Người bán hàng trước thông tin “quản” giá sữa: Vẫn hững hờ với sữa nội

Tuy nhiên, trước thông tin cơ quan Quản lý giá của Bộ Tài chính đã gửi báo cáo lên Chính phủ về việc giá sữa ngoại “có vấn đề”, các chuyên gia cho rằng, tình trạng này sẽ chấm dứt nếu chính sách “quản” giá sữa được thông qua.

 

 

Sữa ngoại luôn được bày bán ở vị trí dễ nhìn nhất. Ảnh: Chí Cường

Cơ quan Quản lý giá (Bộ Tài chính) vừa báo cáo Chính phủ về những nguyên nhân khiến giá sữa ngoại bị đẩy lên cao. Theo đó, giá sữa của năm 2008 được các doanh nghiệp điều chỉnh tăng lên rất nhiều đợt vì giá nguyên liệu sữa trên thế giới tăng. Từ đầu năm 2009 đến nay, giá nguyên liệu đã giảm nhưng các doanh nghiệp vẫn không xuống giá, thậm chí còn tiếp tục tăng. Theo ông Vũ Công Chính, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), giá sữa bột nguyên hộp nhập khẩu ở Việt Nam cao hơn các nước Thái Lan, Malaysia, Indonesia từ 20 - 60%, có trường hợp cao hơn 100 - 150% do sự khác nhau về thuế, thói quen tiêu dùng, thị phần.

Trong vai khách hàng tìm mua sữa, PV Báo GĐ&XH đến quầy sữa số 3D, phố Hàng Buồm (Hoàn Kiếm, Hà Nội) thì thấy sữa ngoại vẫn được ưu tiên tiếp thị. Chị Yến Linh, chủ cửa hàng bán sữa đon đả tư vấn: “Em chọn sữa cho con mấy tuổi?”. “Hơn 3 tuổi”. “Thế thì mua sữa Dumex hay Friso nhé, 2 loại này uống đều mát cả”. “Chị có sữa Dielac của Việt Nam không?”. Lập tức, chị bán hàng tỏ vẻ hẫng hụt, nét mặt đon đả, tươi rói bỗng biến mất thay vào đó là cách trả lời miễn cưỡng, cộc lốc: “Có”. Chúng tôi đến cửa hàng sữa T.M (Nguyễn Lương Bằng, Đống Đa, Hà Nội) ngỏ ý muốn mua cho con hộp sữa “con gấu” của Việt Nam. Chúng tôi được nhân viên bán hàng hướng dẫn với nét mặt không chút cảm xúc: “Các chị đi vào kệ trong cùng, phía bên dưới ấy”.

Trong bản báo cáo Chính phủ, Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) nêu rõ việc tăng giá các nhãn sữa nhập ngoại: Năm 2008 do giá nguyên liệu tăng các hãng đã điều chỉnh mức tăng giá sữa thành phẩm lên ở mức cao từ 6,26 - 54,41%, thậm chí tăng nhiều đợt. Từ đầu năm 2009, giá nguyên liệu sữa thế giới đã giảm (khoảng 13,8 - 43%), nhưng các doanh nghiệp vẫn giữ nguyên mức giá cao tăng từ năm 2008, thậm chí có doanh nghiệp tiếp tục tăng giá: Cty cổ phần dinh dưỡng Việt Nam phân phối sữa Dumex tăng 31 sản phẩm từ 3 - 21%; Hãng Dutch Lady tăng giá sữa bột Cô gái Hà Lan lên 6 - 10%; sữa Anpha tăng 9 -10%...

Các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân khiến giá sữa Việt Nam cao là do sữa ngoại chiếm 72% thị phần, thói quen sính hàng ngoại và sự độc quyền nhập khẩu, phân phối của một số nhãn sữa. Các doanh nghiệp phân phối sữa ngoại chi hoa hồng từ 22 - 56%, trong khi đó, theo quy định, doanh nghiệp sữa nội chỉ được phép chi không quá 10% tổng doanh thu cho hoa hồng, quảng cáo. Điều này cũng tạo nên sân chơi thiếu công bằng với sữa nội. Do đó, cần có quy định các hãng sữa nước ngoài được phép chi phí quảng cáo bao nhiêu khi tham gia thị trường Việt Nam.

Ông Hồ Tất Thắng, Phó Chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VINASTAS) cho rằng: “Nguyên nhân chủ yếu khiến nhân viên bán hàng thích bán sữa ngoại là các nhãn sữa này chi lớn cho kênh bán hàng. Trong đó, nhân viên bán hàng được chiết khấu tiền hoa hồng rất cao. Một điều dễ nhận thấy nhất là tại các siêu thị, những kệ bày sữa ngoại bao giờ cũng có nhân viên túc trực sẵn sàng phục vụ và tư vấn cho khách hàng nhưng kệ bày sữa nội lại vắng bóng”.

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, Nhà nước sẽ quản lý giá sữa theo nguyên tắc các cơ sở sản xuất nhập khẩu tự định giá dưới sự kiểm soát của Nhà nước, sau đó kê khai, niêm yết giá theo giá bán buôn, bán lẻ trong nước và kê khai giá CIF (giá của hàng hóa nhập khẩu tính tại biên giới hải quan của nước nhập khẩu trước khi đóng thuế). Giá sữa tại thời điểm kê khai không được cao hơn giá tương ứng của sữa cùng loại tại các nước trong khu vực có điều kiện thương mại tương tự Việt Nam.

Hiện Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công Thương thanh tra giá sữa tại các doanh nghiệp trên toàn quốc. Dự kiến, cuối tháng 9, cơ quan chức năng sẽ đưa ra biện pháp đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng giá sữa ở mức cao so với thế giới. Bộ Tài chính sẽ kiên quyết xử lý những trường hợp nâng giá cao để thu lợi bất hợp lý. Tuy nhiên, theo ông Vũ Công Chính, việc kiểm soát giá sữa không đơn giản, giá sữa có thể đã ở mức cao từ nước xuất khẩu. Vì việc so sánh giá sữa giữa các nước cũng rất khó bởi tiêu chí, chất lượng sản phẩm và các yếu tố tác động đến giá sữa cũng khác nhau.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc, trước khi các cơ quan chức năng đưa ra những biện pháp hữu hiệu “quản chặt” giá sữa, người tiêu dùng Việt Nam có nhu cầu mua sữa ngoại vẫn phải chịu mức giá cao.