến lược và phải thay đổi quan niệm để đáp ứng nhu cầu của chiến lược biển quốc gia.

Phát biểu tại Hội nghị, TS. Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) chia sẻ: Đề án được xây dựng trong lúc giao thời giữa UB DS,GĐ&TE và Bộ Y tế, đến nay mới thực hiện được. Như vậy, ngành Dân số đi đầu trong việc thực hiện Chiến lược biển.

"Trong thời gian qua, chúng tôi đã xây dựng 6 mô hình phù hợp ứng với Đề án 52. Đến nay có 2 mô hình rõ nhất là mô hình Đội y tế lưu động với 169 đội tại 28 tỉnh, thành; kết hợp quân - dân y. Đây là những mô hình đã có từ trước nhưng ứng với phạm vi thụ hưởng Đề án lại rất hiệu quả. Trên cơ sở Quyết định 52, chúng tôi sẽ phải xem xét, bổ sung những vấn đề cần tập trung, giải quyết với định hướng các hoạt động phải có tính đặc thù từng vùng, từng miền, để làm sao xứng tầm với Đề án được Chính phủ ban hành",  Tổng cục trưởng chia sẻ.

TS. Nguyễn Văn Tiên - Phó Chủ nhiệm UB Các vấn đề xã hội của Quốc hội đánh giá cao về ý tưởng cũng như sự linh hoạt của ngành Dân số trong việc thực hiện Chiến lược biển. "Qua khảo sát thực tế, chúng tôi rất thông cảm và chia sẻ với những khó khăn của cán bộ, CTV dân số cơ sở  vùng biển, đảo, ven biển đang phải đối mặt", ông Nguyễn Văn Tiên nhấn mạnh.

Thu Nguyên