Nâng cao chất lượng dân số: Quan tâm đồng bào dân tộc ít người

Đó là những nội dung được đưa ra tại Hội thảo “Một số giải pháp nâng cao CLDS các dân tộc ít người ở Việt Nam”, do Tổng cục DS-KHHGĐ tổ chức, ngày 22/12.

Nguy cơ suy giảm dân số

Việc nâng cao chất lượng dân số đối với các dân tộc ít người là cần thiết và cấp bách (Ảnh: Thúy Nga).

Nước ta có 5 dân tộc có số dân dưới 1.000 người (theo Tổng điều tra dân số năm 1999) là Si La 840 người, Pu Péo 705 người, Rơ Măm 352 người, Brâu 313 người, Ơ Đu 301 người. Bên cạnh đó, các dân tộc ít người này đã và đang gặp nhiều vấn đề như tình trạng đói nghèo, y tế không đảm bảo khiến tỷ lệ tử vong cao và nhiều cặp vợ chồng không có con dẫn đến tình trạng dân số tăng chậm. Dân tộc Si La trong 8 năm chỉ tăng 51 người, dân tộc Brâu trong 4 năm tăng 9 người, dân tộc Rơ Măm trong 4 năm giảm 20 người... Điều tra của Uỷ ban Dân tộc cho thấy, 5 dân tộc trên sinh sống chủ yếu bằng nghề phát rẫy làm nương, hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên nên quanh năm sống đói nghèo, hằng năm thiếu ăn 3- 6 tháng, thu nhập bình quân đầu người của các dân tộc này chỉ từ 16.000 – 36.000 đồng/tháng/người. Tỷ lệ sinh cao ở các dân tộc này cùng với điều kiện y tế, sinh sống, phong tục lạc hậu đã khiến tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ cao; trẻ em sinh ra suy dinh dưỡng; sự hưởng thụ các dịch vụ xã hội nhất là về giáo dục thấp kém kéo theo năng suất lao động thấp kém, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết... đe dọa chất lượng sống của người dân tộc ít người.

Theo TS Trịnh Hòa Bình - Viện Xã hội học, quan hệ hôn nhân cận huyết thống là nguyên nhân làm suy thoái nòi giống và dân số không thể tăng một cách tự nhiên. Tuy đời sống bà con dân tộc đã cải thiện đáng kể, nhưng những tập tục lạc hậu vẫn còn tồn tại, ăn sâu vào tiềm thức và ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của bà con. Dân tộc Brâu vẫn giữ tập tục truyền thống lấy vợ lấy chồng là anh chị em họ. Theo tập tục của người Brâu dù có họ trong 3 đời, nhưng họ “ưng” nhau thì có thể làm lễ cưới để của cải “không mất đi đâu cả”... TS Bình cho biết, y học đã chứng minh tác hại của những cặp hôn nhân cận huyết – là cơ sở cho những gen lặn bệnh lý tương đồng ở những ông bố, bà mẹ kết hợp với nhau sinh ra những đứa con bệnh tật hoặc dị tật bẩm sinh.

Nâng cao cả chất và lượng

Người dân tộc Brâu (Ảnh: Vietnamtourism.com.vn).

Các đại biểu cho rằng, để nâng cao CLDS các dân tộc ít người, bên cạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của đồng bào về Luật Hôn nhân và Gia đình, những tác hại của hôn nhân cận huyết, việc thực hiện chăm sóc SKSS/KHHGĐ đem lại sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em... cần có chính sách và giải pháp đồng bộ để phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa cho vùng đồng bào các dân tộc thiểu số. Tại Hội thảo, TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết: “Thời gian tới, công tác DS-KHHGĐ sẽ tập trung vào nâng cao CLDS cả về mặt thể chất, trí tuệ và tinh thần. Trong đó, đặc biệt chú ý đến vùng sâu, vùng xa, vùng các dân tộc ít người; thực hiện đúng quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước ta đối với công tác dân tộc”. Các dân tộc thiểu số chiếm khoảng 13% dân số, song là một bộ phận hết sức quan trọng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Họ đã có những đóng góp rất lớn trong các cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước. Vì vậy, làm tốt công tác đối với các đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và đặc biệt làm tốt công tác chăm sóc SKSS mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Theo TS Trọng, Tổng cục DS-KHHGĐ sẽ làm một số việc mang tính ưu tiên để nâng cao CLDS của một số dân tộc ít người như đẩy mạnh và nâng cao các dịch vụ về y tế, dịch vụ chăm sóc SKSS, dịch vụ KHHGĐ. TS Trọng cho biết thêm, Hội thảo bàn về “Một số giải pháp nâng cao CLDS các dân tộc ít người ở Việt Nam” là một hoạt động thiết thực chào mừng Ngày Dân số Việt Nam 26/12, đồng thời cũng là một hoạt động thiết thực tiến tới Đại hội các dân tộc thiểu số sẽ tiến hành trong năm 2010.

Hà Thư